Η Καρυστιανού, οι αμβλώσεις και η βιομηχανία της μονοθεματικής αποπροσανατολιστικής κάλυψης
Η Μαρία Καρυστιανού λέει ότι «ανέμενα στωικά μέχρι το βράδυ» βλέποντας την πλήρη απογύμνωση της ενημέρωσης: ένα δημόσιο, πολυσύνθετο πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο – σκάνδαλα, θεσμική λειτουργία, αγροτικός κόσμος, ακρίβεια, Υγεία, Παιδεία – να πετιέται έξω από το κάδρο, για να μείνει μέσα μόνο ένα πράγμα: μια άκαιρη ερώτηση περί αμβλώσεων, σε ρόλο τηλεοπτικού δολώματος.
Και κάπως έτσι, το «δελτίο» δεν μίλησε για την ουσία, αλλά για το κλικ. Όχι για τη χώρα, αλλά για το στιγμιότυπο. Όχι για τις αιτίες, αλλά για το σύνθημα.
1) Η τεχνική: από την πολιτική ατζέντα στο «ένα θέμα–μία λέξη»
Η μέθοδος είναι γνωστή και δοκιμασμένη:
παίρνεις μια κουβέντα που θέλει ιατρικό, νομικό και βιοηθικό βάθος, την κόβεις σε 7 δευτερόλεπτα, την αναπαράγεις σε λούπα, τη «μαρκάρεις» ως ταμπέλα και μετά παριστάνεις τον διαιτητή σε έναν καβγά που εσύ έστησες.
Το αποτέλεσμα;
Η κοινωνία δεν ενημερώνεται. Εκπαιδεύεται να αντιδρά. Να θυμώνει με λάθος αντικείμενο. Να ξεχνά τα υπόλοιπα.
2) Τι λέει η ίδια ότι συνέβη
Η ίδια υποστηρίζει πως η απάντησή της για τις αμβλώσεις διαστρεβλώθηκε σκόπιμα, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας «αποδόμησης» και «δολοφονίας χαρακτήρα» – όπως το διατύπωσε.
Στην καρδιά της ανάρτησής της βάζει δύο βασικές διευκρινίσεις:
- «Κανένα ανθρώπινο δικαίωμα δεν τίθεται σε διαβούλευση».
- Άλλο πράγμα η εργαλειοποίηση ενός δύσκολου ζητήματος κι άλλο πράγμα ο ουσιαστικός διάλογος για τα κοινωνικά αίτια που σπρώχνουν γυναίκες σε αδιέξοδο.
Αυτό, όμως, δεν «πουλάει» τόσο όσο μια πρόταση κομμένη στη μέση.
3) Το πραγματικό “σκάνδαλο” που δεν βολεύει να συζητηθεί
Η πιο ενοχλητική πλευρά της υπόθεσης δεν είναι η διαφωνία. Είναι ότι η κουβέντα, όπως την περιγράφει η Καρυστιανού, μετατοπίζεται από τα δύσκολα αλλά ουσιαστικά:
- ελλιπής ενημέρωση νέων
- απουσία συστηματικής σεξουαλικής αγωγής
- περιορισμένη πρόσβαση σε σύγχρονες μεθόδους αντισύλληψης
- κενά κοινωνικής πρόνοιας, στήριξης εγκύων/μητέρων
…σε κάτι εύκολο, διχαστικό, «κατάλληλο για καβγά».
Δηλαδή: αντί να συζητήσουμε πώς μειώνεις τις ανεπιθύμητες κυήσεις μέσω πρόληψης και στήριξης, συζητάμε ποιος θα κερδίσει το ηθικό πλεονέκτημα σε μια τηλεοπτική μονομαχία.
4) Δημογραφικό: όλοι το επικαλούνται, λίγοι το ακουμπάνε
Το πιο ειρωνικό σημείο: όλοι μιλάνε για «δημογραφικό» και «υπογεννητικότητα», αλλά όταν η συζήτηση πάει εκεί που πονάει – εργασία, μισθοί, ενοίκια, βρεφονηπιακοί, στήριξη μητρότητας, πρόσβαση στην υγεία – ξαφνικά οι λέξεις εξαφανίζονται.
Η Καρυστιανού θέτει (ορθά ως πλαίσιο δημόσιας πολιτικής) ότι η λύση δεν είναι οι «περιορισμοί δικαιωμάτων», αλλά ισχυρό κοινωνικό κράτος: πραγματικές επιλογές, πραγματική ασφάλεια.
Αυτό δεν γίνεται meme. Θέλει σχέδιο. Και λογαριασμό.
5) Οι «αντιδράσεις» ως βιομηχανία
Το θέμα προκάλεσε αντιδράσεις στον δημόσιο λόγο – ακόμη και από καλλιτέχνες – κάτι που δείχνει πόσο γρήγορα ένα κλιπ μπορεί να μετατραπεί σε πολιτισμικό πεδίο σύγκρουσης.
Αλλά εδώ είναι το ερώτημα που καίει:
Πόσοι απ’ όσους αντέδρασαν, συζήτησαν έστω μισή πρόταση για την πρόληψη, την αντισύλληψη, την υποστήριξη της μητέρας;
Πόσοι μίλησαν για τις δομές;
Πόσοι για την κοινωνική πρόνοια;
Ή μήπως όλοι βολεύτηκαν στο «ναι/όχι» της τηλεοπτικής αρένας;
6) Το συμπέρασμα: το πρόβλημα δεν είναι η ερώτηση — είναι η υποκατάσταση της πολιτικής
Το ζήτημα δεν είναι να μην ρωτάς.
Είναι να μη μετατρέπεις μια χώρα σε τηλεπαιχνίδι ηθικής υπεροχής, όπου τα θεσμικά και τα κοινωνικά μπαίνουν στο ψυγείο επειδή «δεν σηκώνουν ένταση».
Όταν η ενημέρωση αποφασίζει ότι η πραγματικότητα είναι «βαρετή», τότε η κοινωνία πληρώνει με άγνοια.
Και όταν η πολιτική κουβέντα γίνεται μοντάζ, ο πολίτης δεν καλείται να κρίνει: καλείται να διαλέξει στρατόπεδο.
Αν κάτι αξίζει να μείνει από το επεισόδιο, είναι αυτό:
η δημοκρατία δεν αντέχει να λειτουργεί με τίτλους-παγίδες. Θέλει θεσμούς, πλαίσιο, δεδομένα, ευθύνη. Θέλει — το πιο δύσκολο — να αντέχει την πολυπλοκότητα.