Οι αλλεπάλληλες προσφυγές του Δήμου Καρύστου δεν συνιστούν απλώς μια διοικητική αντίδραση. Συνιστούν πράξη θεσμικής αυτοάμυνας απέναντι σε μια αλυσίδα αποφάσεων που αντιμετώπισε την Κάρυστο, τα Στύρα και το Μαρμάρι ως ζώνη ενεργειακής επιβάρυνσης χωρίς όριο, χωρίς μέτρο και χωρίς πραγματική κοινωνική νομιμοποίηση.
Ι. ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ: ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΤΟ ΣΤΟΧΑΣΤΡΟ
Το προσεχές Δημοτικό Συμβούλιο Καρύστου δεν καλείται να εξετάσει μία και μόνη υπόθεση. Καλείται να αντιμετωπίσει μια αλληλουχία υποθέσεων που, όταν ιδωθούν συνολικά, συνθέτουν μια ενιαία εικόνα: τη συστηματική πίεση πάνω στη Νότια Εύβοια μέσω διαδοχικών έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με συσσωρευτές.
Στο τραπέζι μπαίνουν υποθέσεις που αφορούν:
- τη θέση «Βόθρα» στη Δημοτική Ενότητα Στυρέων, υπέρ της EURUS 3 ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ I.K.E., για έργο 50 MW / 50 MW
- τη θέση «Κάρυστος» στη Δημοτική Ενότητα Καρύστου, υπέρ της ECOENER HELLAS ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε., για έργο 25 MW / 25 MW
- τη θέση «ΜΑΛΛΙΑ Ι» στη Δημοτική Ενότητα Στυρέων, υπέρ της Χ. ΡΟΚΑΣ ΑΒΕΕ
- τη θέση «ΞΑΜΠΕΛΕΣ» στη Δημοτική Ενότητα Καρύστου, υπέρ της SUNELENERGY STORAGE ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ I.K.E., για έργο 50 MW / 50 MW
- τη θέση «ΠΟΛΥΠΟΤΑΜΟΣ» στη Δημοτική Ενότητα Στυρέων, υπέρ της ΠΟΛΥΠΟΤΑΜΟΣ FRV ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.
- τη θέση «ΣΠΑΤΑ» στη Δημοτική Ενότητα Μαρμαρίου, υπέρ της INTRA – S.ENERGY M.A.E.
Το κρίσιμο στοιχείο εδώ δεν είναι η τυπική απαρίθμηση φακέλων και εταιρικών τίτλων. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η επανάληψη αποκαλύπτει μέθοδο. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά. Πρόκειται για διαδοχικές κινήσεις χωροθέτησης που σωρεύουν βάρος σε μία ήδη επιβαρυμένη περιοχή.
ΙΙ. Η ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ: ΟΤΑΝ Η ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΜΥΝΕΤΑΙ
Ο Δήμος Καρύστου δεν εμφανίζεται εδώ ως απλός παρατηρητής. Αναγκάζεται να λειτουργήσει ως θεσμικός φραγμός. Με αιτήσεις ακύρωσης, ενδικοφανείς προσφυγές, παραστάσεις ενώπιον δικαστηρίων και προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας, επιχειρεί να ανακόψει αποφάσεις που θεωρεί επιζήμιες για τον τόπο.
Και αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό νόημα της υπόθεσης: όταν ένας Δήμος αναγκάζεται να μετατρέψει το Δημοτικό του Συμβούλιο σε κέντρο νομικής άμυνας, τότε έχει ήδη προηγηθεί βαρύ θεσμικό έλλειμμα.
Διότι σε μια στοιχειωδώς ισόρροπη διοικητική λειτουργία, η τοπική κοινωνία δεν θα έφτανε να υπερασπίζεται την επιβίωσή της μόνο με δικηγόρους, δικόγραφα και ακυρωτικές διαδικασίες.
Η εικόνα, λοιπόν, είναι αποκαλυπτική:
από τη ΡΑΑΕΥ και τις απορρίψεις αιτήσεων αναθεώρησης έως τις εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων, ο Δήμος βρίσκεται απέναντι σε ένα πλέγμα αποφάσεων που δεν εξέλαβαν τη Νότια Εύβοια ως τόπο με όρια, αλλά ως χώρο διαρκούς υποδοχής έργων.
ΙΙΙ. Ο ΠΟΛΥΠΟΤΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΟΥ ΑΠΟΚΤΑ ΟΝΟΜΑ
Η υπόθεση του Πολυποτάμου είναι το κρισιμότερο σημείο της σύγκρουσης. Όχι μόνο επειδή αφορά σταθμό αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες αποθηκευτικής ικανότητας 100 MWh, αλλά επειδή εκεί η προσφυγή ξεπερνά τα στενά όρια μιας αμφισβήτησης προς εταιρικό φορέα ή προς κεντρική αδειοδοτική αρχή.
