Νέα επιστημονικά δεδομένα από το Sulawesi επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για την αρχαιότερη σπηλαιογραφία του κόσμου, τη συμβολική σκέψη των πρώτων ανθρώπων και τις πιθανές μεταναστευτικές διαδρομές προς το αρχαίο Sahul.
Το αρχαιότερο αξιόπιστα χρονολογημένο ίχνος τέχνης
Η ανακάλυψη ενός αρνητικού αποτυπώματος χεριού σε σπήλαιο της Ινδονησίας έρχεται να μετακινήσει ακόμη πιο πίσω το όριο της γνωστής ανθρώπινης καλλιτεχνικής έκφρασης. Η βραχογραφία, που χρονολογήθηκε σε τουλάχιστον 67.800 χρόνια πριν, θεωρείται σήμερα το αρχαιότερο αξιόπιστα χρονολογημένο δείγμα σπηλαιογραφικής τέχνης που έχει εντοπιστεί έως τώρα. Το εύρημα δεν έχει μόνο αρχαιολογική σημασία. Έχει και βαθύ ανθρωπολογικό βάρος, επειδή δείχνει ότι πολύ νωρίς ο άνθρωπος δεν επιβίωνε απλώς, αλλά ήδη παρήγαγε σύμβολα, εικόνες και νοήματα.
Συμβολική σκέψη πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια
Το αποτύπωμα της παλάμης δεν εντυπωσιάζει μόνο λόγω ηλικίας. Οι ιδιαιτερότητες της μορφής του αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας πιο σύνθετης συμβολικής πρόθεσης, ίσως συνδεδεμένης με αντιλήψεις για τη σχέση ανθρώπου και ζώου ή με πρώιμες μορφές πνευματικής έκφρασης. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι ενισχύει την ιδέα ότι οι πρώτοι ανθρώπινοι πληθυσμοί της περιοχής δεν ήταν απλώς μετακινούμενες ομάδες επιβίωσης, αλλά φορείς πολιτισμού, φαντασίας και εσωτερικού κόσμου. Η τέχνη, με άλλα λόγια, δεν εμφανίζεται ως πολυτέλεια ενός «ώριμου» πολιτισμού, αλλά ως θεμελιώδες συστατικό της ανθρώπινης παρουσίας.
Η Ινδονησία ως κρίκος στο μεγάλο πέρασμα προς το Sahul
Το εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία επειδή συνδέεται με τη μεγάλη συζήτηση για το πότε και από ποιες διαδρομές οι πρώτοι άνθρωποι έφτασαν στο αρχαίο Sahul, τη χερσαία ενότητα που περιλάμβανε την Αυστραλία, την Τασμανία και τη Νέα Γουινέα. Για χρόνια οι επιστήμονες διχάζονται ανάμεσα σε πιο «συντηρητικές» και πιο πρώιμες χρονολογήσεις. Η νέα αυτή ανακάλυψη ενισχύει την άποψη ότι η ανθρώπινη παρουσία στην ευρύτερη περιοχή είχε ήδη εδραιωθεί πριν από τουλάχιστον 65.000 χρόνια και προσφέρει πρόσθετο βάρος στο σενάριο της βόρειας διαδρομής μέσω Sulawesi και Μολούκων προς τη Νέα Γουινέα. Έτσι, η Ινδονησία παύει να είναι απλώς ένας γεωγραφικός σταθμός και αναδεικνύεται σε κομβικό χώρο της πρώιμης ανθρώπινης ιστορίας.
Πηγή: Konstantinos Dimitrios Triantaphyllidis