Του λόγου του Δημήτριου Κατούνη , όπως ακούστηκε/παρουσιάστηκε, μένει ένα καθαρό μήνυμα:
Σε έναν τόπο που ξεχνά εύκολα, η Εταιρεία Ευβοϊκών Σπουδών δεν γιορτάζει απλώς. Φρουρεί.
Δεν μιλάμε για ένα «σωματείο». Μιλάμε για έναν θεσμό που, επί 90 χρόνια, κράτησε ζωντανό το νήμα ανάμεσα στην ιστορία, την επιστήμη και την ταυτότητα: από την Εύβοια έως τις Βόρειες Σποράδες.
Και αυτό, στις μέρες μας, είναι πολιτική πράξη – με την καλή έννοια: πράξη ευθύνης.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η σημερινή δημόσια ζωή πάσχει από δύο «σιωπηλές ασθένειες»:
- Αμνησία: τα πάντα γίνονται εφήμερα, «post» και ξεχνιούνται.
- Απλοποίηση: όλα χωράνε σε ένα σύνθημα – άρα τίποτα δεν κατανοείται πραγματικά.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, η Εταιρεία δεν επιμένει στο “παλιό” για να νοσταλγεί.
Επιμένει στο τεκμηριωμένο για να μην καταλήξει η κοινωνία σε παραμύθι.
Το Λεύκωμα–Ημερολόγιο 2026 δεν είναι προϊόν. Είναι τεκμήριο
Ο λόγος το είπε καθαρά: δεν πρόκειται για ακόμη ένα αναμνηστικό.
Είναι εργαλείο μνήμης: πρόσωπα, έργα, αρχεία, διαδρομές, ίδρυση, διοικήσεις, θεσμική συνέχεια.
Και εδώ βρίσκεται η «γραμμή άμυνας»:
- Το αρχείο δεν είναι ράφι. Είναι η απόδειξη ότι ένας τόπος έχει παρελθόν, άρα έχει και μέλλον.
- Η τεκμηρίωση δεν είναι «πολυτέλεια». Είναι το αντίδοτο στον θόρυβο.
Το σύμβολο που μιλάει πιο δυνατά: το Λαογραφικό Μουσείο Χαλκίδας
Η Χαλκίδα έχει πολλούς τρόπους να «φαίνεται».
Αλλά λίγους τρόπους να στέκεται.
Το Μουσείο, όπως παρουσιάζεται στην ομιλία, είναι η απόδειξη ότι όταν υπάρχει θεσμός, υπάρχει και διάρκεια: από δεκάδες εκθέματα σε χιλιάδες, από προγραμματισμό σε υλοποίηση, από προσφορά σε επισκεψιμότητα.
Και ναι: η μεγαλύτερη ντροπή μας είναι ότι ακόμη συζητάμε για «έλλειψη χώρου» ενώ μιλάμε για πλούτο που δωρίζεται.
Η μνήμη είναι και επιστήμη – και τιμή
Από τη βράβευση από την Ακαδημία Αθηνών έως τα αφιερώματα στον Γεώργιος Παπανικολάου, η ουσία είναι μία:
όταν ένας τόπος τιμά σοβαρά τους ανθρώπους του, ανεβαίνει επίπεδο.
Το ίδιο ισχύει και για τα σύμβολα αντίστασης, όπως η Λέλα Καραγιάννη:
Δεν είναι «τελετές». Είναι υπενθύμιση ότι η ελευθερία και η αξιοπρέπεια έχουν κόστος – και μνήμη.
3 προτάσεις που πρέπει να μείνουν
- Χωρίς μνήμη, δεν υπάρχει τοπική αυτογνωσία. Χωρίς αυτογνωσία, δεν υπάρχει ανάπτυξη – μόνο βιτρίνα.
- Η παράδοση δεν είναι φολκλόρ. Είναι τεκμηριωμένη συνέχεια – αλλιώς γίνεται εμπορεύσιμο σκηνικό.
- Οι θεσμοί που κρατούν αρχείο είναι η τελευταία άμυνα απέναντι στη λήθη, την προπαγάνδα και την ευκολία.
Το “ευχαριστώ” που δεν πρέπει να είναι τυπικό
Η αναφορά στη σημερινή Πρόεδρο Νία Κομπορόζου και στη δουλειά του Δ.Σ. δεν είναι κοινωνική φιλοφρόνηση.
Είναι υπενθύμιση ότι τέτοιοι θεσμοί δεν λειτουργούν μόνοι τους: θέλουν ανθρώπους, επιμονή, χρόνο, πείσμα.
Η Εταιρεία δεν είναι «εκδήλωση». Είναι στάση.
Και ο λόγος του Κατουνή, στην ουσία του, λέει αυτό:
Αν δεν κρατήσουμε εμείς το αρχείο μας, θα το γράψουν άλλοι για εμάς.
Και τότε, δεν θα έχουμε απλώς χάσει την ιστορία μας – θα έχουμε χάσει τη φωνή μας.
(Και κάπου εκεί, ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος, ο Ορέστης Μάκρης και οι τοπικές εκδηλώσεις, δεν είναι «αναμνήσεις». Είναι η απόδειξη ότι ένας τόπος μπορεί να παράγει πολιτισμό – όχι μόνο να τον καταναλώνει.)