Η προοπτική υπαγωγής των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) στην Κτηματολόγιο Α.Ε. δεν είναι μια τεχνική ή «ουδέτερη» διοικητική ρύθμιση. Είναι μια βαθιά πολιτική επιλογή, που ακυρώνει στην πράξη τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον πολεοδομικό σχεδιασμό, στο χωρικό αναπτυξιακό όραμα των πόλεων μας και στον έλεγχο της νομιμότητας στη δόμηση.
Όταν αφαιρούνται από τους Δήμους βασικές αρμοδιότητες που αφορούν τη φυσιογνωμία των πόλεων, των κοινοτήτων και των οικισμών τους, δεν έχουμε απλώς μια «αναδιάρθρωση». Έχουμε μια ευθεία υπονόμευση του συνταγματικά κατοχυρωμένου ρόλου των ΟΤΑ να έχουν τον πρώτο και καθοριστικό λόγο στα ζητήματα του τοπικού τους χώρου.
Αναγκαστική μεταφορά αρμοδιοτήτων – χωρίς διάλογο, χωρίς σεβασμό
Η επιχειρούμενη μεταφορά των ΥΔΟΜ σε έναν κεντρικό φορέα, όπως η Κτηματολόγιο Α.Ε., συντελείται – για άλλη μια φορά – χωρίς ουσιαστικό διάλογο και χωρίς πραγματική διαβούλευση με την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και τους ίδιους τους Δήμους, που είναι οι άμεσα εμπλεκόμενοι και οι άμεσα υπεύθυνοι απέναντι στους πολίτες.
Οι Δήμοι καλούνται να απολέσουν ένα από τα πιο κρίσιμα εργαλεία άσκησης πολιτικής: την Υπηρεσία Δόμησης. Μια υπηρεσία η οποία:
- Ασκεί τον έλεγχο δόμησης και συμβάλλει αποφασιστικά στην τήρηση της νομιμότητας.
- Διασφαλίζει την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής των δημοτών.
- Υποστηρίζει τον τοπικό αναπτυξιακό σχεδιασμό, με διαφάνεια και καθημερινή επαφή με τον πολίτη.
Η μετατροπή ενός τόσο κρίσιμου εργαλείου σε παράρτημα ενός κεντρικού φορέα, αποκομμένου από την καθημερινότητα των Δήμων και των πολίτων, ισοδυναμεί με θεσμική υποβάθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το πραγματικό πρόβλημα: Υποστελέχωση, όχι «λάθος φορέας»
Η περίπτωση της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Χαλκιδέων είναι χαρακτηριστική – και δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά κανόνα σε όλη τη χώρα.
Η ΥΔΟΜ Χαλκιδέων:
- Εξυπηρετεί τρεις Δήμους: Χαλκιδέων, Διρφύων–Μεσσαπίων και Ερέτριας.
- Έχει τεράστιο φόρτο εργασίας, με απαιτητικά και σύνθετα αντικείμενα.
- Έχει χάσει σημαντικό μέρος του ανθρώπινου δυναμικού της λόγω συνταξιοδοτήσεων.
- Δεν μπορεί να ενισχυθεί επαρκώς λόγω των χρονίων δυσχερειών στις προσλήψεις μόνιμου προσωπικού.
Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα των ΥΔΟΜ πανελλαδικά: η υποστελέχωση, η έλλειψη ειδικοτήτων, ο ανεπαρκής εξοπλισμός, η μη συστηματική επιμόρφωση. Αντί να αντιμετωπιστούν αυτά με στοχευμένη ενίσχυση, επιλέγεται μια «λύση» που μεταφέρει απλώς το πρόβλημα αλλού, απογυμνώνοντας τους Δήμους από τις αρμοδιότητές τους.
Η συσσωρευμένη γνώση δεν μεταφέρεται με ΦΕΚ
Η συσσωρευμένη εμπειρία και γνώση των στελεχών των ΥΔΟΜ δεν είναι απλό οργανόγραμμα για να αλλάζει με ένα ΦΕΚ. Είναι κεφάλαιο για τον κάθε Δήμο ξεχωριστά.
Οι μηχανικοί και υπάλληλοι που εργάζονται στις ΥΔΟΜ γνωρίζουν:
- Τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
- Τις παθογένειες, τις πιέσεις, αλλά και τις αναπτυξιακές δυνατότητες του τοπικού χώρου.
- Τις ανάγκες των επαγγελματιών, των πολιτών, των τοπικών αγορών.
Αυτή η γνώση ανήκει στο θεσμικό «οπλοστάσιο» των Δήμων. Η αφαίρεσή της, μέσω μεταφοράς αρμοδιοτήτων, αποδυναμώνει την ικανότητα των τοπικών κοινωνιών να σχεδιάζουν οι ίδιες το μέλλον τους.
Όταν ο Δήμος γίνεται απλός θεατής
Με τη μεταφορά της ΥΔΟΜ σε κεντρικό φορέα, ο Δήμος παύει να είναι ενεργός ρυθμιστής του πολεοδομικού σχεδιασμού και του ελέγχου δόμησης και μετατρέπεται σε απλό θεατή των εξελίξεων στον χώρο του.
Τα αποτελέσματα μιας τέτοιας επιλογής είναι προδιαγεγραμμένα:
- Μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ πολίτη και υπηρεσίας.
- Λιγότερη λογοδοσία προς τις τοπικές κοινωνίες.
- Περιορισμός της δυνατότητας του Δήμου να ευθυγραμμίζει τον πολεοδομικό σχεδιασμό με τον αναπτυξιακό του σχεδιασμό.
- Αίσθημα αδυναμίας και απαξίωσης στους ίδιους τους αυτοδιοικητικούς θεσμούς.
Η ομόφωνη αντίθεση δεν είναι τυπική – είναι πολιτική και θεσμική
Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Χαλκιδέων να εκφράσει την πλήρη αντίθεσή του στις σχεδιαζόμενες μεταβολές και να συνταχθεί με τις θέσεις και τους αγώνες της ΚΕΔΕ, δεν είναι μια κίνηση συμβολική. Είναι μια σαφής προειδοποίηση:
- Ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν θα αποδεχθεί παθητικά την αποψίλωση των αρμοδιοτήτων της.
- Ότι θα διεκδικήσει, με θεσμικά και δικαστικά μέσα, τον ρόλο που της αναλογεί.
- Ότι το ζητούμενο δεν είναι να «φύγουν από τους Δήμους» οι ΥΔΟΜ, αλλά να ενισχυθούν ουσιαστικά με προσωπικό, χρηματοδότηση και σύγχρονο εξοπλισμό.
Η επιλογή είναι ξεκάθαρη: είτε θα έχουμε Δήμους με πραγματικό ρόλο στον σχεδιασμό του χώρου, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην εξυπηρέτηση του πολίτη, είτε θα έχουμε Δήμους-βιτρίνα, χωρίς πραγματικές αρμοδιότητες, εγκλωβισμένους σε έναν ρόλο διακοσμητικό.
Η υπαγωγή των ΥΔΟΜ στην Κτηματολόγιο Α.Ε. δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι βήμα οπισθοδρόμησης. Και η αντίδραση των Δήμων σε αυτό δεν είναι απλώς δικαιολογημένη – είναι αναγκαία.