Όταν εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες παλεύουν να σώσουν σπίτια και επιχειρήσεις, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος εμφανίζεται ξανά να ανησυχεί πρωτίστως για τις τράπεζες, τους servicers και τους ισολογισμούς τους
Υπάρχουν στιγμές που οι μάσκες πέφτουν.
Και το σημερινό πρωτοσέλιδο της «Εστίας» αποτυπώνει με τον πιο ωμό τρόπο μια πραγματικότητα που οι πολίτες βιώνουν εδώ και χρόνια:
Ο Γιάννης Στουρνάρας στέκεται στο πλευρό των τραπεζών.
Όχι των οικογενειών που κινδυνεύουν να χάσουν την πρώτη κατοικία τους.
Όχι των μικρομεσαίων επιχειρηματιών που είδαν τα δάνειά τους να περνούν από τις τράπεζες στα funds.
Όχι των ανθρώπων που πλήρωσαν την οικονομική κρίση, τα μνημόνια, τις περικοπές και τις ανακεφαλαιοποιήσεις.
Αλλά εκείνων που σήμερα απαιτούν από τον πολίτη ολόκληρο το ποσό ενός δανείου, μαζί με τόκους, προσαυξήσεις και έξοδα, ενώ συχνά το απέκτησαν έναντι ενός μικρού κλάσματος της αρχικής του αξίας.
Αυτή είναι η μεγάλη ελληνική αδικία.
Και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος δεν εμφανίζεται ως ουδέτερος θεσμικός εγγυητής.
Εμφανίζεται ως ο πιο σταθερός πολιτικός και επικοινωνιακός συνήγορος του τραπεζικού συστήματος.
Οι τράπεζες σώθηκαν – οι πολίτες εγκαταλείφθηκαν
Οι Έλληνες πολίτες πλήρωσαν δισεκατομμύρια για να σωθούν οι τράπεζες.
Πλήρωσαν με φόρους.
Πλήρωσαν με περικοπές μισθών και συντάξεων.
Πλήρωσαν με ανεργία, λουκέτα και απώλεια περιουσιών.
Πλήρωσαν για να μη διαλυθεί το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Και τώρα το ίδιο σύστημα εμφανίζεται απέναντί τους ως τιμωρός.
Η κοινωνία ανέλαβε τις ζημιές των τραπεζών. Οι τράπεζες, όμως, δεν ανέλαβαν ποτέ το κοινωνικό κόστος των επιλογών τους.
Και ο κ. Στουρνάρας, αντί να απαιτεί από τις τράπεζες ουσιαστικές ρυθμίσεις, διαφάνεια και δίκαιη αντιμετώπιση των δανειοληπτών, εμφανίζεται διαρκώς να υπενθυμίζει τους κινδύνους για τους ισολογισμούς, την πιστωτική σταθερότητα και την τραπεζική κανονικότητα.
Ποια κανονικότητα;
Η κανονικότητα των πλειστηριασμών;
Η κανονικότητα των απρόσωπων τηλεφωνικών κέντρων;
Η κανονικότητα των servicers που στέλνουν αυτοματοποιημένες ειδοποιήσεις σε ανθρώπους που αγωνίζονται να επιβιώσουν;
Η κανονικότητα των απαιτήσεων που φουσκώνουν, ενώ η πραγματική οικονομία στενάζει;
Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος ή εκπρόσωπος των τραπεζών;
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος οφείλει να υπηρετεί τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Αλλά η χρηματοπιστωτική σταθερότητα δεν μπορεί να σημαίνει κοινωνική εξόντωση.
Δεν μπορεί να σημαίνει ότι οι τράπεζες και τα funds προστατεύονται με κάθε τρόπο, ενώ ο πολίτης καλείται να αποδείξει ότι δικαιούται να συνεχίσει να ζει στο σπίτι του.
Δεν μπορεί να σημαίνει ότι κάθε δικαστική απόφαση υπέρ των δανειοληπτών αντιμετωπίζεται περίπου ως απειλή για την οικονομία.
Η Δικαιοσύνη δεν είναι λογιστικό πρόβλημα.
Οι δικαστές δεν είναι υπάλληλοι των τραπεζών.
Και οι δανειολήπτες δεν είναι αριθμοί σε ένα χαρτοφυλάκιο απαιτήσεων.
Είναι άνθρωποι.
Είναι οικογένειες.
Είναι επαγγελματίες που δημιούργησαν περιουσίες, πλήρωσαν φόρους και συνέβαλαν στην οικονομία.
Όταν, λοιπόν, ένας θεσμικός παράγοντας παρεμβαίνει με τρόπο που δείχνει να υπερασπίζεται περισσότερο τα συμφέροντα των πιστωτών παρά την ισορροπία μεταξύ πιστωτών και οφειλετών, τότε το ερώτημα είναι αναπόφευκτο:
Ποιον ακριβώς υπηρετεί;
Για τις τράπεζες όλα – για τους δανειολήπτες συμβουλές
Οι τράπεζες έχουν πρόσβαση στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Έχουν κρατική στήριξη.
Έχουν νομικά τμήματα, εξειδικευμένους συμβούλους και μηχανισμούς είσπραξης.
