Οι δίαυλοι Ουάσινγκτον–Τεχεράνης δείχνουν να ξαναζεσταίνονται, το Πακιστάν βγαίνει πιο καθαρά στο προσκήνιο και ο Λίβανος μπαίνει στο κάδρο της αποκλιμάκωσης. Αλλά στη Μέση Ανατολή τίποτα δεν τελειώνει επειδή το είπε ο Τραμπ — και τίποτα δεν σώζεται όσο οι σαμποτέρ της σύγκρουσης παραμένουν σε θέση ισχύος.
ΟΤΑΝ ΚΙΝΕΙΤΑΙ ΤΟ ΙΣΛΑΜΑΜΠΑΝΤ, ΚΑΤΙ ΕΧΕΙ ΑΛΛΑΞΕΙ
Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να δήλωσε ότι ο πόλεμος με το Ιράν πλησιάζει στο τέλος του και ότι μια συμφωνία είναι εφικτή, όμως ο κόσμος έχει ακούσει ξανά τέτοιες μεγαλόστομες διαβεβαιώσεις. Το κρίσιμο δεν είναι η ρητορική του Λευκού Οίκου. Το κρίσιμο είναι ότι, πίσω από τις κάμερες και κάτω από τον θόρυβο των βομβαρδισμών, οι δίαυλοι δεν φαίνεται να έκλεισαν ποτέ.
Η αποκάλυψη ότι οι επαφές Ουάσινγκτον–Τεχεράνης συνεχίστηκαν και μετά το ναυάγιο της περασμένης Κυριακής δεν είναι μια δευτερεύουσα λεπτομέρεια. Είναι η απόδειξη ότι, ακόμη και μέσα στην κλιμάκωση, οι ισχυροί ξέρουν πως ο πόλεμος δεν είναι στρατηγική λύση αλλά ακριβό αδιέξοδο. Και το γεγονός ότι πακιστανική αντιπροσωπεία κινείται προς το Ιράν λέει περισσότερα από εκατό επίσημες ανακοινώσεις: όταν η διαμεσολάβηση βγαίνει από τη σιωπή και περνά στη φυσική κίνηση, κάτι σοβαρό βρίσκεται στο τραπέζι.
Μέχρι τώρα η πακιστανική διαμεσολάβηση δούλευε διακριτικά, σχεδόν αόρατα, σαν εκείνο το νήμα που δεν φαίνεται αλλά κρατά ακόμη όρθιο το ύφασμα. Αν τώρα το νήμα εμφανίζεται, είναι επειδή το ύφασμα έχει αρχίσει να σκίζεται επικίνδυνα και όλοι αντιλαμβάνονται ότι χωρίς μια φόρμουλα συνεννόησης η περιοχή θα βυθιστεί ακόμη πιο βαθιά στο χάος.
ΛΙΒΑΝΟΣ, ΧΕΖΜΠΟΛΑΧ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΤΙΜΗΜΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Η φημολογία για πιθανή εκεχειρία στον Λίβανο δεν είναι ένα παράλληλο επεισόδιο. Είναι κομμάτι του ίδιου παζλ. Η σύγκρουση Ισραήλ–Χεζμπολάχ δεν ήταν ποτέ αποκομμένη από τη διαπραγμάτευση με το Ιράν. Αντίθετα, υπήρξε ένας από τους πιο εκρηκτικούς μοχλούς πίεσης. Γι’ αυτό και κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης στη Βηρυτό, κάθε πληροφορία για κυβερνητικές συνεδριάσεις ασφαλείας, κάθε διαρροή για κατάπαυση του πυρός, έχει βαρύτητα που ξεπερνά τα σύνορα του Λιβάνου.
