Η ικανότητα του Ιράν να απειλεί στρατηγικούς στόχους σε μεγάλη απόσταση και να εμφανίζει αντοχές απέναντι σε ΗΠΑ και Ισραήλ επαναφέρει με οξύτητα το ερώτημα που πλανάται πάνω από τη σύγκρουση: πολεμά πράγματι μόνο του ή στηρίζεται σε πολύ βαθύτερη ρωσοκινεζική πλάτη;
Η εικόνα που διαμορφώνεται δεν οδηγεί ακόμη με ασφάλεια στο συμπέρασμα της άμεσης, ανοικτής επιχειρησιακής εμπλοκής Μόσχας και Πεκίνου. Όμως όλα δείχνουν ότι η Τεχεράνη δεν έφτασε ως εδώ τυχαία, αλλά πάνω σε ένα υπόστρωμα στρατιωτικής τεχνογνωσίας, τεχνολογικής ενίσχυσης και γεωπολιτικής κάλυψης που έχει χτιστεί εδώ και χρόνια.
Το Ντιέγκο Γκαρσία και το μήνυμα στρατηγικής εμβέλειας
Το πιο ηχηρό στοιχείο των τελευταίων ημερών δεν είναι μόνο η ένταση των χτυπημάτων, αλλά το γεωγραφικό τους βάθος. Η στοχοποίηση της βάσης Ντιέγκο Γκαρσία, στον Ινδικό Ωκεανό, έστειλε ένα σαφές μήνυμα: το Ιράν επιδιώκει να δείξει ότι μπορεί να μεταφέρει την απειλή πολύ πέρα από τη γειτονιά του.
Αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει ρωσική ή κινεζική συμμετοχή. Αποδεικνύει, όμως, ότι η Τεχεράνη έχει πλέον δυνατότητες σχεδιασμού, εμβέλειας και αποτροπής που ξεπερνούν το κλασικό περιφερειακό της αποτύπωμα. Και αυτό ανοίγει αναπόφευκτα τη συζήτηση για το ποιοι την εξόπλισαν, ποιοι την εκπαίδευσαν και ποιοι την βοήθησαν να φτάσει σε αυτό το επίπεδο.
F-35, αεράμυνα και το όριο ανάμεσα στην ένδειξη και την απόδειξη
Το περιστατικό με το αμερικανικό F-35 τροφοδότησε σενάρια περί σοβαρού πλήγματος στις αμερικανικές αεροπορικές επιχειρήσεις. Ωστόσο, εδώ χρειάζεται καθαρή γραμμή: άλλο οι ενδείξεις ότι η ιρανική αεράμυνα έχει αναβαθμιστεί και άλλο η βεβαιότητα ότι υπήρξε επιβεβαιωμένη κατάρριψη.
Η ουσία, πάντως, παραμένει πολιτικά και στρατιωτικά κρίσιμη. Αν το Ιράν είναι πλέον σε θέση να δυσκολεύει τόσο προηγμένα αμερικανικά μέσα, τότε δεν μιλάμε απλώς για μια χώρα που αντιστέκεται. Μιλάμε για μια χώρα που έχει οικοδομήσει πολυεπίπεδη άμυνα, πιθανότατα με εξωτερική τεχνολογική και επιχειρησιακή υποβοήθηση τα προηγούμενα χρόνια. Και εκεί ακριβώς επανέρχονται στο κάδρο η Ρωσία και η Κίνα.
Άμεση εμπλοκή ή στρατηγική σκιά;
Η μεγάλη παγίδα στην ανάγνωση αυτού του πολέμου είναι η υπερβολή. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν αδιαμφισβήτητα δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Ρωσία και η Κίνα έχουν εισέλθει ανοιχτά στον πόλεμο υπέρ της Τεχεράνης με άμεση επιχειρησιακή δράση.
Υπάρχει όμως κάτι άλλο, ίσως εξίσου σημαντικό: η στρατηγική σκιά τους. Η Ρωσία έχει κάθε λόγο να βλέπει στο Ιράν ένα ανάχωμα πίεσης απέναντι στη Δύση. Η Κίνα έχει κάθε λόγο να αποτρέπει μια πλήρη αμερικανική επικράτηση σε μια τόσο κρίσιμη ενεργειακή ζώνη. Άρα, ακόμη και χωρίς επίσημη είσοδο στον πόλεμο, Μόσχα και Πεκίνο μπορεί να επηρεάζουν το πεδίο μέσω τεχνολογίας, πληροφοριών, διπλωματικής κάλυψης και έμμεσης υποστήριξης.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Ρωσία και η Κίνα πολεμούν ήδη δίπλα στην Τεχεράνη με τη σημαία στο χέρι. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο από τη σημερινή ιρανική αντοχή είναι προϊόν μιας μακράς, αθόρυβης προετοιμασίας που έγινε με τη δική τους πλάτη. Και αν αυτό ισχύει, τότε ο πόλεμος που βλέπουμε δεν είναι απλώς σύγκρουση Ιράν με ΗΠΑ και Ισραήλ, αλλά η πρώτη ωμή πρόβα μιας πολύ μεγαλύτερης παγκόσμιας αναμέτρησης.