Ξεκάθαρο μήνυμα ευρωπαϊκής αυτονόμησης έστειλε ο Φρίντριχ Μερτς, μιλώντας σε προεκλογική εκδήλωση των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) στο Χέντεσχαϊμ της Βάδης-Βυρτεμβέργης.
Ο Γερμανός καγκελάριος αμφισβήτησε ανοιχτά τον ρόλο της Ουάσινγκτον ως σταθερού πυλώνα της διεθνούς τάξης, φωτογραφίζοντας ευθέως την πολιτική των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ.
«Η Ουάσινγκτον δεν αποτελεί πλέον αξιόπιστο εγγυητή μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ κινούνται όλο και περισσότερο «προς μια πολιτική καθαρής ισχύος και συμφέροντος».
Ευρώπη: από παθητικός παρατηρητής σε γεωπολιτικό παίκτη
Ο Μερτς υπογράμμισε ότι το Βερολίνο –και συνολικά η Ευρώπη– δεν μπορούν πλέον να «επενδύουν» πολιτικά στη στάση της Ουάσινγκτον. Θέτοντας ρητορικό ερώτημα, αναρωτήθηκε:
«Τι νόημα έχει η κριτική, όταν εκείνος στον οποίο απευθύνεται θεωρεί ότι αυτό που κάνει είναι σωστό;»
Η προειδοποίηση ήταν σαφής: η Ευρώπη δεν πρέπει να αποδεχθεί τον ρόλο του παθητικού παρατηρητή σε έναν κόσμο που επιστρέφει στη λογική των μεγάλων δυνάμεων.
«Δεν ζούμε σε μια μικρή πολιτική ή οικονομική εσοχή. Ζούμε σε ένα από τα μεγαλύτερα και πιο επιτυχημένα βιομηχανικά κράτη του κόσμου», τόνισε, αναφερόμενος ευθέως στη Γερμανία.
«Να μη γίνουμε έρμαιο των μεγάλων δυνάμεων»
Ο καγκελάριος συνέδεσε την εξωτερική πολιτική με την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής:
«Δεν θα μας προσέξουν αν σκύβουμε το κεφάλι. Θα μας σεβαστούν μόνο αν έχουμε συμμάχους στην Ευρώπη που μιλούν την ίδια γλώσσα με εμάς».
Το μήνυμα ήταν πολιτικά αιχμηρό: χωρίς ενιαία φωνή και στρατηγική σύμπλευση, η Ευρώπη κινδυνεύει να μετατραπεί σε αντικείμενο διαχείρισης από ισχυρότερους παίκτες.
Εξωτερική πολιτική και εσωτερικές τομές
Ο Μερτς ξεκαθάρισε ότι η γεωπολιτική αυτονομία προϋποθέτει εσωτερική ανθεκτικότητα. Άσκησε έντονη κριτική στον υψηλό μέσο όρο αναρρωτικών αδειών στη Γερμανία – 14,5 ημέρες ετησίως ανά εργαζόμενο – και έθεσε ζήτημα κινήτρων για μεγαλύτερη συμμετοχή στην εργασία, καθώς και αύξησης των ετών εργασίας.
«Αυτό σημαίνει σχεδόν τρεις εβδομάδες τον χρόνο κατά τις οποίες οι άνθρωποι δεν μπορούν να εργαστούν λόγω ασθένειας. Είναι αυτό πραγματικά σωστό; Είναι πραγματικά απαραίτητο;»
Σύμφωνα με τον ίδιο, χωρίς οικονομική ισχύ, παραγωγικότητα και πολιτική αυτοπεποίθηση, η Γερμανία –και κατ’ επέκταση η Ευρώπη– δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις κοινωνικές και πολιτικές προκλήσεις που έρχονται.
Συμπέρασμα
Το μήνυμα του Μερτς ήταν διπλό και αυστηρό:
λιγότερη εξάρτηση από τις ΗΠΑ, περισσότερη Ευρώπη – και βαθιές εσωτερικές αλλαγές ως προϋπόθεση γεωπολιτικής επιβίωσης. Σε έναν κόσμο που επιστρέφει στη λογική της ισχύος, η ουδετερότητα και η αδράνεια δεν αποτελούν πλέον επιλογή.