Δεν είναι απλή κατασκευή. Είναι μακροχρόνια ιδιωτική εμπλοκή στη διαχείριση απορριμμάτων, με πληρωμές σε βάθος δεκαετιών, χωρίς ακόμη καθαρή εικόνα για το τελικό βάρος στους Δήμους και στους δημότες.
Το μεγάλο ΣΔΙΤ των απορριμμάτων: 197 εκατομμύρια, 28 χρόνια και ένας ιδιώτης μέσα στη διαχείριση των σκουπιδιών
Το έργο παρουσιάζεται ως το μεγάλο βήμα της Στερεάς Ελλάδας προς τη «σύγχρονη και βιώσιμη διαχείριση αποβλήτων».
Στην πραγματικότητα, όμως, πίσω από τις ωραίες λέξεις υπάρχει μια πολύ πιο βαριά αλήθεια: η Χαλκίδα και η Λαμία μπαίνουν σε ένα ΣΔΙΤ σχεδόν 197 εκατομμυρίων ευρώ, με ιδιώτη που δεν θα έρθει απλώς να κατασκευάσει, αλλά να μείνει μέσα στη λειτουργία του έργου για 25 χρόνια.
Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι η ουσία.
Γιατί όταν ένα έργο απορριμμάτων γίνεται με ΣΔΙΤ, δεν μιλάμε για μια απλή εργολαβία. Μιλάμε για μια πολυετή σύμβαση, όπου ο ιδιώτης αναλαμβάνει μελέτη, χρηματοδότηση, κατασκευή, συντήρηση, τεχνική διαχείριση και λειτουργία. Δηλαδή μπαίνει στην καρδιά ενός κρίσιμου δημόσιου τομέα: στη διαχείριση των σκουπιδιών των πολιτών.
Το έργο δεν ξεκινά αύριο — τώρα ξεκινά ο διαγωνισμός
Η πρώτη μεγάλη αλήθεια είναι ότι το έργο δεν ξεκινά τώρα ως κατασκευή.
Στις 23 Ιουνίου 2026 προβλέπεται η εκδήλωση ενδιαφέροντος. Αυτό σημαίνει ότι ανοίγει η διαγωνιστική διαδικασία. Μετά θα ακολουθήσουν προεπιλογή, ανταγωνιστικός διάλογος, δεσμευτικές προσφορές, ανάδειξη αναδόχου, έλεγχοι, υπογραφή σύμβασης και χρηματοδοτικό κλείσιμο.
Άρα, όποιος παρουσιάζει το έργο σαν να μπαίνουν αύριο τα μηχανήματα, απλώς ωραιοποιεί την εικόνα.
Ρεαλιστικά, αν δεν υπάρξουν καθυστερήσεις, ενστάσεις ή προσφυγές, η κατασκευή μπορεί να ξεκινήσει περίπου το 2027–2028. Η πλήρης λειτουργία των μονάδων μπορεί να πάει προς το 2030–2031.
Μέχρι τότε, οι πολίτες θα ακούν πολλά. Το ερώτημα είναι τι θα δουν.
Πόσα λεφτά είναι πραγματικά;
Το συνολικό έργο έχει προϋπολογισμό περίπου 158,84 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, δηλαδή περίπου 197 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ.
Το ποσό αφορά συνολικά:
- τη Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης Χαλκίδας,
- τον ΧΥΤΥ Χαλκίδας,
- τη Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης Λαμίας,
- τον ΧΥΤΥ Λαμίας,
- τον Σταθμό Μεταφόρτωσης Αποβλήτων στην Άμφισσα / Δήμο Δελφών.
Το κρίσιμο όμως είναι ότι δεν έχει δοθεί επίσημη καθαρή κατανομή του ποσού ανά μονάδα. Δεν ξέρουμε επισήμως πόσα αντιστοιχούν στη Χαλκίδα, πόσα στη Λαμία, πόσα στον ΣΜΑ, πόσα στα συνοδά έργα, πόσα στον εξοπλισμό, πόσα στη χρηματοδοτική δομή και πόσα στη λειτουργική υποχρέωση της σύμβασης.
Και εδώ αρχίζουν τα πραγματικά ερωτήματα.
Γιατί όταν μιλάμε για σχεδόν 197 εκατομμύρια ευρώ, ο πολίτης δικαιούται να ξέρει όχι μόνο το συνολικό νούμερο, αλλά και τη διάσπασή του.
