Αν το ψηφιακό κράτος σημαίνει παρακολούθηση, ας αρχίσει από εκείνους που διαχειρίζονται τις ζωές, τις ελευθερίες και τα χρήματά μας
Για να ξέρουμε επιτέλους τι μας γίνεται: στη Δημοκρατία δεν είναι οι κυβερνώντες εκείνοι που πρέπει να παρακολουθούν τους πολίτες. Οι πολίτες είναι αυτοί που οφείλουν να ελέγχουν τους κυβερνώντες.
Ο άνθρωπος στον οποίο εμπιστευόμαστε τη ζωή μας, την ελευθερία μας, το μέλλον των παιδιών μας και την τύχη της πατρίδας δεν μπορεί να κινείται πίσω από κλειστές πόρτες, αόρατες συναντήσεις και ανεξέλεγκτες συναλλαγές.
Ο πολίτης δικαιούται να γνωρίζει:
Με ποιους συναντιέται ο πολιτικός. Για ποιον λόγο. Τι συζητείται. Ποιες δεσμεύσεις αναλαμβάνονται. Ποιοι επιχειρηματίες, εργολάβοι, λομπίστες και κάθε είδους «παράγοντες» περνούν από το γραφείο του. Πού καταλήγει και το τελευταίο ευρώ που διαχειρίζεται.
Γιατί τα χρήματα δεν είναι δικά τους. Είναι δικά μας.
Όλα στο φως και σε πραγματικό χρόνο
Αφού, λοιπόν, κάποιοι ονειρεύονται ένα ψηφιακό κράτος που θα γνωρίζει κάθε κίνηση, συναλλαγή και συνήθεια του πολίτη, ας αντιστρέψουμε τους όρους.
Ψηφιακή παρακολούθηση της εξουσίας!
GPS σε εμφύτευμα, μικρόφωνο και κάμερα ενσωματωμένα, βιομετρικά χαρακτηριστικά διαθέσιμα και κάθε συναλλαγή υποχρεωτικά ηλεκτρονική. Εικόνα, ήχος, μετακινήσεις και δαπάνες να μεταδίδονται ζωντανά, επί εικοσιτετραώρου βάσεως, από το κανάλι της Βουλής!
Προφανώς, αυτή η ακραία περιγραφή είναι πολιτική σάτιρα. Είναι όμως η σάτιρα που γεννά μια εξίσου ακραία πραγματικότητα: ένα κράτος που ζητά συνεχώς περισσότερα δεδομένα από τον πολίτη, ενώ η ίδια η εξουσία απαιτεί να λειτουργεί μέσα στην αδιαφάνεια.
Δεν χρειάζονται, βεβαίως, εμφυτεύματα. Χρειάζονται θεσμοί που να λειτουργούν πραγματικά:
Δημόσιο ημερολόγιο συναντήσεων για κάθε κυβερνητικό και αιρετό αξιωματούχο. Υποχρεωτικό μητρώο λόμπινγκ. Αναλυτική και άμεση δημοσιοποίηση όλων των δαπανών. Πλήρης καταγραφή των δώρων, των ταξιδιών και των φιλοξενιών. Δημόσιες συμβάσεις χωρίς κρυφά παραρτήματα. Πραγματικό και διαρκώς ελεγχόμενο «πόθεν έσχες».
Όχι γενικόλογες αναρτήσεις όταν όλα έχουν ήδη αποφασιστεί. Όχι φωτογραφίες χειραψιών χωρίς να γνωρίζει κανείς τι συμφωνήθηκε. Όχι δημόσιο χρήμα πίσω από εμπορικά απόρρητα, απευθείας αναθέσεις και νομοθετικές τροπολογίες της τελευταίας στιγμής.
Η εξουσία δεν είναι προσωπική υπόθεση
Όποιος αναλαμβάνει δημόσιο αξίωμα παραχωρεί αναγκαστικά ένα μέρος της ιδιωτικότητάς του. Δεν μπορεί να διαχειρίζεται δημόσιο χρήμα και ταυτόχρονα να θεωρεί προσωπική του υπόθεση με ποιους διαπραγματεύεται για αυτό.
Ο πολίτης δεν απαιτεί να παρακολουθεί την οικογένεια ή την προσωπική ζωή κανενός. Απαιτεί να βλέπει καθαρά κάθε πράξη που σχετίζεται με την άσκηση εξουσίας.
Αυτό δεν είναι κουτσομπολιό. Είναι λογοδοσία.
Δεν είναι παραβίαση δικαιωμάτων. Είναι το τίμημα της δημόσιας ευθύνης.
Ή διαφάνεια ή ψηφιακή τυραννία
Η τεχνολογία μπορεί να γίνει εργαλείο Δημοκρατίας. Μπορεί, όμως, να μετατραπεί και στο τελειότερο όπλο ελέγχου που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα.
Αν χρησιμοποιηθεί για να φωτίζει τις πράξεις της εξουσίας, υπηρετεί τον πολίτη. Αν χρησιμοποιηθεί για να φακελώνει, να εντοπίζει και να χειραγωγεί τον πολίτη, τότε γεννιέται η χειρότερη μορφή τυραννίας: ο ψηφιακός ολοκληρωτισμός.
Οι πραγματικοί όροι για το ψηφιακό κράτος πρέπει, επομένως, να είναι ξεκάθαροι:
Πλήρης διαφάνεια για εκείνους που κυβερνούν. Απόλυτη προστασία για εκείνους που κυβερνώνται.
Και όποιος πολιτικός δεν αντέχει να λογοδοτεί, ας μην αναλαμβάνει να διαχειρίζεται ούτε τις ζωές μας ούτε τα χρήματά μας.
Η Δημοκρατία δεν φοβάται το φως.
Η εξουσία που απαιτεί σκοτάδι είναι εκείνη που πρέπει να μας φοβίζει.