Ήταν το 2020 όταν η ελληνική κυβέρνηση, αντί να σκύψει πάνω από τη διαχείριση του προσφυγικού με όρους ανθρωπιάς και διεθνούς δικαίου, επέλεξε να σηκώσει κυριολεκτικά «τείχη» στη θάλασσα. Όλοι θυμόμαστε το περίφημο δίχτυ του Αλκιβιάδη Στεφανή, το πλωτό φράγμα, μια σύλληψη που έμοιαζε περισσότερο με κακόγουστο αστείο παρά με σοβαρή πολιτική. Το δίχτυ έγινε τότε – με το αζημίωτο φυσικά – σύμβολο μιας βαθιάς μετατόπισης προς τον θεσμικό ρατσισμό και τον αυταρχισμό της αποτροπής.
Με μισό εκατομμύριο ευρώ και χωρίς καμία στρατιωτική ή ναυτιλιακή λογική, η κυβέρνηση επιχείρησε να απωθήσει την απόγνωση με… δίχτυα. Μόνο που η απόγνωση δεν πνίγεται τόσο εύκολα. Οι άνθρωποι που φεύγουν από πολέμους, πείνα και καταστροφή δεν θα σταματήσουν μπροστά σε ένα φουσκωτό εμπόδιο – απλώς θα αναζητήσουν πιο επικίνδυνες διαδρομές.
Σήμερα, πέντε χρόνια μετά, η ίδια κυβέρνηση σηκώνει ξανά την ξενοφοβική της σημαία. Επαναφέρει με νέα ρητορική το ίδιο δηλητήριο: την αντίληψη πως οι πρόσφυγες και οι μετανάστες είναι πρόβλημα, απειλή, βάρος. Όχι άνθρωποι. Όχι ιστορίες. Όχι ψυχές.
Το πλωτό φράγμα του 2020 δεν ήταν παρά το σύμβολο: της πολιτικής απανθρωπιάς που ντύνεται με τεχνικές προδιαγραφές και κοστίζει κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Και σήμερα, όταν το παρελθόν επανέρχεται, οφείλουμε να το θυμόμαστε. Για να μην πνιγούμε – όχι στη θάλασσα, αλλά στην αναισθησία.