“Έχει γεμίσει η αποθήκη μου από ρούχα που μού στέλνουν οι πελάτες μου για στένεμα!” μου έλεγε προχθές ένας βιοτέχνης χειροποίητων πουκαμίσων. “Φαντάζεσαι γιατί…”
Δεν το φαντάζομαι. Το ξέρω. Το βλέπω σε γνωστούς, σε φίλους, σε δημόσια πρόσωπα, που μέσα σε μερικούς μήνες χάνουν είκοσι, τριάντα, πενήντα κιλά. Που μένουν κυριολεκτικώς οι μισοί. Κοιλιές και περιφέρειες εξαφανίζονται. Μάγουλα και προγούλια ρουφιούνται. Το μόνο πρόβλημα είναι το επιπλέον δέρμα. Το οποίο, από μια ηλικία και ύστερα, έχει χάσει την ελαστικότητά του. Δεν το συσφίγγει εύκολα ο οργανισμός. Σε κάποιες περιπτώσεις, τη λύση καλείται να δώσει η πλαστική χειρουργική.
Πληροφορούμαι ότι η κατανάλωση στα εστιατόρια έχει μειωθεί αισθητά. Το αλκοόλ ιδίως, που μέχρι πρόσφατα ξεχείλιζε, τώρα πέφτει πολύ μετρημένα. Τα θαυματουργά γαρ φάρμακα σε αδυνατίζουν κόβοντας σου την όρεξη. Και τη δίψα. “Με το που ξεκινάς τις ενέσεις, το στομάχι σου παύει να ζητάει φαγητό!” μας ανακοίνωσε εντυπωσιασμένος ένας λιχούδης κολλητός. “Πρέπει να πιέζεις τον εαυτό σου για να μην ρέψεις εντελώς”.
Ποιός δεν θα αναστενάξει με ανακούφιση που μία ακόμα ασθένεια -ασθένεια είναι η παχυσαρκία- αντιμετωπίστηκε από την καλπάζουσα επιστήμη; Το 1950, η ιατρική γνώση διπλασιαζόταν κάθε πενήντα χρόνια. Το 2010, κάθε τριάμισι χρόνια. Σήμερα -ισχυρίζονται ουκ ολίγοι- κάθε εβδομηντατρείς ημέρες!
Όποτε καταγάγεται ένας τέτοιος θρίαμβος, εγώ, παιδί των 60’ς, θυμάμαι και μελαγχολώ τους δύο φίλους μου που πέθαναν στη δεκαετία του 1980. Από aids. Πλέον, εάν διαγνωστεί κάποιος θετικός στον ιό HIV, μπαίνει σε θεραπεία τόσο αποτελεσματική ώστε καν δεν επηρεάζεται το προσδόκιμο του βίου του. Με την έναρξη μιας ανώδυνης θεραπείας, ο ιός παύει να ανιχνεύεται στο σώμα του. Μπορεί να έχει ελεύθερες σεξουαλικές σχέσεις και να αποκτήσει απογόνους!
Αντίστοιχα, ο καρκίνος γίνεται σε ολοένα και περισσότερες περιπτώσεις ιάσιμος. Ή μετατρέπεται σε χρόνιο νόσημα. Φουντώνουν ασφαλώς και βασανίζουν τους ανθρώπους άλλες αρρώστιες. Το πάρκινσον. Το αλτσχάιμερ. Και εκεί ωστόσο σημειώνεται, αργή έστω, πρόοδος.
Και όμως, για να επιστρέψουμε στην παχυσαρκία, κάποιοι κάθε άλλο παρά χαίρονται με τις πρόσφατες εξελίξεις. Ορισμένοι διατροφολόγοι, φερ’ειπείν, που ταλαιπωρούσαν τους πελάτες τους με βασανιστικές, ατελέσφορες συνήθως, πλην χρυσοπληρωμένες δίαιτες. Ή χειρουργοί που πλούτιζαν τοποθετώντας “δακτυλίδια”, δένοντας κόμπο τα στομάχια. Ήξερα έναν τέτοιον, αντιπαθέστατο, “τρώτε, τρώτε…” μας έλεγε, “σας περιμένω στη γωνία. Και χαμογελούσε σαρδόνια. Και μερικοί ακτιβιστές της “σωματικής θετικότητας”. Του “body positivity” όπως λέγεται στα αγγλικά.
