Δίκτυα, προσωπικό και περιουσία περνούν στον νέο υπερπάροχο – Οι δήμοι καλούνται να αποφασίσουν εάν θα παραδώσουν και την κυριότητα των υποδομών τους
Ο χάρτης της ύδρευσης και της αποχέτευσης αλλάζει ριζικά και η Εύβοια βρίσκεται στο κέντρο της κυβερνητικής μεταρρύθμισης.
Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, προβλέπει την επέκταση της ΕΥΔΑΠ σε ολόκληρη την Περιφερειακή Ενότητα Εύβοιας, με μοναδική εξαίρεση τη Σκύρο.
Η αλλαγή αυτή ανοίγει ευθέως τον δρόμο για την απορρόφηση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης του νομού, μεταξύ των οποίων και της ΔΕΥΑ Χαλκίδας.
Δεν πρόκειται για μια απλή διοικητική μεταβολή. Πρόκειται για αλλαγή εποχής, καθώς η διαχείριση του νερού, των δικτύων, των εγκαταστάσεων, του προσωπικού και της περιουσίας των δημοτικών επιχειρήσεων μεταφέρεται σε έναν μεγάλο κεντρικό πάροχο.
Η ΔΕΥΑΧ μπροστά στην πόρτα της ΕΥΔΑΠ
Με βάση το νέο μοντέλο, στην ΕΥΔΑΠ ενσωματώνονται συνολικά 43 πάροχοι υπηρεσιών ύδατος:
- 26 δημοτικές υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης,
- 7 ΔΕΥΑ,
- 8 Τοπικοί Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων,
- καθώς και η αρμοδιότητα άρδευσης της πρώην Κωπαΐδας.
Η ΕΥΔΑΠ επεκτείνεται στην ηπειρωτική Αττική, στην Αίγινα, στο Αγκίστρι, στη Βοιωτία, στη Φωκίδα και στην Εύβοια.
Αυτό σημαίνει ότι η ΔΕΥΑΧ, όπως τη γνωρίζουν σήμερα οι πολίτες της Χαλκίδας, βρίσκεται ουσιαστικά μπροστά σε διαδικασία απορρόφησης.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει την ενοποίηση ως απάντηση στον κατακερματισμό των υπηρεσιών νερού, στις μεγάλες απώλειες των δικτύων, στην έλλειψη προσωπικού, στα συσσωρευμένα χρέη και στην αδυναμία πολλών δημοτικών επιχειρήσεων να χρηματοδοτήσουν σοβαρά έργα.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο ποιος θα διαχειρίζεται το νερό.
Είναι ποιος θα αποφασίζει για την τιμή του, ποιος θα ελέγχει τα έργα και σε ποιον θα ανήκουν οι υποδομές που πληρώθηκαν επί δεκαετίες από τους δημότες.
Τα δίκτυα περνούν στην ΕΥΔΑΠ
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, οι εγκαταστάσεις και τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία των φορέων που απορροφώνται θα αποτιμηθούν και θα περάσουν στην ΕΥΔΑΠ.
Η αξία τους θα υπολογιστεί και το τίμημα θα εγκριθεί από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων.
Προβλέπεται, πάντως, η δυνατότητα των δήμων να διατηρήσουν την κυριότητα των παγίων τους μέσω διαδικασίας «opt out». Σε αυτή την περίπτωση, η ΕΥΔΑΠ θα χρησιμοποιεί τις υποδομές καταβάλλοντας σχετικό τέλος.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη δημιουργεί μια τεράστια πολιτική και οικονομική ευθύνη για τη δημοτική αρχή Χαλκιδέων.
Θα παραδώσει την κυριότητα των δικτύων και των εγκαταστάσεων της ΔΕΥΑΧ;
Θα επιλέξει να κρατήσει τα περιουσιακά στοιχεία του Δήμου;
Με ποια αποτίμηση θα μεταφερθούν υποδομές αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ;
Και κυρίως: ποιος θα ενημερώσει τους πολίτες πριν ληφθούν οι αποφάσεις;
Τι θα γίνει με τους εργαζομένους
Οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ προβλέπεται να μεταφερθούν στην ΕΥΔΑΠ, με διασφάλιση των εργασιακών τους δικαιωμάτων και ένταξη στο μισθολογικό καθεστώς της εταιρείας.
Το νομοσχέδιο αναφέρει επίσης ότι ο τόπος εργασίας τους θα παραμείνει, κατά κανόνα, στην περιοχή όπου ήδη υπηρετούν, εκτός εάν συμφωνηθεί διαφορετικά.
Για τους δημοτικούς υπαλλήλους που εργάζονται σε υπηρεσίες ύδρευσης, ο κάθε δήμος θα αποφασίζει ποιο προσωπικό θα μεταφερθεί και ποιο θα παραμείνει στις δημοτικές υπηρεσίες.
Οι γενικές διαβεβαιώσεις, ωστόσο, δεν αρκούν.
Οι εργαζόμενοι χρειάζονται σαφείς απαντήσεις για τις οργανικές τους θέσεις, τις συμβάσεις, τις αποδοχές, τα επιδόματα, τα ασφαλιστικά τους δικαιώματα και τη μελλοντική υπηρεσιακή τους εξέλιξη.
