Η τιμή στον Γιώργο Μαζωνάκη δεν χρειάζεται την απομάκρυνση του ονόματος ενός ήρωα του 1821. Η δημοτική αρχή οφείλει να βρει άλλη επιλογή.
Δεν υπάρχει κανένας λόγος να στηθεί ένα τεχνητό δίλημμα ανάμεσα στον Μάρκο Μπότσαρη και τον Γιώργο Μαζωνάκη. Η ιστορική προσφορά ενός αγωνιστή της ελευθερίας και η διαδρομή ενός δημοφιλούς καλλιτέχνη δεν μπαίνουν στην ίδια ζυγαριά. Το πραγματικό ερώτημα αφορά τη δημοτική διοίκηση: γιατί, για να τιμηθεί ένας τραγουδιστής, πρέπει να αφαιρεθεί από έναν δρόμο το όνομα ενός ήρωα της Ελληνικής Επανάστασης;
Η συζήτηση προέκυψε από την πρόθεση μετονομασίας της οδού Μάρκου Μπότσαρη στη Νίκαια σε οδό Γιώργου Μαζωνάκη. Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες δηλώσεις του δημάρχου Κωνσταντίνου Μαραγκάκη, η σχετική πρόταση βρισκόταν υπό συζήτηση και απαιτούσε περαιτέρω εξέταση και εγκρίσεις. Συνεπώς, η πρόθεση δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ήδη ολοκληρωμένη μετονομασία. Αρκεί, ωστόσο, για να τεθεί ένα απολύτως ουσιαστικό ζήτημα πολιτικής κρίσης και σεβασμού της ιστορικής μνήμης.
Τα ονόματα των δρόμων αποτελούν δημόσιες επιλογές μνήμης. Δείχνουν ποιους ανθρώπους μια κοινωνία θεωρεί άξιους να παραμένουν παρόντες στην καθημερινότητά της. Μια πινακίδα μπορεί να γίνει η αφορμή για την ερώτηση ενός παιδιού: «Ποιος ήταν αυτός;». Και από εκεί να αρχίσει η γνωριμία με την ιστορία.
Γι’ αυτό η αντικατάσταση μιας ιστορικής ονομασίας χρειάζεται πολύ σοβαρότερη αιτιολόγηση από την επιθυμία απόδοσης μιας νέας τιμής.
Το παράδειγμα του Παρισιού είναι εύγλωττο. Στο 19ο διαμέρισμα υπάρχει η rue Botzaris, ονομασμένη προς τιμήν του Μάρκου Μπότσαρη, ενώ το ίδιο όνομα φέρει σταθμός της γραμμής 7bis του μετρό. Η μνήμη του Έλληνα αγωνιστή παραμένει ενταγμένη στην καθημερινή ζωή της γαλλικής πρωτεύουσας.
Αυτή η παρουσία δημιουργεί μια δυσάρεστη αντίθεση: μια ξένη πρωτεύουσα διατηρεί στον χάρτη της το όνομα ενός ήρωα της ελληνικής ελευθερίας, ενώ σε έναν ελληνικό δήμο συζητείται η αντικατάστασή του για να τιμηθεί άλλο πρόσωπο.
Η κριτική αφορά αποκλειστικά την επιλογή της δημοτικής αρχής. Δεν απαιτεί απαξίωση του Γιώργου Μαζωνάκη, της καλλιτεχνικής του διαδρομής ή των ανθρώπων που αγαπούν τα τραγούδια του. Ούτε δικαιολογεί να του αποδοθεί προσωπική ευθύνη για μια δημοτική πρωτοβουλία.
Ένας δήμος μπορεί να τιμήσει έναν καλλιτέχνη χωρίς να αφαιρέσει την τιμή που έχει ήδη αποδώσει σε έναν αγωνιστή.
Αυτό ακριβώς υποστηρίζει και ο Πατριωτικός Όμιλος Απογόνων Αγωνιστών 1821 και Ιστορικών Γενών της Ελλάδος, ο οποίος εξέφρασε την αντίθεσή του και πρότεινε να επιλεγεί μια ανώνυμη οδός ή άλλος δημοτικός χώρος. Πρόκειται για εναλλακτική που επιτρέπει την απόδοση τιμής στον καλλιτέχνη, διατηρώντας την ιστορική ονομασία.
Η δημοτική αρχή οφείλει να εξηγήσει γιατί εξετάζεται ο συγκεκριμένος δρόμος και ποιες άλλες δυνατότητες υπάρχουν. Η σύνδεση ενός προσώπου με τη γειτονιά του μπορεί να αναδειχθεί με πολλούς τρόπους: με μια αναμνηστική πλάκα, μια πολιτιστική πρωτοβουλία ή την ονομασία ενός κατάλληλου χώρου. Δεν εξαντλείται στην αλλαγή μιας πινακίδας.
Υπάρχει, τέλος, και ένα ευρύτερο ζήτημα συνέπειας. Στις εθνικές επετείους οι επίσημοι λόγοι περισσεύουν. Οι αναφορές στη θυσία, στην ελευθερία και στο χρέος απέναντι στους αγωνιστές επαναλαμβάνονται με ευκολία. Η αξία τους, όμως, κρίνεται και στις καθημερινές διοικητικές αποφάσεις.
Η αμυντική ισχύς της χώρας έχει τη σημασία της. Το ίδιο και η ιστορική παιδεία, η συλλογική αυτογνωσία και ο σεβασμός σε όσους συνέβαλαν στην ελευθερία της. Τα σύγχρονα οπλικά συστήματα δεν υποκαθιστούν την ευθύνη μιας κοινωνίας να γνωρίζει και να τιμά την ιστορία της.
Η Νίκαια έχει τη δυνατότητα να δώσει μια καθαρή απάντηση: να διατηρήσει την οδό Μάρκου Μπότσαρη και να επιλέξει άλλον τρόπο για να τιμήσει τον Γιώργο Μαζωνάκη.
Η τιμή μπορεί να προστεθεί. Δεν χρειάζεται να αφαιρεθεί από εκείνους στους οποίους ήδη οφείλεται.