Ο Σταμάτιος Κριμιζής υπενθυμίζει το αυτονόητο: υπάρχει εξειδικευμένο ελληνικό δυναμικό και εξαγωγές εκατοντάδων εκατομμυρίων. Η πολιτεία, όμως, συνεχίζει να παριστάνει ότι το διάστημα είναι… hobby και όχι εθνική ισχύς.
Όταν ένας άνθρωπος που υπηρέτησε κορυφαία διαστημικά προγράμματα λέει δημόσια ότι η Ελλάδα διαθέτει προσωπικό, γνώση και εξαγωγικό αποτύπωμα, το μήνυμα δεν είναι «μπράβο μας». Είναι καμπάνα. Γιατί αν “υπάρχουμε και μετράμε” έξω, αλλά μέσα δεν μπορούμε να στήσουμε στρατηγική, τότε δεν μας λείπει ταλέντο. Μας λείπει κράτος.
Τι είπε ο Κριμιζής – και γιατί «καίει»
Ο Σταμάτιος Κριμιζής, στο πλαίσιο συζήτησης για την Εθνική Διαστημική Στρατηγική και τη Νέα Γενιά, έθεσε την πραγματική εικόνα:
- Η Ελλάδα διαθέτει ικανό, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και καινοτόμες εταιρείες.
- Υπάρχει εξαγωγική δραστηριότητα που αγγίζει περίπου 300 εκατ. ευρώ ετησίως.
Δεν μίλησε για «ονειρικά σχέδια». Μίλησε για χειροπιαστό αποτέλεσμα. Και εδώ αρχίζει η ελληνική τραγωδία.
Η ελληνική παθογένεια: εξάγουμε μυαλά, εισάγουμε “λύσεις”
Ας το πούμε καθαρά: το ελληνικό κράτος είναι πρωταθλητής στο να επιβραβεύει το ταλέντο με αδιαφορία. Να αφήνει ομάδες αριστείας να δουλεύουν “σε νησίδες”, χωρίς εθνικό σχέδιο, χωρίς σταθερή χρηματοδότηση, χωρίς συνέχεια.
Και μετά, όταν έρθει η ώρα για μεγάλα έργα, καταλήγει στο γνωστό μοντέλο: αγορά έτοιμων λύσεων, «ενοικίαση τεχνογνωσίας», υπογραφή συμβάσεων, φωτογραφίες, κορδέλες.
Με απλά λόγια: η προστιθέμενη αξία φεύγει, τα ελληνικά μυαλά γίνονται καύσιμο στην οικονομία άλλων χωρών, και η Ελλάδα κρατάει τον ρόλο του υπεργολάβου – όταν τον κρατάει.
Το «σφυρί»: Το διάστημα δεν είναι “επικοινωνία”. Είναι κυριαρχία.
Το διάστημα είναι:
- ασφάλεια υποδομών (τηλεπικοινωνίες, δίκτυα, πλοήγηση, παρακολούθηση),
- άμυνα και αποτροπή (επιτήρηση, δεδομένα, αυτονομία),
- οικονομία υψηλής τεχνολογίας (θέσεις εργασίας, IP, εξαγωγές),
- γεωπολιτική ισχύς (όποιος έχει δεδομένα, έχει πλεονέκτημα).
Κι όμως, στην Ελλάδα συνεχίζουμε να το αντιμετωπίζουμε σαν «ευρωπαϊκό πρόγραμμα» που θα το “τρέξουν κάποιοι”, αν περισσέψει χρόνος και κονδύλι. Αυτό δεν είναι αφέλεια. Είναι εθνική αυτοϋπονόμευση.
Τι λείπει πραγματικά: όχι ιδέες – μηχανισμός
Οι Έλληνες επιστήμονες και οι εταιρείες μπορούν. Το πρόβλημα είναι η πολιτεία που δεν μπορεί να οργανώσει τον εαυτό της. Αυτό που λείπει είναι:
- Σταθερή εθνική στρατηγική με 5ετία–10ετία, όχι “ανάλογα με τον υπουργό”.
- Μετρήσιμοι στόχοι (εξαγωγές, θέσεις, συμμετοχές σε αποστολές/προγράμματα, IP).
- Σύνδεση έρευνας–βιομηχανίας (η γνώση να γίνεται προϊόν και συμβόλαιο).
- Εθνικές προμήθειες με τεχνολογικά κριτήρια (όχι μόνο «πάμε να αγοράσουμε»).
- Προστασία και αξιοποίηση ανθρώπινου κεφαλαίου (να μη φεύγουν οι καλύτεροι).
Χωρίς αυτά, ό,τι κι αν ειπωθεί σε συνέδρια, θα μείνει ωραίο βίντεο. Και η Ελλάδα θα συνεχίσει να “μετράει” στο διάστημα… με ονόματα Ελλήνων πάνω σε ξένα projects.
Η Νέα Γενιά δεν ζητά χειροκρότημα. Ζητά κράτος.
Η νέα γενιά επιστημόνων δεν χρειάζεται άλλο ένα “μπράβο”. Χρειάζεται κανόνες, συνέπεια, χρηματοδότηση, υποδομές, πλαίσιο.
Γιατί αλλιώς, το έργο είναι γνωστό: οι καλύτεροι θα φύγουν, οι υπόλοιποι θα κουραστούν, και η Ελλάδα θα μείνει πάλι με το ίδιο παραμύθι: «έχουμε δυνατότητες, αλλά…».
Το μήνυμα Κριμιζή είναι πολιτικό, όσο κι αν κάποιοι θέλουν να το παρουσιάσουν ως “επιστημονικό”:
Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι μπορεί. Τώρα πρέπει να αποδείξει ότι θέλει.