Πόσο κοστίζει η Χαλκίδα; Πόσο κοστίζει η Λαμία; Πόσο κοστίζουν οι ΧΥΤΥ; Πόσο θα πληρώνουν οι Δήμοι; Πόσο θα μεταφερθεί στα δημοτικά τέλη;
Αυτά δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι πολιτική και οικονομική ουσία.
Τι προβλέπεται για τη Χαλκίδα
Η μονάδα της Χαλκίδας προβλέπεται να εξυπηρετεί τους Δήμους:
Χαλκιδέων, Διρφύων – Μεσσαπίων, Ερέτριας, Κύμης – Αλιβερίου, Καρύστου, Σκύρου και Μαντουδίου – Λίμνης – Αγίας Άννας.
Θα διαχειρίζεται:
- σύμμεικτα απορρίμματα,
- προδιαλεγμένα βιοαπόβλητα,
- προδιαλεγμένα ανακυκλώσιμα,
- πράσινα απόβλητα / κλαδέματα.
Η προβλεπόμενη δυναμικότητα της μονάδας Χαλκίδας είναι περίπου 88.006 τόνοι τον χρόνο.
Με απλά λόγια, η Χαλκίδα γίνεται κεντρικός κόμβος διαχείρισης απορριμμάτων για μεγάλο μέρος της Εύβοιας. Αυτό σημαίνει φορτία, μεταφορές, υπολείμματα, περιβαλλοντικές υποχρεώσεις, ανάγκη αυστηρών ελέγχων και διαφάνειας.
Και βέβαια σημαίνει ένα απλό πράγμα:
η Χαλκίδα δεν παίρνει απλώς ένα έργο. Παίρνει πάνω της ένα μεγάλο βάρος.
Τι προβλέπεται για τη Λαμία
Η μονάδα της Λαμίας προβλέπεται να εξυπηρετεί Δήμους της Φθιώτιδας, της Ευρυτανίας, της Φωκίδας και της βόρειας Εύβοιας, ανάλογα με το ρεύμα αποβλήτων.
Η δυναμικότητά της προβλέπεται περίπου στους 71.621 τόνους τον χρόνο.
Και εκεί προβλέπεται Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης, μαζί με ΧΥΤΥ για τα υπολείμματα. Δηλαδή και στη Λαμία δεν μιλάμε για απλή ανακύκλωση. Μιλάμε για ολοκληρωμένη εγκατάσταση αποβλήτων, με τεχνικές, περιβαλλοντικές και οικονομικές δεσμεύσεις για δεκαετίες.
Το μεγάλο ζήτημα: ο ιδιώτης μπαίνει για δεκαετίες
Εδώ βρίσκεται η πολιτική ουσία του έργου.
Ο ιδιώτης δεν θα μπει για να φτιάξει το έργο και να φύγει. Θα μπει για να το λειτουργεί.
Η σύμβαση προβλέπεται συνολικά έως 28 χρόνια:
3 χρόνια για μελέτες, αδειοδοτήσεις, κατασκευή και δοκιμαστική λειτουργία.
25 χρόνια για εμπορική λειτουργία.
Άρα, για ένα τέταρτο του αιώνα, η λειτουργία κρίσιμων υποδομών απορριμμάτων θα συνδέεται με ιδιωτικό φορέα.
Και το ερώτημα είναι απλό:
Ποιος θα ελέγχει πραγματικά τον ιδιώτη;
Ποιος θα ελέγχει την ποιότητα της λειτουργίας;
Ποιος θα ελέγχει το κόστος;
Ποιος θα ελέγχει αν επιτυγχάνονται οι στόχοι ανακύκλωσης και ανάκτησης;
Ποιος θα πληρώνει αν οι ποσότητες δεν βγαίνουν όπως προβλέφθηκαν;
Ποιος θα πληρώνει αν οι Δήμοι δεν κάνουν σωστή διαλογή στην πηγή;
Γιατί σε τέτοια έργα, ο διάβολος δεν κρύβεται στις κορδέλες των εγκαινίων.
Κρύβεται στους όρους της σύμβασης.
Το βαρύ ερώτημα: θα πληρώσει ο δημότης;
Το έργο μπορεί να είναι αναγκαίο. Η Στερεά Ελλάδα χρειάζεται σύγχρονες υποδομές. Η ταφή πρέπει να μειωθεί. Η ανακύκλωση πρέπει να αυξηθεί. Τα βιοαπόβλητα πρέπει να διαχειρίζονται σωστά. Όλα αυτά είναι αυτονόητα.
