Υπάρχει μια φράση που, όταν την ακουμπάς πάνω στον δημόσιο βίο, δεν αφήνει κανέναν «άνετο». Ούτε στο κράτος, ούτε στην αγορά, ούτε στα έργα, ούτε στα γραφεία, ούτε στον στρατό. Γιατί η ακεραιότητα δεν είναι διακοσμητικό. Είναι ο σκελετός της εμπιστοσύνης. Χωρίς αυτήν, κάθε επιτυχία είναι προσωρινή — και κάθε “διαδρομή” καταλήγει να μυρίζει παρακμή.
Ο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ το έθεσε ωμά και καθαρά: «Η ανώτατη αρετή του ηγέτη πρέπει να είναι η αδιαμφισβήτητη ακεραιότητα. Χωρίς αυτήν η επιτυχία είναι αδύνατη, είτε μιλάμε για γιαπί, είτε για γήπεδο, είτε για στρατό, είτε για γραφείο». Δεν μιλά για ιδεώδες. Μιλά για προϋπόθεση λειτουργίας.
Και εδώ είναι το κρίσιμο: σε κάθε χώρο, ειδικά σε χώρους που έχουν ιεραρχία, ισχύ, πόρους και “σιωπές”, η ακεραιότητα δεν δοκιμάζεται σε μεγάλα λόγια. Δοκιμάζεται στα μικρά «θα το περάσουμε έτσι», στα μικρά «μην ανοίγεις θέμα», στα μικρά «κάνε τα στραβά μάτια». Εκεί πέφτει το μέτρο του ανθρώπου. Εκεί φαίνεται αν η θέση υπηρετείται ή χρησιμοποιείται.
Τι εννοούμε:
- Ότι η ηγεσία — σε οποιαδήποτε δομή — κρίνεται πρώτα από την ακεραιότητα, μετά από την ικανότητα και στο τέλος από την εικόνα.
- Ότι ο θεσμός δεν προστατεύεται με σιωπή. Προστατεύεται με ευθύνη, λογοδοσία και καθαρούς κανόνες.
- Ότι ο άνθρωπος-αξιωματικός δίνει αξία στη θέση που υπηρετεί — όχι η θέση στον άνθρωπο.
- Ότι όταν υπάρχει πρόβλημα, το “κουκούλωμα” δεν είναι ουδετερότητα. Είναι συνενοχή.
Τι δεν εννοούμε:
- Ότι «όλοι είναι ίδιοι» ή ότι «όλο το στράτευμα είναι αυτό». Όχι. Κοντά στα ξερά δεν καίγονται και τα χλωρά.
- Ότι δεν υπήρξαν και δεν υπάρχουν άξιοι αξιωματικοί με ήθος, επαγγελματισμό και καθαρό όνομα. Υπάρχουν — και είναι τιμή να το λέμε.
- Ότι η κριτική είναι “αντι-στρατιωτική”. Η κριτική στην έλλειψη ακεραιότητας είναι υπέρ του θεσμού, όχι εναντίον του.
Η κουβέντα δεν γίνεται για να “ισοπεδώσει”. Γίνεται για να ξεχωρίσει. Γιατί αυτό που πνίγει έναν θεσμό δεν είναι ο πολίτης που ρωτάει. Είναι ο μηχανισμός που απαιτεί να μη ρωτάει κανείς. Και αυτό ισχύει παντού: σε δήμους, σε υπουργεία, σε διοικήσεις, σε υπηρεσίες, σε σώματα. Όπου υπάρχει εξουσία χωρίς λογοδοσία, ανθίζει το «δεν τρέχει τίποτα». Μέχρι να τρέξει τα πάντα.
Και ακριβώς επειδή υπάρχουν έντιμοι και ικανοί άνθρωποι μέσα στο στράτευμα — και μάλιστα πολλοί — οφείλουμε μια διευκρίνιση που δεν είναι τυπική, είναι ουσιαστική: η γενίκευση είναι άδικη. Υπήρξαν Στρατηγοί που το όνομά τους συνδέθηκε με ακεραιότητα, υπευθυνότητα και αξία. Και θα υπάρξουν ξανά, γιατί η ποιότητα δεν εξαφανίζεται· απλώς χρειάζεται χώρο για να ανασάνει.
Αν, λοιπόν, κάποιος άξιος ένιωσε ότι τον έβαλα στο ίδιο τσουβάλι, το λέω καθαρά: ζητώ συγγνώμη. Δεν ήταν ποτέ αυτός ο σκοπός. Ο σκοπός είναι το αντίθετο: να μη χαθεί η διάκριση ανάμεσα σε εκείνους που υπηρετούν τον θεσμό και σε εκείνους που τον φθείρουν από μέσα.
Η ακεραιότητα δεν είναι “αρετή” για βιογραφικά.
Είναι ο όρος για να έχει νόημα η στολή, η σφραγίδα, η καρέκλα, ο βαθμός.
Και όταν λείπει, δεν αποτυγχάνει μόνο ο άνθρωπος. Αποτυγχάνει η εμπιστοσύνη.