Το εγκεφαλικό ανεύρυσμα είναι μια διόγκωση σε αδύναμο σημείο αρτηρίας του εγκεφάλου. Συχνά δεν δίνει κανένα σύμπτωμα, όμως όταν υποστεί ρήξη μπορεί να προκαλέσει υπαραχνοειδή αιμορραγία, εγκεφαλικό επεισόδιο, κώμα ή ακόμη και θάνατο.
Το εγκεφαλικό ανεύρυσμα δημιουργείται όταν ένα λεπτό ή εξασθενημένο σημείο στο τοίχωμα ενός αιμοφόρου αγγείου διογκώνεται, σχηματίζοντας κάτι σαν «σακουλάκι» γεμάτο αίμα. Πολλά ανευρύσματα είναι μικρά και δεν προκαλούν ενοχλήματα. Για τον λόγο αυτό, συχνά εντοπίζονται τυχαία, σε αξονική ή μαγνητική τομογραφία που γίνεται για άλλη αιτία.
Η μεγάλη ανησυχία αρχίζει όταν το ανεύρυσμα μεγαλώνει, πιέζει νεύρα ή εγκεφαλικό ιστό ή, κυρίως, όταν υποστεί ρήξη. Τότε το αίμα διαχέεται στον χώρο γύρω από τον εγκέφαλο, προκαλώντας μια κατάσταση που ονομάζεται υπαραχνοειδής αιμορραγία και απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοηθούν
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα ρήξης ανευρύσματος είναι ένας ξαφνικός, εξαιρετικά έντονος πονοκέφαλος, που πολλοί ασθενείς περιγράφουν ως «τον χειρότερο πονοκέφαλο της ζωής τους». Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, εμετό, δυσκαμψία στον αυχένα, θολή ή διπλή όραση, φωτοευαισθησία, σύγχυση, σπασμούς ή απώλεια συνείδησης.
Σε τέτοια συμπτώματα δεν υπάρχει αναμονή. Καλείται άμεσα το 166 ή το 112.
Ένα μη ραγέν ανεύρυσμα, δηλαδή ένα ανεύρυσμα που δεν έχει σπάσει, μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Αν όμως μεγαλώσει ή πιέσει νευρικές δομές, μπορεί να εμφανιστούν πόνος πίσω από το μάτι, διαταραχές όρασης, μούδιασμα στο πρόσωπο, πτώση βλεφάρου ή διαστολή της κόρης.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο
Στους παράγοντες που συνδέονται με την εμφάνιση ή την επιδείνωση εγκεφαλικού ανευρύσματος περιλαμβάνονται η αρτηριακή υπέρταση, το κάπνισμα, η κατάχρηση αλκοόλ ή ουσιών, το οικογενειακό ιστορικό, ορισμένες γενετικές παθήσεις και η ηλικία. Το NHS επισημαίνει ότι η διακοπή του καπνίσματος, ο έλεγχος της πίεσης και οι υγιεινές αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου ένα ανεύρυσμα να μεγαλώσει ή να σπάσει.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση γίνεται με απεικονιστικές εξετάσεις, όπως αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία, αξονική ή μαγνητική αγγειογραφία και, σε ειδικές περιπτώσεις, ψηφιακή αγγειογραφία. Όταν υπάρχει υποψία αιμορραγίας, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επιπλέον εξετάσεις, ανάλογα με την κλινική εικόνα του ασθενούς.
Θεραπεία: Παρακολούθηση ή επέμβαση
Δεν αντιμετωπίζονται όλα τα ανευρύσματα με τον ίδιο τρόπο. Η απόφαση εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση, το σχήμα, την ηλικία του ασθενούς, τα συνοδά νοσήματα και το αν έχει υπάρξει ρήξη. Σε ορισμένες περιπτώσεις επιλέγεται στενή παρακολούθηση με επαναληπτικές εξετάσεις. Σε άλλες, χρειάζεται παρέμβαση.
Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές είναι δύο: ο μικροχειρουργικός αποκλεισμός, γνωστός ως clipping, και η ενδαγγειακή αντιμετώπιση, όπως το coiling, όπου το ανεύρυσμα αντιμετωπίζεται από το εσωτερικό του αγγείου. Και οι δύο μέθοδοι έχουν στόχο να αποκλείσουν το ανεύρυσμα από την κυκλοφορία του αίματος και να μειώσουν τον κίνδυνο νέας αιμορραγίας.
Το κρίσιμο μήνυμα
Το εγκεφαλικό ανεύρυσμα μπορεί να είναι αθόρυβο για χρόνια. Όταν όμως εμφανιστεί ξαφνικός, εκρηκτικός πονοκέφαλος, ιδίως μαζί με εμετό, αυχενική δυσκαμψία, σύγχυση, διαταραχές όρασης ή απώλεια συνείδησης, η κατάσταση αντιμετωπίζεται ως επείγον περιστατικό.
Η έγκαιρη διάγνωση και η άμεση ιατρική παρέμβαση μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο.