Με μία φράση-σφαίρα, ο Χρήστος Ράμμος γκρεμίζει το αφήγημα του «Alitheia Forum» περί αντικειμενικότητας και βάζει το ζήτημα εκεί ακριβώς που ανήκει: στον πυρήνα της δημοκρατίας, της ελευθερίας του Τύπου και του δικαιώματος της κοινωνίας να ελέγχει την εξουσία χωρίς επιτηρητές.
Η αποστροφή του ότι «ο ελεγχόμενος δεν μπορεί ποτέ να προσδιορίσει πώς θα του γίνει ο έλεγχος» δεν είναι απλώς μια νομική παρατήρηση. Είναι ευθεία προειδοποίηση ότι κάθε απόπειρα της πολιτικής ισχύος να καθορίσει τι είναι “αληθές”, “καλόπιστο” και “αποδεκτό” στη δημόσια σφαίρα, ακουμπά επικίνδυνα τα όρια της θεσμικής εκτροπής.
Η ουσία της παρέμβασης
Ο πρώην πρόεδρος της ΑΔΑΕ και πρώην αντιπρόεδρος του ΣτΕ δεν μπαίνει σε επικοινωνιακά παιχνίδια. Θέτει έναν καθαρό συνταγματικό κανόνα: η ελευθερία του Τύπου δεν είναι διακοσμητική έννοια, ούτε παραχωρείται υπό όρους από την εξουσία. Περιλαμβάνει και την αυστηρή κριτική, και την υπερβολή, και την ενόχληση που προκαλεί στον κυβερνώντα.
Με απλά λόγια, η κυβέρνηση δεν μπορεί να παριστάνει ταυτόχρονα τον ελεγχόμενο, τον κριτή και τον ρυθμιστή της κριτικής που της ασκείται.
Το πολιτικό μήνυμα πίσω από τη φράση
Η φράση του Ράμμου είναι καταπέλτης γιατί χτυπά στην καρδιά μιας διαχρονικής αυταρέσκειας της εξουσίας: να εμφανίζεται ως προστάτιδα της αλήθειας, ενώ στην πραγματικότητα επιχειρεί να χαράξει τα όρια της αντίρρησης.
Όταν ο κρατικός ή κυβερνητικός μηχανισμός μιλά για “αντικειμενικότητα” και “καλοπιστία” στα ΜΜΕ, το ερώτημα δεν είναι τι λέει. Το ερώτημα είναι ποιος αποκτά το δικαίωμα να το ορίζει. Και εκεί ακριβώς έρχεται η θεσμική γραμμή του Ράμμου: αυτό το δικαίωμα δεν μπορεί να το έχει ο ίδιος ο φορέας της εξουσίας που υπόκειται σε έλεγχο.
Γιατί η παρέμβαση έχει βάρος
Η τοποθέτηση δεν έρχεται σε πολιτικό κενό. Έρχεται σε μια περίοδο όπου το συγκεκριμένο φόρουμ ήδη προκαλεί ερωτήματα και σκιές γύρω από το ποιοι συμμετέχουν, ποιοι το νομιμοποιούν και ποιος είναι ο πραγματικός του ρόλος στη δημόσια σφαίρα.
Γι’ αυτό και το κείμενο Ράμμου ξεπερνά το επίπεδο μιας απλής γνώμης. Διαβάζεται ως σαφής θεσμική υπενθύμιση ότι η δημοσιογραφία δεν μπορεί να γίνει ακίνδυνη για να είναι “αποδεκτή”, ούτε η δημόσια κριτική να περνά από έγκριση των ίδιων των ελεγχόμενων μηχανισμών.
Η δημοκρατία δεν απειλείται από την ελεύθερη κριτική. Απειλείται όταν η εξουσία ενοχλείται τόσο από αυτήν, ώστε να θελήσει να τη μετρήσει, να τη μαζέψει και τελικά να τη διδάξει. Και τότε δεν μιλάμε πια για “αλήθεια”. Μιλάμε για επιχείρηση πειθαρχίας της δημόσιας σφαίρας.