Ο Γιάννης Στουρνάρας δεν περιορίστηκε σε μια τεχνοκρατική προειδοποίηση. Περιέγραψε μια νέα κρίση που, όπως εκτιμά, μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο δύσκολη από εκείνη του 2021-2022, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επαναφέρει με ορμή τον εφιάλτη της ακρίβειας, των πληθωριστικών πιέσεων και της αβεβαιότητας.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Ευρωζώνη μπαίνει ξανά σε ζώνη κινδύνου. Η ενέργεια ακριβαίνει, οι αγορές ανησυχούν, οι προσδοκίες αλλάζουν και οι κεντρικές τράπεζες γνωρίζουν πλέον ότι δεν έχουν απέναντί τους μια παροδική αναταραχή, αλλά μια διαδοχή σοκ που δοκιμάζει τις αντοχές της οικονομίας.
Γιατί αυτή η κρίση είναι πιο δύσκολη
Κατά τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, η σημερινή κρίση είναι πιο επικίνδυνη επειδή κοινωνία, επιχειρήσεις και εργαζόμενοι έχουν ακόμη νωπή τη μνήμη του διψήφιου πληθωρισμού. Σε αντίθεση με το 2021-2022, όταν η έκρηξη των τιμών ήρθε ύστερα από μακρά περίοδο χαμηλού πληθωρισμού, τώρα όλοι γνωρίζουν τι σημαίνει ακρίβεια και αντιδρούν ταχύτερα. Αυτό ακριβώς κάνει τον κίνδυνο πιο βαθύ: οι αυξήσεις στις τιμές μπορούν να περάσουν ευκολότερα σε μισθούς, κόστη και προσδοκίες, δημιουργώντας μια νέα αλυσίδα πίεσης σε ολόκληρη την οικονομία.
Το ενεργειακό σοκ και ο κίνδυνος για την αγορά
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν είναι μόνο γεωπολιτική σύγκρουση. Είναι και οικονομικός πυροκροτητής. Το σοκ ξεκινά από την ενέργεια, αλλά δεν μένει εκεί. Επηρεάζει μεταφορές, πρώτες ύλες, παραγωγή, υπηρεσίες και τελικά το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών. Το αποτέλεσμα είναι ένα τοξικό μείγμα: υψηλότερος πληθωρισμός, χαμηλότερη ανάπτυξη, ακριβότερο χρήμα και μεγαλύτερη πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Με απλά λόγια, η οικονομία απειλείται να ξαναμπεί σε κύκλο ασφυξίας ακριβώς τη στιγμή που προσπαθούσε να ισορροπήσει.
ο μήνυμα προς την ΕΚΤ και την Ευρώπη
Ο Στουρνάρας ξεκαθαρίζει ότι, αν υπάρξουν ενδείξεις πως οι πληθωριστικές πιέσεις παγιώνονται, η ΕΚΤ θα πρέπει να κινηθεί γρήγορα. Αυτό σημαίνει ότι η νομισματική πολιτική δεν αποκλείεται να γίνει εκ νέου αυστηρότερη, εφόσον το σοκ μετατραπεί σε μόνιμη απειλή. Παράλληλα, αναδεικνύεται και ένα μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα: η Ευρώπη εξακολουθεί να δοκιμάζεται από αλλεπάλληλες εξωτερικές κρίσεις χωρίς να έχει θωρακιστεί επαρκώς απέναντι στις συνέπειές τους. Όσο οι πόλεμοι, η ενέργεια και οι διεθνείς αναταράξεις καθορίζουν τις οικονομικές εξελίξεις, τόσο πιο φανερό γίνεται ότι οι παλιές βεβαιότητες έχουν τελειώσει.
Όταν ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος λέει ότι αυτή η κρίση μπορεί να είναι δυσκολότερη από εκείνη που ήδη γονάτισε την αγορά και τα νοικοκυριά, κανείς δεν δικαιούται να κάνει ότι δεν άκουσε. Γιατί πίσω από τις ήπιες λέξεις των κεντρικών τραπεζιτών κρύβεται πάντα η ίδια σκληρή αλήθεια: κάθε πόλεμος που φουντώνει στην περιοχή μας, στο τέλος φτάνει και στο τραπέζι του πολίτη — στον λογαριασμό, στο ράφι, στο νοίκι, στην ίδια την αντοχή της κοινωνίας.