Άλλο “δημόσια διαβούλευση” για πολιτικές πρόληψης/στήριξης κι άλλο “δημοψήφισμα” δικαιωμάτων. Το πρόβλημα δεν ήταν η πρόθεση — ήταν η αδέξια λέξη. Και η ευκαιρία του παλιού κόσμου να την κλειδώσει σε ταμπέλα.
Η συζήτηση για τις δηλώσεις της Καρυστιανού στις αμβλώσεις έδειξε δύο πράγματα ταυτόχρονα:
(1) πόσο εύκολα μια φράση γίνεται «ιδεολογική κρεμάλα» σε χρόνο μηδέν, και
(2) πόσο ακριβά πληρώνει ένας “νέος” παίκτης την ασάφεια όταν μπαίνει στη φωτιά.
Όχι: τα δικαιώματα δεν μπαίνουν σε δημοψήφισμα. Ναι: η κοινωνική συζήτηση για πρόληψη, πρόσβαση στο ΕΣΥ, στήριξη και ενημέρωση είναι απολύτως θεμιτή.
Το θέμα είναι αν το “σύστημα” θέλει να μιλήσουμε για πολιτικές ή θέλει απλώς να φτιάξει έναν εύκολο εχθρό.
1) Τι ειπώθηκε και γιατί έγινε “όπλο”
Η φράση «να αποφασίσει η κοινωνία / δημόσια διαβούλευση» ακούστηκε σαν μεταφορά ενός δικαιώματος στο πεδίο της πλειοψηφικής έγκρισης. Εκεί πάτησαν όλοι.
Όμως στην πολιτική υπάρχει μία κρίσιμη διάκριση που “σβήστηκε” επίτηδες:
- Διαβούλευση για πολιτικές: πρόληψη, σεξουαλική αγωγή, αντισύλληψη, πρόσβαση σε δομές υγείας, στήριξη γυναικών, προστασία από κακοποίηση.
- Διαβούλευση για το δικαίωμα: αν επιτρέπεται/δεν επιτρέπεται, περιορισμοί, απαγορεύσεις, “να το ξαναδούμε”.
Το πρώτο είναι δημοκρατία πολιτικών. Το δεύτερο είναι δημοκρατία πλειοψηφικού εκβιασμού.
Και εδώ είναι το κλειδί υπέρ της: από το συνολικό της ύφος δεν προκύπτει “σταυροφορία κατά των δικαιωμάτων”. Προκύπτει αμηχανία διατύπωσης σε μια αξιακή νάρκη.
2) Το πραγματικό της λάθος: όχι το “τι”, αλλά το “πώς”
Ναι, είχε χρόνο. Ναι, μπορούσε να το κλείσει με μία πρόταση:
«Δεν μιλάω για το δικαίωμα. Μιλάω για πολιτικές πρόληψης και στήριξης».
Δεν το έκανε αρκετά καθαρά. Αυτό είναι πολιτικό σφάλμα — ειδικά όταν εμφανίζεσαι ως “καινούργιο” απέναντι στο “παλιό”.
Αλλά το σφάλμα αυτό δεν αποδεικνύει ιδεολογικό στίγμα. Αποδεικνύει κάτι πιο πεζό: έλλειψη πολιτικού αντανακλαστικού στην πρώτη δύσκολη ερώτηση.
3) Γιατί το “με διαστρεβλώνουν τα ΜΜΕ” δεν είναι πάντα άλλοθι — αλλά εδώ χρησιμοποιήθηκε ως μηχανισμός
Η κριτική “μην κρύβεσαι πίσω από τα ΜΜΕ” έχει βάση όταν η δήλωση είναι καθαρή και κάποιος την πειράζει.
Όμως υπάρχει και η άλλη πραγματικότητα: η πολιτική επικοινωνία λειτουργεί με ετικέτες-κεραυνούς. Ένα “λάθος framing” γίνεται τίτλος. Ένας τίτλος γίνεται ταυτότητα.
Άρα, ακόμα κι αν δεν υπήρξε “κοπτοραπτική”, υπήρξε κάτι εξίσου ισχυρό:
μια φράση χρησιμοποιήθηκε ως κλειδί για να κλειδωθεί άνθρωπος σε ρόλο.
Το “παλιό” δεν φοβάται τα επιχειρήματα. Φοβάται τους απρόβλεπτους. Και τους απρόβλεπτους τους κάνει καρικατούρα.
4) Τι σημαίνει αυτό για το «νέο» που λέει ότι φέρνει
Το “νέο” δεν κρίνεται στο αν θα κάνει λάθη. Κρίνεται στο αν θα τα διορθώνει θεσμικά και καθαρά.
Αν η Καρυστιανού θέλει να σταθεί ως πραγματικά “νέο”, έχει μπροστά της μια απλή υποχρέωση:
- Να βγει από το γενικόλογο,
- να κόψει τις αμφισημίες,
- και να βάλει κλειδαριά στη συζήτηση με συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Όχι “ναι μεν αλλά”. Ναι ή όχι.
- Είναι η άμβλωση ατομικό δικαίωμα, εκτός πλειοψηφικής κρίσης; Ναι/Όχι.
- Όταν λέει “διαβούλευση”, μιλά για πολιτικές στήριξης/πρόληψης ή για θεσμική αναθεώρηση;
- Θα στηρίξει καθαρά: πρόσβαση στο ΕΣΥ, ενημέρωση, αντισύλληψη, προστασία από βία;
- Θα θεσπίσει κανόνα: όταν μια φράση ανοίγει πόρτα, την κλείνεις αμέσως με διόρθωση — όχι με υπονοούμενα;
Το “σύστημα” δεν περιμένει να αποτύχεις.
Περιμένει να μπερδευτείς για 10 δευτερόλεπτα — και μετά σου περνάει ταμπέλα για 10 χρόνια.
Αν θέλει πραγματικά να κλείσει το θέμα, αρκεί μια καθαρή φράση δημόσια:
«Τα δικαιώματα δεν μπαίνουν σε δημοψήφισμα. Η διαβούλευση αφορά πολιτικές πρόληψης, στήριξης και πρόσβασης στην υγεία. Τελεία».