Ξεκίνησε το body positivity εδώ και εξήντα χρόνια. Το 1967, διαβάζω, πεντακόσιοι άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο Central Park της Νέας Υόρκης κι αφού καταβρόχθισαν τον αγλέωρα, έκαψαν τελετουργικά φωτογραφίες του μοντέλου Τουίγκι, το οποίο ήταν πράγματι κάτισχνο – “Τουίγκι, σε θέλω δίχως ξύγκι!” είχε γράψει στα σατιρικά του ο μεγάλος ποιητής μας Μανόλης Αναγνωστάκης. Από το 1990, το body positivity έγινε κίνημα. Από το 2010 ενθυλακώθηκε στη λεγόμενη woke κουλτούρα. Και έφτασε σε υπερβολές καταγέλαστες. Ή και επικίνδυνες.
Προφανώς ο οργανισμός του καθενός του ανήκει. Έχει απόλυτη ελευθερία και να τον κακοποιεί ακόμα. Και είναι τουλάχιστον καταχρηστική η πολιτική των ασφαλιστικών εταιρειών που σε στραβοκοιτούν και απειλούν να σου αυξήσουν τα ασφάλιστρα εάν ο δείκτης μάζας σώματός σου υπερβεί το κατ’εκείνες “φυσιολογικό”.
Η “απελευθέρωση” εντούτοις “από την αισθητική τυραννία”, η “συμπερίληψη”, δεν σημαίνει αγνόηση -πόσω δε μάλλον εξιδανίκευση- ενός δεινού. Άλλο να παραπονιέσαι σαν τον μακαρίτη τον Θεόδωρο Πάγκαλο ότι αντιμετωπίζεσαι ρατσιστικά λόγω του πάχους σου. Και άλλο να ναρκισσεύεσαι για τα πολλά επιπλέον κιλά σου και να γίνεσαι εσύ ο ίδιος ειρωνικός, τοξικός απέναντι σε όσους προσέχουν τι τρώνε και γυμνάζονται.
Όταν το “plus size” εξυμνείται σαν εναλλακτικό έως και απελευθερωτικό, το μήνυμα που στέλνεται είναι πολύ κακό σε μια κοινωνία σαν την αμερικάνικη, όπου τα οικονομικά ασθενέστερα στρώματα τρέφονται με πίτσες, παγωτά και ποπ-κορν. Ου μην αλλά και στην Ελλάδα, η οποία αντιμετωπίζει οξύτατο πρόβλημα παιδικής παχυσαρκίας.
Το να αποδέχεσαι τον εαυτό σου όπως ακριβώς έχει, ακόμα κι αν μπορείς να τον βελτιώσεις θεαματικά, θυμίζει τις υπερπροστατευτικές εκείνες μαμάδες που μπουκώνουν τους κανακάρηδες και μετά τους καμαρώνουν. “Θα τα πάρουν σε μπόι!” βαυκαλίζονται. Όταν μάλιστα η στάση αυτή ιδεολογικοποιείται, δικαιούται κανείς να αναρωτηθεί τι υποκρύπτει.
Το χρηματικό όφελος υποκρύπτει. Οι εμπορικές αλυσίδες, οι οποίες υπερθεματίζουν το woke, δεν έχουν γίνει ξαφνικά ανοιχτόμυαλες. Στο κέρδος τους αποσκοπούν κολακεύοντας τις “διαφορετικότητες”, οι οποίες για να διατρανώσουν την ταυτότητα, την ορατότητά τους, ψωνίζουν παθιασμένα ό,τι απευθύνεται σε αυτές. Από ρούχα xxxl μέχρι φούστες σε αντρικά νούμερα.
Ο καπιταλισμός -και δεν χρειάζεσαι να είσαι κομμουνιστής για να το αντιληφθείς- λειτουργεί σαν τον βόα. Σφίγγεται γύρω από το θήραμά του, το αγκαλιάζει δήθεν τρυφερά, και στην πραγματικότητα το απομυζά. Κι όταν δεν μένει πιά τίποτα να ρουφήξει, προχωράει στο επόμενο.
Χάρη στα σωτήρια φάρμακα εναντίον του πάχους, το body positivity μπήκε στο χροντοντούλαπο της Ιστορίας. Ιδώμεν τι θα πάρει τη θέση του. Ώστε να γίνουν, για μια ακόμα φορά, οι αφελείς από πολίτες, καταναλωτές. Ίσως -γιατί όχι;- η ίδια η μανία με το αδυνάτισμα.
* Ο Χρήστος Χωμενίδης είναι συγγραφέας
CAPITAL