Υπάρχουν θέματα που δεν σηκώνουν ούτε ωραιοποίηση ούτε μισόλογα. Και το ζήτημα του ΧΥΤΑ Ιστιαίας είναι ένα από αυτά.
Η κατάσταση με τα απορρίμματα στη Βόρεια Εύβοια δεν είναι απλώς οριακή. Είναι το αποτέλεσμα μιας πολιτικής διαχείρισης που επί χρόνια μετέθετε το πρόβλημα από δήμο σε δήμο, από χωματερή σε χωματερή, από απόφαση σε απόφαση και τελικά από τσέπη σε τσέπη. Και η τσέπη, όπως πάντα, είναι του δημότη.
Το ερώτημα είναι απλό: ποιος πληρώνει τη νύφη;
Γιατί όλοι γνωρίζουν πλέον ότι στον ΧΥΤΑ Ιστιαίας δεν καταλήγουν μόνο τα απορρίμματα της περιοχής. Φορτηγά γεμάτα σκουπίδια από άλλους δήμους, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη Χαλκίδα, έχουν γίνει γνώριμη εικόνα. Δεν μιλάμε για φήμες του καφενείου. Μιλάμε για μια πραγματικότητα που έχει αποτυπωθεί, έχει συζητηθεί, έχει καταγγελθεί και έχει περάσει μέσα από αποφάσεις και συμβάσεις.
Και εδώ αρχίζει η μεγάλη πολιτική υποκρισία.
Προεκλογικά ακούγαμε μεγάλες κουβέντες. Ότι η Ιστιαία δεν θα γίνει «βασίλισσα των σκουπιδιών». Ότι η περιοχή δεν θα φορτωθεί τα αδιέξοδα άλλων δήμων. Ότι θα υπάρξει διεκδίκηση, έλεγχος, σχέδιο, προστασία του τόπου.
Τελικά τι έγινε;
Από «βασίλισσα των σκουπιδιών» κινδυνεύουμε να γίνουμε αυτοκρατορία των σκουπιδιών.
Ο ΧΥΤΑ Ιστιαίας, που κάποτε ανήκε στον Δήμο Ιστιαίας και μπορούσε να αποτελεί εργαλείο διαχείρισης με έσοδα όταν εξυπηρετούνταν και όμοροι δήμοι, πέρασε στον ΦοΔΣΑ. Και σήμερα η περιοχή βλέπει να δέχεται φορτία, να φθείρεται περιβαλλοντικά, να πιέζεται λειτουργικά και στο τέλος να πληρώνει και για τη χρήση.
Δηλαδή, από εκεί που υπήρχε δυνατότητα εσόδου, φτάσαμε στο σημείο να πληρώνουμε. Από εκεί που ο ΧΥΤΑ ήταν τοπική υποδομή, έγινε κρίκος σε έναν περιφερειακό μηχανισμό μεταφοράς προβλημάτων. Από εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει σχέδιο μείωσης, ανακύκλωσης και διαλογής στην πηγή, έχουμε ακόμα την ίδια παλιά συνταγή: σύμμεικτα σκουπίδια, φορτηγά, χιλιόμετρα, κόστος και μετά νέοι λογαριασμοί στους δημότες.
Για την ανακύκλωση ούτε λόγος.
Για ουσιαστική διαλογή στην πηγή ούτε λόγος.
Για μείωση του όγκου των απορριμμάτων ούτε λόγος.
Για διαφάνεια στο πραγματικό κόστος ούτε λόγος.
Και όσο δεν υπάρχει καθαρή απάντηση, το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο βαρύ: όταν ο ΧΥΤΑ Ιστιαίας φτάσει στα όριά του, πού θα πάνε τα σκουπίδια της Ιστιαίας;
Στην Άμφισσα; Στη Λαμία; Ακόμη πιο μακριά;
Και με τι κόστος;
Γιατί τα δρομολόγια δεν γίνονται με ευχές. Τα καύσιμα δεν πληρώνονται με δελτία Τύπου. Οι εργολαβίες δεν καλύπτονται με χαμόγελα. Οι τόνοι απορριμμάτων, όταν μεταφέρονται εκατοντάδες χιλιόμετρα, μετατρέπονται σε ευρώ. Πολλά ευρώ. Και αυτά τα ευρώ, άμεσα ή έμμεσα, επιστρέφουν στους πολίτες μέσα από τέλη, χρεώσεις και δημοτικούς προϋπολογισμούς.
Άρα η Δημοτική Αρχή οφείλει να απαντήσει καθαρά:
Πόσα απορρίμματα άλλων δήμων δέχθηκε ο ΧΥΤΑ Ιστιαίας;
Πόσος είναι ο υπολειπόμενος χρόνος ζωής του;
Ποιο είναι το οικονομικό όφελος ή η οικονομική ζημία για τον Δήμο Ιστιαίας – Αιδηψού;
Πόσο πληρώνει σήμερα ο Δήμος για τη διαχείριση των δικών του απορριμμάτων;
Υπάρχει κίνδυνος αύξησης δημοτικών τελών;
Ποιο είναι το σχέδιο για την επόμενη μέρα;
Γιατί εδώ δεν μιλάμε μόνο για σκουπίδια. Μιλάμε για πολιτική ευθύνη. Μιλάμε για περιβαλλοντική αντοχή. Μιλάμε για δημόσιο χρήμα. Μιλάμε για το αν μια τοπική κοινωνία ενημερώνεται ή απλώς καλείται να πληρώσει τον λογαριασμό όταν το πρόβλημα έχει ήδη σκάσει.
Η Βόρεια Εύβοια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πίσω αυλή της Στερεάς Ελλάδας. Δεν μπορεί να σηκώνει τα βάρη άλλων χωρίς πλήρη ενημέρωση, χωρίς ανταποδοτικότητα, χωρίς σχέδιο και χωρίς λογοδοσία.
Και κυρίως, δεν μπορεί κάθε αποτυχία σχεδιασμού να βαφτίζεται «αναγκαστική λύση» και να φορτώνεται στους δημότες.
Η ώρα των εύκολων δικαιολογιών τελείωσε.
Η Δημοτική Αρχή οφείλει να βγει δημόσια και να πει την αλήθεια. Όχι με γενικόλογα. Όχι με τεχνικές υπεκφυγές. Όχι με μισές απαντήσεις.
Με αριθμούς.
Με στοιχεία.
Με κόστος.
Με χρονοδιάγραμμα.
Γιατί όταν γεμίσει και ο ΧΥΤΑ Ιστιαίας, δεν θα φταίνε ούτε οι δημότες ούτε οι κάτοικοι που φωνάζουν σήμερα. Θα φταίνε όσοι ήξεραν, όσοι έβλεπαν, όσοι είχαν αρμοδιότητα και όσοι επέλεξαν τη σιωπή.
Και τότε η ερώτηση «ποιος πληρώνει τη νύφη;» θα έχει ήδη απαντηθεί.
Θα την πληρώνει πάλι ο πολίτης.