Από τα 1.000 στα 1.860 ευρώ ο τόνος, σύμφωνα με την καταγγελία – Μία κοινοπραξία, μία προσφορά και επτά ΥΠΕ – Βαρύ ερώτημα για Υπουργείο Υγείας και Ελεγκτικό Συνέδριο
Νέα πολιτική φωτιά στο Υπουργείο Υγείας άναψε ο Μάριος Σαλμάς, επιμένοντας στις καταγγελίες του κατά του Άδωνι Γεωργιάδη και φέρνοντας στο προσκήνιο μια υπόθεση που δεν αφορά απλώς πολιτική αντιπαράθεση, αλλά δημόσιο χρήμα, διαγωνισμούς και κόστος για τα δημόσια νοσοκομεία.
Ο πρώην υφυπουργός Υγείας, μιλώντας στο Kontra24 με τη Λουκία Γκάτσου, κατήγγειλε ότι οι νέοι όροι στους διαγωνισμούς για τη διαχείριση νοσοκομειακών αποβλήτων οδήγησαν —σύμφωνα με τα στοιχεία που ο ίδιος παρουσίασε— σε εκτίναξη του κόστους ανά τόνο. Το δημοσίευμα που αναπαράγει την καταγγελία αναφέρει ότι ο Σαλμάς μίλησε για κόστος που από περίπου 700 ευρώ ο τόνος, ή έως 1.000 ευρώ μαζί με μεταφορικά, έφτασε στα 1.860 ευρώ ο τόνος.
Το πολιτικό βάρος της καταγγελίας
Η υπόθεση δεν έρχεται σε κενό χρόνο. Είχε προηγηθεί δημόσια σύγκρουση Σαλμά – Γεωργιάδη, με τον Άδωνι Γεωργιάδη να προαναγγέλλει μήνυση και αγωγή εναντίον του πρώην βουλευτή, όπως κατέγραφαν δημοσιεύματα στα τέλη Απριλίου.
Ο Σαλμάς, όμως, επανήλθε λέγοντας ότι τελικά δεν του έγινε μήνυση. Και η φράση αυτή έχει πολιτική σημασία, διότι ο ίδιος τη συνδέει με την ουσία των καταγγελιών: ότι μια δικαστική διαδικασία θα άνοιγε δρόμο για να μπουν τα στοιχεία σε δικογραφία.
Εδώ πλέον το ερώτημα δεν είναι αν οι δύο άνδρες συγκρούονται πολιτικά. Το ερώτημα είναι απλούστερο και πολύ βαρύτερο:
Πλήρωσαν ή καλούνται να πληρώσουν τα δημόσια νοσοκομεία σχεδόν διπλάσιο κόστος για την ίδια υπηρεσία;
Οι όροι που, κατά Σαλμά, έκλεισαν την αγορά
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Σαλμάς, το μοντέλο άλλαξε. Αντί οι διαγωνισμοί να γίνονται από κάθε νοσοκομείο ξεχωριστά, πέρασαν σε επίπεδο Υγειονομικής Περιφέρειας. Μέχρι εδώ, κάποιος θα μπορούσε να πει ότι πρόκειται για κεντρικοποίηση, άρα πιθανώς για εξοικονόμηση.
Μόνο που, κατά την καταγγελία, συνέβη το αντίθετο.
Ο Σαλμάς υποστήριξε ότι μπήκαν προδιαγραφές που καμία μεμονωμένη εταιρεία της αγοράς δεν μπορούσε να καλύψει: εμπειρία εξυπηρέτησης αριθμού κλινών ίσου με ολόκληρη την ΥΠΕ και τζίρος αντίστοιχος με το ύψος του διαγωνισμού. Το αποτέλεσμα, όπως είπε, ήταν οι έξι εταιρείες της αγοράς να συγκροτήσουν κοινοπραξία, η ίδια ουσιαστικά κοινοπραξία να εμφανιστεί στις επτά ΥΠΕ με διαφοροποιημένα ποσοστά, και να υπάρξει μία προσφορά.
Αν αυτό ισχύει, τότε το πολιτικό ερώτημα είναι εκρηκτικό:
Ήταν οι όροι σχεδιασμένοι για να ανοίξουν τον ανταγωνισμό ή τελικά τον περιόρισαν;
Από τα νοσοκομεία στην ΥΠΕ – και από τον ανταγωνισμό στη μία προσφορά
Η καρδιά της υπόθεσης βρίσκεται εδώ. Στις δημόσιες συμβάσεις, η διαφάνεια, η ίση μεταχείριση και η συμβατότητα με το εθνικό και ενωσιακό δίκαιο δεν είναι διακοσμητικές έννοιες. Η ΕΑΔΗΣΥ έχει ως αντικείμενο, μεταξύ άλλων, τη διασφάλιση της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της εναρμόνισης των διαδικασιών ανάθεσης με το εθνικό και ενωσιακό δίκαιο.
