Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πήγε στη συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ ζητώντας πολιτική αποκατάσταση, άρση κυρώσεων και επιστροφή της Τουρκίας στο παιχνίδι των F-35. Έφυγε με χαμόγελα, αλλά όχι με υπογραφή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε θετικός στην άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στην Τουρκία βάσει του νόμου CAATSA, μετά την αγορά των ρωσικών S-400. «Δεν θέλουμε κυρώσεις σε φίλους», ήταν το πολιτικό μήνυμα του Τραμπ, δείχνοντας καθαρά ότι θέλει να ξαναζεστάνει τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Όμως άλλο η πολιτική πρόθεση και άλλο η τελική απόφαση.
Στο κρίσιμο ερώτημα για τα F-35, ο Τραμπ δεν είπε «ναι». Είπε ότι είναι ένα θέμα που θα εξεταστεί. Χαρακτήρισε το F-35 «τέλειο αεροσκάφος» και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πώλησης στην Τουρκία, αλλά δεν ανακοίνωσε επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που η Τουρκία προσπαθεί να παρουσιάσει ως νίκη. Ο Ερντογάν δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν υποσχεθεί στην Τουρκία πέντε μαχητικά και ότι ο Τραμπ «τηρεί τις υποσχέσεις του». Πρόκειται όμως περισσότερο για πολιτική πίεση προς την Ουάσιγκτον παρά για τετελεσμένο γεγονός.
Το μεγάλο αγκάθι παραμένει ίδιο: οι S-400.
Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 και βρέθηκε αντιμέτωπη με κυρώσεις επειδή αγόρασε ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα, ασύμβατο με την ασφάλεια του ΝΑΤΟ και με την τεχνολογία stealth των αμερικανικών μαχητικών. Για να αλλάξει ουσιαστικά η κατάσταση, δεν αρκεί μια φιλική δήλωση του Τραμπ. Χρειάζεται πολιτική και νομική διευθέτηση στην Ουάσιγκτον, με το Κογκρέσο να έχει κρίσιμο ρόλο.
Και εκεί αρχίζουν τα δύσκολα για την Άγκυρα.
Ήδη υπάρχουν αντιδράσεις στις ΗΠΑ για το ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Τουρκία όσο οι S-400 παραμένουν στο τουρκικό οπλοστάσιο. Παράλληλα, το Ισραήλ βλέπει με έντονη ανησυχία μια πιθανή αναβάθμιση της τουρκικής αεροπορικής ισχύος με μαχητικά πέμπτης γενιάς.
Με απλά λόγια: ο Τραμπ έκανε πολιτικό δώρο στον Ερντογάν, αλλά δεν του έδωσε ακόμα τα F-35.
Για την Ελλάδα, η υπόθεση δεν επιτρέπει ούτε πανικό ούτε εφησυχασμό. Η Αθήνα πρέπει να διαβάσει ψύχραιμα το μήνυμα. Η Τουρκία επιστρέφει δυναμικά στο τραπέζι των αμερικανικών εξοπλισμών, διεκδικεί κινητήρες για το KAAN, επιμένει στα F-35 και επιχειρεί να μετατρέψει τη γεωπολιτική της χρησιμότητα σε στρατιωτικό κέρδος.
Το ερώτημα είναι αν η Ουάσιγκτον θα επιβραβεύσει τελικά μια χώρα που αγόρασε ρωσικούς S-400, συγκρούστηκε με συμμάχους, απείλησε την Ελλάδα και την Κύπρο και παζαρεύει διαρκώς ανάμεσα σε ΝΑΤΟ, Ρωσία, Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειο.
Προς το παρόν, η απάντηση είναι καθαρή:
Ο Τραμπ δεν δεσμεύτηκε για F-35 στην Τουρκία.
Άνοιξε όμως ένα παράθυρο.
Και αυτό το παράθυρο η Άγκυρα θα προσπαθήσει να το κάνει πόρτα.