Πολιτική εκτίμηση του Ιωάννη Αλεξίου
Το Σάββατο ίσως να μην είναι απλώς μια ακόμη δύσκολη συνεδρίαση για τον ΣΥΡΙΖΑ. Ίσως να είναι η στιγμή που ο Σωκράτης Φάμελλος θα βρεθεί μπροστά σε ένα πολιτικό δίλημμα χωρίς πραγματική διέξοδο: είτε να συνεχίσει να ηγείται ενός κόμματος που δεν θέλει αρχηγό, είτε να παραδεχθεί ότι η κατάσταση δεν μπορεί πλέον να προχωρήσει.
Η πολιτική μου εκτίμηση είναι καθαρή: δεν αποκλείω καθόλου το ενδεχόμενο ο Σωκράτης Φάμελλος να οδηγηθεί ακόμη και σε παραίτηση από την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ. Όχι γιατί η παραίτηση έχει επιβεβαιωθεί. Αλλά γιατί τα πολιτικά δεδομένα δείχνουν ένα κόμμα σε εσωτερική αποσύνθεση, με ομάδες, μηχανισμούς, προσωπικές στρατηγικές και παλιές νοοτροπίες που δεν εγκαταλείπουν εύκολα τα κεκτημένα τους.
Ο ίδιος ο Φάμελλος, πριν από λίγες ημέρες, μιλούσε για ανάγκη σύγκλισης των πορειών ΣΥΡΙΖΑ και Αλέξη Τσίπρα, ενώ ταυτόχρονα ξεκαθάριζε ότι δεν υπάρχει συζήτηση για διάλυση, αναστολή λειτουργίας ή παραίτηση στον ΣΥΡΙΖΑ. Όμως στην πολιτική δεν μετρά μόνο τι δηλώνεις δημοσίως. Μετρά τι αντέχεις εσωτερικά. Και ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αποδείξει πολλές φορές ότι δύσκολα αντέχει την πειθαρχία, τη στρατηγική και την έννοια της ηγεσίας.
Το πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν ποτέ μόνο οργανωτικό. Ήταν βαθιά πολιτικό και ψυχολογικό. Δεν άντεχαν τη λέξη «αρχηγός». Ήθελαν όλοι να είναι αρχηγοί. Όλοι να έχουν βέτο. Όλοι να έχουν μηχανισμό. Όλοι να έχουν ρόλο. Όλοι να μπορούν να μπλοκάρουν, να καθυστερούν, να διαφωνούν, να διαρρέουν, να παζαρεύουν.
Αυτό ακριβώς τράβηξε και ο Αλέξης Τσίπρας μέσα σε αυτό το κόμμα. Κυβέρνησε, συγκρούστηκε, πλήρωσε πολιτικό κόστος, σήκωσε αποφάσεις που άλλοι δεν ήθελαν ούτε να αγγίξουν, και στο τέλος βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα κόμμα που λειτουργούσε πολλές φορές σαν άθροισμα ιδιοκτητών. Όχι σαν ενιαίος πολιτικός οργανισμός.
Αυτή η νοοτροπία φάνηκε και στις κλειστές κομματικές λειτουργίες, στις Νομαρχιακές Επιτροπές, στους μικρούς τοπικούς μηχανισμούς, στα εσωκομματικά «μαγαζιά». Ο καθένας με το δικό του ακροατήριο, τη δική του επιρροή, τη δική του ατζέντα. Το κόμμα ως ιδιοκτησία. Όχι ως πολιτικό εργαλείο κοινωνικής πλειοψηφίας.
Η ίδρυση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης από τον Αλέξη Τσίπρα αλλάζει πλέον το πεδίο. Η ΕΛ.Α.Σ. παρουσιάστηκε ως νέος πολιτικός φορέας στις 26 Μαΐου, με τον πρώην πρωθυπουργό να μιλά για «νέα πολιτική δύναμη» και «δημοκρατική και προοδευτική πανστρατιά». Αυτό σημαίνει ότι πολλοί από τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ θα αρχίσουν να κοιτούν προς τα εκεί. Όχι όλοι για τους ίδιους λόγους.
Και εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή από τον Αλέξη Τσίπρα.
Γιατί άλλο πράγμα είναι να ανοίξει ένας νέος πολιτικός δρόμος με καθαρούς όρους, νέα πρόσωπα, κοινωνική γείωση και πολιτική σοβαρότητα. Και άλλο πράγμα είναι να μεταφερθεί αυτούσια η παλιά παθογένεια του ΣΥΡΙΖΑ σε νέο σχήμα, απλώς με καινούργια ταμπέλα.
Όσοι γλυκοκοιτούν την ΕΛ.Α.Σ. δεν το κάνουν όλοι επειδή πιστεύουν σε μια νέα αρχή. Κάποιοι βλέπουν σωσίβιο. Κάποιοι βλέπουν ρόλο. Κάποιοι βλέπουν μηχανισμό. Κάποιοι βλέπουν τη δυνατότητα να ξαναστήσουν τις ίδιες λογικές που έφθειραν, διέλυσαν και απαξίωσαν τον ΣΥΡΙΖΑ.
Αν ο Τσίπρας δεν προσέξει, θα κουβαλήσει μαζί του το παλιό πρόβλημα σε νέο σπίτι. Και τότε η ΕΛ.Α.Σ. κινδυνεύει να γίνει όχι μια νέα αρχή, αλλά η μετεγκατάσταση της ίδιας εσωκομματικής ασθένειας.
Το Σάββατο, λοιπόν, δεν θα κριθεί μόνο ο Φάμελλος. Θα κριθεί αν ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να καταλάβει τι του συνέβη. Θα κριθεί αν υπάρχει ακόμη κόμμα ή απλώς απομεινάρια μηχανισμών που διαπραγματεύονται την επόμενη προσωπική τους στέγη.
Και αν τελικά ο Σωκράτης Φάμελλος παραιτηθεί, δεν θα είναι απλώς η παραίτηση ενός προέδρου. Θα είναι η ομολογία ότι αυτό το κόμμα δεν ήθελε ποτέ πραγματικά ηγεσία. Ήθελε μόνο πολλούς μικρούς αρχηγούς.
Και αυτό, στην πολιτική, είναι συνταγή διάλυσης.