Άρα το θέμα δεν είναι μόνο αν η τιμή ανέβηκε. Το θέμα είναι πώς ανέβηκε.
Διότι όταν ένας διαγωνισμός καταλήγει με μία προσφορά, όταν η αγορά εμφανίζεται να συγκεντρώνεται σε ένα σχήμα, όταν το κόστος εκτοξεύεται και όταν τα ιδιωτικά νοσοκομεία —κατά την ίδια καταγγελία— εξακολουθούν να κινούνται περίπου στα 1.000 ευρώ τον τόνο, τότε δεν αρκεί μια πολιτική απάντηση τύπου «όλα έγιναν νόμιμα».
Χρειάζεται πλήρης εξήγηση.
Ποιος συνέταξε τις προδιαγραφές;
Ποιος τις ενέκρινε;
Ποιος έλεγξε αν ανταποκρίνονται στην πραγματική δομή της αγοράς;
Ποιος αξιολόγησε την επίπτωση στο κόστος;
Και κυρίως: ποιος θα εξηγήσει γιατί το Δημόσιο εμφανίζεται να πληρώνει πολύ ακριβότερα από τους ιδιώτες;
Το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν μπορεί να είναι άλλοθι σιωπής
Ο Σαλμάς έθεσε και το Ελεγκτικό Συνέδριο στο κάδρο, ζητώντας απάντηση για τον έλεγχο του διαγωνισμού. Το ερώτημα είναι απολύτως πολιτικό και θεσμικό: όταν ένας διαγωνισμός περνά από προσυμβατικό έλεγχο, αυτό σημαίνει ότι ελέγχθηκαν μόνο τα τυπικά στοιχεία ή εξετάστηκε και η ουσιαστική επίπτωση των όρων στον ανταγωνισμό και στην τιμή;
Κανείς δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από τη φράση «το έλεγξε το Ελεγκτικό». Διότι ο έλεγχος νομιμότητας δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πλυντήριο πολιτικής ευθύνης.
Αν ο διαγωνισμός ήταν άψογος, να παρουσιαστούν δημόσια τα στοιχεία.
Αν οι τιμές δικαιολογούνται, να εξηγηθεί γιατί.
Αν οι όροι ήταν αναγκαίοι, να αποδειχθεί.
Αν υπήρχε ανταγωνισμός, να φανεί.
Αν δεν υπήρχε, να ειπωθεί γιατί.
Το δημόσιο χρήμα δεν είναι ιδιωτικό ταμείο
Η Υγεία δεν είναι απλώς ένας ακόμη τομέας προμηθειών. Είναι το πεδίο όπου κάθε ευρώ που φεύγει άσκοπα από το Δημόσιο λείπει από γιατρούς, νοσηλευτές, φάρμακα, υλικά, χειρουργεία, ΜΕΘ και ασθενείς.
Όταν λοιπόν ένας πρώην υφυπουργός Υγείας καταγγέλλει ότι το κόστος για τα νοσοκομειακά απόβλητα σχεδόν διπλασιάστηκε, η κυβέρνηση δεν μπορεί να απαντά με υπεκφυγές, φωνές ή προσωπικές επιθέσεις.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης οφείλει να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις. Όχι πολιτικό θόρυβο. Όχι τηλεοπτικό καβγά. Όχι απειλές που μετά εξαφανίζονται. Απαντήσεις με αριθμούς, έγγραφα, τιμές, προσφορές, πρακτικά και αποφάσεις.
Αν ο Σαλμάς λέει ψέματα, να διαψευστεί με στοιχεία.
Αν λέει αλήθεια, τότε δεν μιλάμε για μια ακόμη πολιτική κόντρα. Μιλάμε για ένα σύστημα που παίρνει το χρήμα των φορολογουμένων, το περνά μέσα από «νόμιμες» διαδικασίες και στο τέλος στέλνει τον λογαριασμό στα δημόσια νοσοκομεία.
Και τότε το ερώτημα γίνεται αμείλικτο:
Ποιος κέρδισε από τον διπλασιασμό του κόστους; Και γιατί το πλήρωσε πάλι το Δημόσιο;