Έχουν τη δυνατότητα να μεταβιβάζουν δάνεια, να καθαρίζουν τους ισολογισμούς τους και να μεταφέρουν το βάρος σε εταιρείες διαχείρισης.
Ο δανειολήπτης τι έχει;
Μια πλατφόρμα.
Έναν εξωδικαστικό μηχανισμό.
Μια αυτοματοποιημένη πρόταση που πολλές φορές δεν μπορεί να πληρώσει.
Και την απειλή ότι, αν δεν δεχθεί, θα χάσει το σπίτι ή την επιχείρησή του.
Αυτή δεν είναι διαπραγμάτευση.
Είναι σχέση δύναμης.
Και ο κ. Στουρνάρας γνωρίζει πολύ καλά ποιος έχει τη δύναμη και ποιος βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο.
Παρόλα αυτά, η δημόσια εικόνα που εκπέμπεται είναι ότι η προτεραιότητα παραμένει η προστασία της τραπεζικής κερδοφορίας και όχι η κοινωνική επιβίωση.
Κύριε Στουρνάρα, ποιος πλήρωσε τις ανακεφαλαιοποιήσεις;
Ας απαντηθεί επιτέλους ένα απλό ερώτημα:
Ποιος έσωσε τις τράπεζες;
Οι διοικήσεις τους;
Τα funds;
Οι servicers;
Ή οι Έλληνες φορολογούμενοι;
Οι πολίτες ήταν χρήσιμοι όταν έπρεπε να βάλουν πλάτη.
Τώρα, όμως, αντιμετωπίζονται σαν «κόκκινοι κωδικοί», σαν επισφαλείς απαιτήσεις και σαν εμπόδιο στην κερδοφορία.
Αυτό είναι το τραπεζικό μοντέλο που υπερασπίζεται η Τράπεζα της Ελλάδος;
Ένα σύστημα στο οποίο οι ζημιές κοινωνικοποιούνται και τα κέρδη ιδιωτικοποιούνται;
Ένα σύστημα στο οποίο το κράτος σώζει τις τράπεζες, αλλά οι τράπεζες δεν δίνουν δεύτερη ευκαιρία στους πολίτες;
Η κοινωνία δεν αντέχει άλλους τραπεζικούς τιμητές
Οι δανειολήπτες δεν ζητούν να χαριστούν τα χρέη τους.
Ζητούν να πληρώσουν όσα πραγματικά οφείλουν.
Ζητούν οι ρυθμίσεις να είναι βιώσιμες.
Ζητούν να γνωρίζουν πώς υπολογίζεται η απαίτηση.
Ζητούν να μην καταλήγουν να πληρώνουν πολλαπλάσια ποσά από εκείνα για τα οποία αγοράστηκε το δάνειό τους.
Ζητούν να έχουν το δικαίωμα να εξαγοράσουν την οφειλή τους με αντίστοιχους όρους με εκείνους που απολαμβάνουν τα funds.
Αυτό δεν είναι λαϊκισμός.
Είναι στοιχειώδης δικαιοσύνη.
Λαϊκισμός είναι να παρουσιάζεται κάθε προστασία του πολίτη ως κίνδυνος για την οικονομία, ενώ κάθε απαίτηση του τραπεζικού συστήματος θεωρείται αυτονόητη και απαραβίαστη.
Η κυβέρνηση οφείλει να πάρει θέση
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τον Γιάννη Στουρνάρα.
Αφορά την κυβέρνηση που τον στηρίζει και επιτρέπει τη διαιώνιση ενός πλαισίου στο οποίο οι τράπεζες και οι servicers έχουν σχεδόν όλα τα εργαλεία και οι πολίτες ελάχιστες άμυνες.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρέπει να απαντήσει καθαρά:
Είναι με τις τράπεζες ή με τους δανειολήπτες;
Είναι με τα funds ή με την ελληνική οικογένεια;
Είναι με τους ισολογισμούς ή με την πρώτη κατοικία;
Δεν χωρούν πλέον μισόλογα.
Διότι πίσω από κάθε πλειστηριασμό δεν υπάρχει ένας αριθμός.
Υπάρχει μια ανθρώπινη ζωή που διαλύεται.
Ο κ. Στουρνάρας έκανε την επιλογή του
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος έχει δικαίωμα να υπερασπίζεται τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος.
Δεν έχει, όμως, δικαίωμα να απαιτεί από την κοινωνία να θυσιάζεται ξανά και ξανά για να παραμένει αυτό το σύστημα κερδοφόρο.
Οι πολίτες έσωσαν τις τράπεζες.
Τώρα οι τράπεζες πρέπει να λογοδοτήσουν στους πολίτες.
Και όποιος συνεχίζει να στέκεται μονομερώς δίπλα τους, ας μην κρύβεται πίσω από τον τίτλο του τεχνοκράτη.
Ο κ. Στουρνάρας έχει επιλέξει στρατόπεδο.
Με τις τράπεζες.
Η κοινωνία, όμως, δεν είναι υποχρεωμένη να πληρώνει για πάντα τις επιλογές του.