Όταν μια δικαστική απόφαση βαφτίζεται «σεισμός», δεν έχουμε απλώς κακό τίτλο. Έχουμε πολιτική γραμμή. Έχουμε επικοινωνιακή άμυνα ενός συστήματος που θέλει τη Δικαιοσύνη να λειτουργεί σαν… ευγενική σύσταση, όχι σαν έλεγχος νομιμότητας.
Και κάπου εδώ πρέπει να ειπωθεί καθαρά: ο Άρειος Πάγος δεν προκαλεί φυσικές καταστροφές. Εφαρμόζει τον νόμο.
Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΠΑΝΙΚΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΑΜΥΝΑΣ
«Σεισμός», «δισεκατομμύρια», «απειλή για το σύστημα».
Το λεξιλόγιο δεν είναι ουδέτερο. Είναι εργαλείο.
- Για να φοβηθεί ο πολίτης: “μην το ψάχνεις, θα γκρεμιστούν όλα”.
- Για να πιεστεί η Δικαιοσύνη: “πρόσεξε τι κάνεις, θα χρεωθείς το χάος”.
- Για να προστατευτεί η πρακτική: “δεν φταίει η χρέωση/ο όρος/η διαδικασία — φταίει η απόφαση”.
Αν μια δικαστική κρίση παρουσιάζεται σαν βιβλική τιμωρία, τότε κάποιοι θέλουν η νομιμότητα να είναι αιρετική. Να μοιάζει επικίνδυνη. Να μοιάζει “ανεύθυνη”.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΕΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Όχι η απόφαση.
Η πρακτική είναι ο “σεισμός”.
Αν ο δικαστικός έλεγχος οδηγεί σε αναδρομικές αξιώσεις, δεν σημαίνει ότι “χτυπήθηκε” το τραπεζικό σύστημα. Σημαίνει ότι κάποιοι επιβάρυναν συστηματικά δανειολήπτες με όρους ή χρεώσεις που δεν αντέχουν στον έλεγχο.
Αν ανοίγει “μάχη” για πλειστηριασμένα ακίνητα, δεν σημαίνει ότι “υπονομεύεται η σταθερότητα”. Σημαίνει ότι αμφισβητείται η νομιμότητα:
- της διαδικασίας,
- της ενημέρωσης,
- της εκτέλεσης,
- της ουσιαστικής βάσης της απαίτησης.
Και εδώ είναι το κεντρικό:
Το κράτος δικαίου δεν μετράει την αλήθεια με τα κουκιά του ισολογισμού.
Μετράει με κανόνες.
ΠΟΙΟΣ ΘΕΛΕΙ ΤΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ “ΧΑΜΗΛΑ”;
Γιατί αυτός ο πανικός; Γιατί αυτή η υστερία;
Γιατί η αφήγηση “σεισμός” εξυπηρετεί ένα πράγμα: να γίνει αυτονόητο ότι η νομιμότητα είναι διαπραγματεύσιμη όταν ενοχλεί το σύστημα.
Θέλουν να πιστέψεις ότι:
- η εφαρμογή του νόμου είναι “κόστος”,
- ο δικαστικός έλεγχος είναι “απειλή”,
- οι αξιώσεις του πολίτη είναι “επιδρομή”.
Όχι.
Η δικαστική κρίση είναι θεσμικό φρένο.
Και το φρένο μπαίνει όταν κάποιοι έχουν πατήσει γκάζι πάνω σε πολίτες.
ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΟΤΑΝ “ΞΥΠΝΑΕΙ” Ο ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ
- Εκδίδεται απόφαση σε κορυφαίο δικαστικό επίπεδο.
- Το σύστημα την βαφτίζει “σεισμό” για να προλάβει την κοινωνική συζήτηση.
- Ο πολίτης αρχίζει να ρωτάει: “μήπως πλήρωσα παράνομα;”
- Ξεκινούν αγωγές/ενστάσεις/αμφισβητήσεις.
- Τότε εμφανίζεται το μεγάλο άλλοθι: “θα πέσει η αγορά”.
Και κάπου εκεί πρέπει να τελειώνει το παραμύθι.
ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ — ΘΕΣΜΙΚΑ, ΚΑΘΑΡΑ, ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΑ
- Ποια ακριβώς “επίμαχη πρακτική” κρίθηκε ή ελέγχεται ως μη συμβατή με το δίκαιο;
- Πόσοι δανειολήπτες επιβαρύνθηκαν από αυτήν και για πόσα χρόνια;
- Θα υπάρξει εποπτική διερεύνηση για τις χρεώσεις/όρους/διαδικασίες ή μόνο επικοινωνιακός θόρυβος;
- Θα εξεταστεί η αλυσίδα ευθύνης (τράπεζες–funds–servicers) ή θα κρυφτεί πίσω από τεχνικά σχήματα;
- Γιατί η “καταστροφή” αφορά πάντα τη Δικαιοσύνη — και ποτέ την πρακτική που έφτασε ως εκεί;
Ο “σεισμός” δεν είναι όταν ο Άρειος Πάγος εφαρμόζει τον νόμο.
Ο “σεισμός” είναι όταν για χρόνια κάποιοι φόρτωναν κόστος στον πολίτη και μετά απαιτούν σιωπή στο όνομα της “σταθερότητας”.
Η δημοκρατία δεν έχει 112 για να προειδοποιεί πριν από δικαστικές αποφάσεις.
Έχει κάτι πιο απλό και πιο σκληρό:
ΝΟΜΟ – ΕΛΕΓΧΟ – ΕΥΘΥΝΗ
Και όποιος τρομάζει με αυτά, ας μας πει καθαρά τι ακριβώς φοβάται:
τη Δικαιοσύνη; ή την αλήθεια που ξεσκεπάζει;