Το Ιράν ζητούσε ασφυκτικά να πέσει η ένταση σε αυτό το μέτωπο. Όχι μόνο για λόγους γεωπολιτικής ανάσας, αλλά γιατί γνώριζε ότι η συνέχιση της φωτιάς στον Λίβανο τροφοδοτεί τους πιο ακραίους κύκλους στο Τελ Αβίβ και στην Ουάσινγκτον. Εκείνους που δεν θέλουν συνεννόηση, δεν θέλουν κατάπαυση, δεν θέλουν ούτε καν μια προσωρινή ηρεμία. Θέλουν μόνο τη μονιμοποίηση της κρίσης, γιατί πάνω στην κρίση χτίζουν εξουσία, φόβο, εσωτερική πειθαρχία και διεθνή εκβιασμό.
Αυτό είναι το μεγάλο δηλητήριο της περιοχής: κάθε φορά που ανοίγει ένα μικρό παράθυρο διπλωματίας, ξεπροβάλλουν αμέσως εκείνοι που ζουν από τον πόλεμο και επενδύουν στο αδιέξοδο. Και αν υπάρχει μία φιγούρα που συμπυκνώνει αυτόν τον διαρκή πειρασμό του σαμποτάζ, είναι ο Νετανιάχου — ο άνθρωπος που αντιμετωπίζει την πολεμική ένταση όχι ως έσχατη λύση, αλλά ως πολιτικό οξυγόνο.
Η ΕΙΡΗΝΗ ΔΕΝ ΚΕΡΔΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΔΗΛΩΣΕΙΣ, ΑΛΛΑ ΜΕ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΣΑΜΠΟΤΕΡ
Η επίσκεψη Λαβρόφ στην Κίνα, οι συνεννοήσεις με τον Σι, η επικείμενη παρουσία Πούτιν στο Πεκίνο και η προγραμματισμένη άφιξη Τραμπ στην κινεζική πρωτεύουσα συγκροτούν μια εικόνα πυκνών γεωπολιτικών ζυμώσεων. Κανείς σοβαρός αναλυτής δεν μπορεί να αγνοήσει ότι οι μεγάλες δυνάμεις αναζητούν νέα ισορροπία στη Μέση Ανατολή, έστω και μέσα από αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα. Όμως ακριβώς εδώ βρίσκεται και η παγίδα.
Η παγκόσμια σταθερότητα δεν θα σωθεί από τις φωτογραφίες ηγετών, ούτε από τις αόριστες υποσχέσεις κορυφής. Θα σωθεί μόνο αν οι δυνάμεις που έχουν λόγο να παγώσουν ή να εκτροχιάσουν μια συμφωνία ηττηθούν πολιτικά. Διότι όσο οι στρατοί ενισχύονται «για λόγους πίεσης», όσο τα επιτελεία μιλούν για διαπραγμάτευση με το ένα χέρι και προετοιμάζουν χερσαία εισβολή με το άλλο, όσο η διπλωματία συνοδεύεται από τελεσίγραφα, η ειρήνη θα παραμένει όμηρος.
Η προειδοποίηση του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας για πιθανή αμερικανική χερσαία εισβολή στο Ιράν έρχεται ακριβώς για να θυμίσει ότι το τέρας δεν έχει επιστρέψει στο κλουβί του. Μπορεί να άλλαξε βήμα, μπορεί να χαμήλωσε πρόσκαιρα τη φωνή του, αλλά παραμένει παρόν. Και σε αυτή τη γωνιά του κόσμου, το διάστημα ανάμεσα στη «συγκρατημένη αισιοδοξία» και στη γενικευμένη ανάφλεξη είναι μερικές υπογραφές, μερικά τηλεφωνήματα ή ένα μόνο χτύπημα παραπάνω.
Ας σταυρώσουμε, λοιπόν, τα δάχτυλα — αλλά όχι τα μάτια. Γιατί στη Μέση Ανατολή η ελπίδα χωρίς μνήμη είναι αφέλεια, και η αισιοδοξία χωρίς καχυποψία πολιτική αυτοκτονία. Αν υπάρξει συμφωνία, θα είναι νίκη απέναντι στους εμπόρους του αίματος. Αν δεν υπάρξει, ο κόσμος θα έχει ξαναδεί το ίδιο βρόμικο έργο: τους ισχυρούς να μιλούν για ειρήνη στο προσκήνιο και να σκάβουν χαρακώματα στο παρασκήνιο.