Η εικόνα μιας γιατρού που καταρρέει από εξάντληση δεν είναι υλικό για συμψηφισμούς, συγκρίσεις και πολιτική άμυνα. Είναι καμπανάκι. Και όποιος δεν το ακούει, απλώς δεν θέλει να ακούσει.
Είναι πολύ εύκολο να παίρνεις βίντεο από Έλληνες του εξωτερικού, να τα αναλύεις, να τα συγκρίνεις, να τα χρησιμοποιείς για να πεις ότι «δεν είναι όλα τέλεια έξω» και έτσι να ισορροπήσεις την εικόνα της Ελλάδας.
Το έχουμε δει. Το έχουμε ζήσει. Κάποιοι το έχουν νιώσει και προσωπικά.
Όμως υπάρχει μια λεπτομέρεια που δεν χωράει σε καμία επικοινωνιακή σύγκριση: όταν ένας άνθρωπος φτάνει να κλαίει έτσι, κάτι δεν πάει καλά. Τέλος.
Δεν έχει σημασία αν είναι μία περίπτωση. Δεν έχει σημασία αν είναι δέκα. Δεν έχει σημασία αν «έχουν γίνει ενέργειες». Αυτό που έχει σημασία είναι ότι υπάρχει. Ότι συμβαίνει. Ότι για κάποιους ανθρώπους αυτή είναι η πραγματικότητα.
Και αντί να τους ακούσουμε, καθόμαστε και συζητάμε αν το βίντεο είναι «σωστό».
Δεν είναι θέμα πολιτικής. Είναι θέμα ανθρώπινο.
Πίσω από κάθε «σύστημα» υπάρχουν άνθρωποι. Άνθρωποι που δουλεύουν, που κρατούν δομές όρθιες, που σηκώνουν βάρη μεγαλύτερα από αυτά που αντέχουν. Άνθρωποι που αντέχουν, μέχρι να μην αντέξουν άλλο.
Και ναι, υπάρχει και αυτή η εικόνα στην Ελλάδα. Όσο κι αν κάποιοι προσπαθούν να τη μαζέψουν, να την εξηγήσουν, να τη διορθώσουν επικοινωνιακά.
Δεν γίνεται να βλέπεις έναν άνθρωπο να λυγίζει και το πρώτο που ψάχνεις να βρεις είναι αν «ισχύουν όλα τα στοιχεία». Δεν γίνεται να ακούς το «δεν αντέχω» και η πρώτη σου αντίδραση να είναι να προστατεύσεις την εικόνα του συστήματος.
Γιατί εκεί ακριβώς χάνεται η ουσία.
Ο Άδωνις και η γνωστή μέθοδος της απάντησης
Ο Άδωνις Γεωργιάδης, αντί να σταθεί για λίγο σε αυτό που είδαν όλοι — μια γιατρό που καταρρέει — μπήκε και πάλι στη διαδικασία να απαντήσει, να εξηγήσει, να συγκρίνει, να ψάξει.
Να ψάξει τι;
Να βρει τι δεν κολλάει στην εικόνα.
Να βρει πού υπάρχει υπερβολή.
Να βρει πώς θα χωρέσει το ανθρώπινο ξέσπασμα μέσα σε μια άλλη αφήγηση.
Και εδώ είναι το πρόβλημα. Γιατί αυτό δεν συμβαίνει πρώτη φορά. Κάθε φορά που κάποιος μιλάει, κάθε φορά που κάποιος δείχνει μια δύσκολη πραγματικότητα, κάθε φορά που εμφανίζεται μια ρωγμή στη βιτρίνα, πετάγεται πάντα η ίδια σύγκριση:
«Και στο εξωτερικό γίνονται αυτά».
«Και στη Νορβηγία υπάρχουν προβλήματα».
«Και αλλού δεν είναι όλα τέλεια».
Ναι. Προφανώς και αλλού υπάρχουν προβλήματα. Κανένα σύστημα δεν είναι παράδεισος. Κανένα κράτος δεν είναι αλάνθαστο. Καμία χώρα δεν έχει λύσει τα πάντα.
Αλλά αυτό τι σημαίνει; Ότι πρέπει να σιωπήσουμε; Ότι επειδή υπάρχουν δυσκολίες και αλλού, πρέπει να αποδεχθούμε τη δική μας διάλυση; Ότι επειδή δεν είναι τέλεια έξω, δεν έχουμε δικαίωμα να μιλάμε για αυτά που στραβώνουν εδώ;
Ο συμψηφισμός δεν γιατρεύει την εξάντληση
Το επιχείρημα «και αλλού συμβαίνουν» δεν είναι απάντηση. Είναι υπεκφυγή.
Δεν παρηγορεί τον γιατρό που καταρρέει. Δεν μειώνει την εφημερία. Δεν γεμίζει τα κενά. Δεν ξεκουράζει το προσωπικό. Δεν φροντίζει τον ασθενή. Δεν βελτιώνει το νοσοκομείο.
Απλώς μεταφέρει τη συζήτηση αλλού.
Και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο: να μη συζητάμε πια την ουσία, αλλά τη διαχείριση της εικόνας. Να μη βλέπουμε τον άνθρωπο, αλλά το επικοινωνιακό κόστος. Να μη μας απασχολεί το «γιατί λύγισε», αλλά το «πώς θα φανεί λιγότερο άσχημο».
Όμως η κοινωνία δεν ζητά από τους υπουργούς να κερδίζουν κάθε τηλεοπτική αντιπαράθεση. Ζητά να ακούν. Να σκύβουν πάνω από το πρόβλημα. Να καταλαβαίνουν πότε η απάντηση δεν πρέπει να είναι ειρωνεία, σύγκριση ή άμυνα, αλλά σιωπή, σεβασμός και πράξη.
Όταν ένας άνθρωπος λέει «δεν αντέχω», δεν του απαντάς με πίνακες, με συμψηφισμούς και με επικοινωνιακές διορθώσεις.
Τον ακούς.
Γιατί πίσω από κάθε τέτοια εικόνα δεν υπάρχει απλώς ένα βίντεο. Υπάρχει ένα σύστημα που πιέζει ανθρώπους μέχρι το όριο. Και μια πολιτεία που, αντί να ρωτήσει «τι πρέπει να αλλάξουμε;», συχνά βιάζεται να πει:
«Δεν είναι έτσι όπως τα λέτε».
Μόνο που αυτή τη φορά, το είδαμε.
Και αυτό δεν διορθώνεται με καμία δήλωση.