Όμως το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:
Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;
Γιατί σε ένα ΣΔΙΤ, ο ιδιώτης δεν μπαίνει για φιλανθρωπία. Μπαίνει με επιχειρηματικό σχέδιο, με χρηματοδότηση, με απόδοση, με πληρωμές διαθεσιμότητας, με συμβατικές υποχρεώσεις και με προβλεπόμενα έσοδα.
Αν οι πληρωμές περάσουν στους Δήμους, οι Δήμοι από πού θα τα βρουν;
Από τους προϋπολογισμούς τους;
Από αυξημένα ανταποδοτικά τέλη;
Από τους δημότες;
Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να ειπωθεί καθαρά:
το έργο δεν πρέπει να γίνει άλλοθι για νέες επιβαρύνσεις χωρίς δημόσιο έλεγχο, χωρίς αναλυτική κοστολόγηση και χωρίς πλήρη ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών.
Δεν αρκεί να λέμε «σύγχρονη διαχείριση»
Η λέξη «σύγχρονο» χρησιμοποιείται εύκολα.
Η λέξη «βιώσιμο» επίσης.
Αλλά βιώσιμο δεν είναι ένα έργο επειδή το γράφει ένα δελτίο Τύπου.
Βιώσιμο είναι όταν μειώνει πραγματικά την ταφή.
Όταν αυξάνει πραγματικά την ανακύκλωση.
Όταν δεν φορτώνει ανεξέλεγκτα κόστος στους Δήμους.
Όταν ελέγχεται ο ιδιώτης.
Όταν υπάρχουν μετρήσιμοι στόχοι.
Όταν οι πολίτες ξέρουν τι πληρώνουν και γιατί.
Διαφορετικά, η «πράσινη μετάβαση» κινδυνεύει να γίνει απλώς ένα όμορφο περιτύλιγμα για ακριβές συμβάσεις δεκαετιών.
Τα πέντε ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν τώρα
Πρώτον: ποια είναι η ακριβής κατανομή του κόστους ανάμεσα σε Χαλκίδα, Λαμία και Άμφισσα;
Δεύτερον: ποιο θα είναι το ετήσιο κόστος για τους Δήμους που θα εξυπηρετούνται;
Τρίτον: υπάρχει κίνδυνος αύξησης των δημοτικών τελών λόγω του νέου μοντέλου διαχείρισης;
Τέταρτον: ποιοι δείκτες απόδοσης θα δεσμεύουν τον ιδιώτη για ανακύκλωση, ανάκτηση, υπόλειμμα και περιβαλλοντική συμμόρφωση;
Πέμπτον: τι θα συμβεί αν οι προβλεπόμενες ποσότητες απορριμμάτων δεν επιβεβαιωθούν στην πράξη;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που πρέπει να τεθούν πριν από τις πανηγυρικές δηλώσεις. Όχι μετά.
Το συμπέρασμα
Το ΣΔΙΤ των απορριμμάτων σε Χαλκίδα και Λαμία είναι μεγάλο έργο.
Είναι όμως και μεγάλο στοίχημα. Και κυρίως, είναι μεγάλη δέσμευση.
Δεν μιλάμε για μια απλή μονάδα.
Μιλάμε για ένα πακέτο σχεδόν 197 εκατομμυρίων ευρώ.
Μιλάμε για ιδιώτη μέσα στη λειτουργία για 25 χρόνια.
Μιλάμε για σύμβαση συνολικού ορίζοντα 28 ετών.
Μιλάμε για απορρίμματα δεκάδων Δήμων.
Μιλάμε για κόστος που πρέπει να αποτυπωθεί καθαρά.
Η Στερεά Ελλάδα χρειάζεται σύγχρονη διαχείριση απορριμμάτων. Αυτό δεν αμφισβητείται.
Αλλά άλλο η ανάγκη και άλλο η λευκή επιταγή.
Οι πολίτες της Χαλκίδας, της Λαμίας και των Δήμων που θα ενταχθούν στο σύστημα δικαιούνται να ξέρουν ποιος θα κάνει το έργο, πόσο θα πληρωθεί, για πόσα χρόνια θα μείνει, ποιοι όροι τον δεσμεύουν και τι θα κοστίσει τελικά στην τσέπη τους.
Γιατί τα σκουπίδια μπορεί να θάβονται.
Οι συμβάσεις όμως δεν πρέπει να θάβονται στο σκοτάδι.