Εδώ, ο Δήμος Καρύστου στρέφεται κατά της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και ειδικότερα κατά της απόφασης του Αντιπεριφερειάρχη Περιβάλλοντος, Χωρικού Σχεδιασμού και Μεταφορών Βαγγέλη Κούκουζα, με την οποία εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι.
Από εκεί και πέρα, η συζήτηση δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από ουδέτερες λέξεις και τεχνικές διατυπώσεις.
Όταν μια τοπική κοινωνία οδηγείται να αμφισβητήσει ενώπιον της Δικαιοσύνης την ίδια την πολιτική και διοικητική υπογραφή που άνοιξε τον δρόμο, τότε η ευθύνη παύει να είναι αφηρημένη. Παύει να είναι ανώνυμη. Παύει να είναι συλλογικά διαχεόμενη.
Γίνεται συγκεκριμένη.
Γίνεται προσωπική ως προς τη δημόσια πράξη.
Γίνεται πολιτικά καταλογιστέα.
IV. ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ή ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΕΠΙΒΟΛΗΣ;
Το ερώτημα δεν είναι αν η αποθήκευση ενέργειας μπορεί, θεωρητικά, να έχει θέση σε έναν σύγχρονο ενεργειακό σχεδιασμό. Το ερώτημα είναι άλλο και πολύ πιο σκληρό:
με ποια κριτήρια, με ποια όρια, με ποια φέρουσα ικανότητα και με ποια δημοκρατική νομιμοποίηση επιχειρείται η σωρευτική φόρτωση της Νότιας Εύβοιας;
Διότι όταν Κάρυστος, Στύρα και Μαρμάρι εμφανίζονται διαρκώς ως θέσεις νέων έργων, όταν οι κάτοικοι και ο Δήμος τρέχουν εκ των υστέρων πίσω από αποφάσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί, τότε δεν μιλάμε για ισόρροπη ανάπτυξη.
Μιλάμε για μοντέλο διοικητικής επιβολής.
Πρώτα σχεδιάζουν οι εταιρείες.
Μετά εγκρίνουν οι Αρχές.
Στο τέλος καλούνται οι τοπικές κοινωνίες να αποδεχθούν ως «αναπόφευκτο» αυτό που ουδέποτε συναποφάσισαν.
Αυτή η μέθοδος δεν παράγει εμπιστοσύνη. Παράγει οργή.
Δεν παράγει συναίνεση. Παράγει ρήγμα.
Δεν παράγει πρόοδο. Παράγει πολιτική απονομιμοποίηση.
V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ΤΟ “ΚΑΤΗΓΟΡΩ” ΕΝΟΣ ΤΟΠΟΥ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΝΤΕΧΕΙ ΑΛΛΟ
Οι προσφυγές του Δήμου Καρύστου δεν είναι μια γραφειοκρατική λεπτομέρεια της τοπικής επικαιρότητας. Είναι η επίσημη καταγραφή ότι ένας ολόκληρος τόπος αισθάνεται πως πιέζεται, παρακάμπτεται και χρησιμοποιείται. Είναι η έγγραφη απόδειξη ότι η Νότια Εύβοια δεν θεωρεί πια πως έχει απέναντί της απλώς επενδυτικά σχέδια, αλλά ένα διοικητικό και πολιτικό σύστημα που την αντιμετώπισε ως εύκολη λύση.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει το πραγματικό πολιτικό κατηγορητήριο. Γιατί όταν μια περιοχή πνίγεται κάτω από αλλεπάλληλες αδειοδοτήσεις, όταν ένας Δήμος σέρνεται από προσφυγή σε προσφυγή για να περισώσει στοιχειώδη ισορροπία, όταν η κοινωνία βλέπει τις υπογραφές να πέφτουν πριν ακουστεί ουσιαστικά η φωνή της, τότε δεν φταίει η “ένταση των αντιδράσεων”. Φταίνε εκείνοι που οικοδόμησαν, στήριξαν ή ανέχθηκαν ένα καθεστώς αποφάσεων χωρίς πραγματικό φρένο. Και η ιστορία αυτού του τόπου θα γράψει πολύ σκληρά τα ονόματα όσων θεώρησαν ότι η Νότια Εύβοια είναι χώρος διαθέσιμος προς τεμαχισμό, φόρτωση και εκμετάλλευση. Διότι οι κοινωνίες μπορεί να αδικούνται για χρόνια, μπορεί να αγνοούνται, μπορεί να εξαναγκάζονται σε άμυνα. Αλλά στο τέλος μένει πάντα το ίδιο αμείλικτο ερώτημα: ποιοι ήξεραν, ποιοι υπέγραψαν, ποιοι προώθησαν και ποιοι έκαναν ότι δεν βλέπουν. Και αυτό το ερώτημα δεν ξεπλένεται ούτε με υπηρεσιακά έγγραφα, ούτε με τεχνικούς όρους, ούτε με πολιτικές υπεκφυγές.