Τα χρέη πληρώνονται – Αλλά από ποιον;
Η κυβέρνηση προβλέπει χρηματοδότηση 200 εκατομμυρίων ευρώ για τις οφειλές των ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ το συνολικό πακέτο στήριξης δήμων και δημοτικών επιχειρήσεων φτάνει τα 400 εκατομμύρια ευρώ.
Το κράτος θα καλύπτει τουλάχιστον το 75% των συγκεκριμένων χρεών στις περιοχές που εντάσσονται στο νέο σύστημα.
Η ρύθμιση αποτελεί ισχυρό οικονομικό κίνητρο για τις υπερχρεωμένες επιχειρήσεις.
Από την άλλη πλευρά, δημιουργείται ένα εύλογο ερώτημα:
Θα πληρώσουν τελικά όλοι οι φορολογούμενοι τα χρέη που δημιουργήθηκαν από κακοδιοίκηση, διαρροές, ανεξόφλητους λογαριασμούς, ενεργοβόρες εγκαταστάσεις και χρόνια απουσία επενδύσεων;
Και θα υπάρξει πριν από την απορρόφηση πλήρης οικονομικός και διαχειριστικός έλεγχος κάθε ΔΕΥΑ;
Οι τιμές του νερού
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποστηρίζει ότι το νερό θα παραμείνει προσιτό και ότι οι οικονομίες κλίμακας θα περιορίσουν το λειτουργικό κόστος.
Καμία ξεκάθαρη εγγύηση, όμως, δεν δίνεται ότι τα τιμολόγια ύδρευσης δεν θα αυξηθούν.
Η τιμολόγηση θα γίνεται με βάση το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο και υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ.
Για την άρδευση προβλέπεται τριετές πάγωμα των τιμών. Αντίστοιχη ρητή δέσμευση για τους λογαριασμούς ύδρευσης των νοικοκυριών δεν περιγράφεται.
Επομένως, το πραγματικό ύψος των λογαριασμών μετά την απορρόφηση παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ανοιχτά ζητήματα.
Η Εύβοια χρειάζεται έργα, όχι μόνο αλλαγή πινακίδας
Η ΔΕΥΑΧ αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια παλαιωμένα δίκτυα, συνεχείς βλάβες, μεγάλες απώλειες νερού, σοβαρές ανάγκες συντήρησης και έργα αποχέτευσης που απαιτούν σημαντική χρηματοδότηση.
Η ένταξη στην ΕΥΔΑΠ μπορεί να προσφέρει τεχνική επάρκεια, χρηματοδοτική δυνατότητα και ενιαίο σχεδιασμό.
Δεν αρκεί, όμως, να αλλάξει η πινακίδα στα γραφεία και ο λογότυπος στους λογαριασμούς.
Οι πολίτες της Χαλκίδας και της Εύβοιας πρέπει να γνωρίζουν:
- Ποια έργα θα πραγματοποιηθούν;
- Πότε θα αντικατασταθούν τα προβληματικά δίκτυα;
- Πώς θα αντιμετωπιστούν οι διαρροές;
- Τι θα γίνει με τις εγκαταστάσεις αποχέτευσης;
- Ποιος θα έχει την ευθύνη σε περίπτωση βλάβης;
- Θα υπάρχει τοπική διοίκηση και άμεση εξυπηρέτηση;
- Θα διατηρηθεί κοινωνικό τιμολόγιο;
- Θα αυξηθούν οι λογαριασμοί;
Η σιωπή του Δήμου δεν μπορεί να συνεχιστεί
Η δημοτική αρχή Χαλκιδέων οφείλει να ενημερώσει άμεσα το Δημοτικό Συμβούλιο, τους εργαζομένους και τους πολίτες.
Η τύχη της ΔΕΥΑΧ, των δικτύων και των περιουσιακών της στοιχείων δεν μπορεί να αποφασιστεί πίσω από κλειστές πόρτες και να παρουσιαστεί εκ των υστέρων ως τετελεσμένο γεγονός.
Απαιτείται ειδική συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, πλήρης παρουσίαση του νομοσχεδίου και δημοσιοποίηση όλων των οικονομικών, τεχνικών και περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης.
Το νερό δεν είναι ένα ακόμη προϊόν.
Είναι δημόσιο αγαθό, κοινωνικό δικαίωμα και κρίσιμη υποδομή για την υγεία, την οικονομία και την καθημερινότητα των πολιτών.
Η ενοποίηση μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για σοβαρά έργα και καλύτερες υπηρεσίες.
Μπορεί, όμως, να μετατραπεί και σε μια τεράστια μεταβίβαση τοπικής περιουσίας και εξουσίας χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.
Η Εύβοια μπαίνει στη νέα εποχή του νερού. Το ερώτημα είναι εάν θα μπει ενημερωμένη και προστατευμένη ή εάν θα ξυπνήσει μια ημέρα και θα ανακαλύψει ότι τα δίκτυα, οι εγκαταστάσεις και οι αποφάσεις έχουν ήδη περάσει αλλού.