Υπάρχουν νόμοι που περνούν με τυμπανοκρουσίες και υπάρχουν νόμοι που περνούν σαν κλέφτες. Οι δεύτεροι είναι πάντα οι πιο επικίνδυνοι. Γιατί δεν υπηρετούν τον πολίτη. Υπηρετούν τη μηχανή.Κάπως έτσι, μέσα στις γιορτές, η Άγκυρα “χαλαρώνει” την είσοδο Κινέζων πολιτών. Το παρουσιάζει ως τουριστικό άνοιγμα. Σαν να λέει: «ελάτε να αφήσετε χρήμα, να δείτε αξιοθέατα, να κάνετε ψώνια». Μόνο που η Τουρκία δεν είναι απλώς μια χώρα που αναζητά τουρίστες. Είναι μια χώρα που αναζητά ανθρώπινο υλικό. Και ειδικά, ανθρώπους που δεν θα τους γράψει ποτέ σε επίσημη επιστράτευση, αλλά θα τους χρησιμοποιήσει εκεί που δεν θέλει να φαίνεται.Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι “πόσοι θα έρθουν”. Είναι: ποιοι θα μπορούν να έρθουν πιο εύκολα — και ποιον θα εξυπηρετεί αυτό.
Η Τουρκία δεν πολεμά μόνη της. Πολεμά με proxies.
Η Τουρκία εδώ και χρόνια έχει αναβαθμίσει τη στρατηγική της: λιγότερα κανονικά στρατεύματα “στην πρώτη γραμμή”, περισσότερες παραστρατιωτικές δομές, ένοπλες ομάδες, δίκτυα που μπορεί να μετακινεί, να βαφτίζει, να επαναβαφτίζει, να “ενσωματώνει” και να ξαναρίχνει στη μάχη με άλλο όνομα.
Αυτό είναι το πιο βολικό εργαλείο για μια χώρα που θέλει να επεκτείνεται χωρίς να αναλαμβάνει το πλήρες πολιτικό κόστος.
Και η Συρία είναι το ιδανικό εργαστήριο: ένα πεδίο όπου δοκιμάζεται η ισχύς, όπου δημιουργούνται νέες ισορροπίες, όπου “τελειώνει” ο παλιός χάρτης και γεννιέται ο νέος.
Ουϊγούροι: η “δεξαμενή” που δεν φαίνεται στις επίσημες ανακοινώσεις
Από τη δυτική Κίνα, από τη ζώνη του Σιντζιάνγκ/Σινκάνγκ, προέρχεται εδώ και χρόνια ένας αριθμός τουρκογενών Ουϊγούρων που έχουν ενταχθεί στο συριακό χάος ως ξένοι μαχητές. Πολλοί πέρασαν μέσω Τουρκίας. Πολλοί βρέθηκαν σε σχηματισμούς που εμφανίζονται “ισλαμιστικοί”, “αντάρτικοι”, “αντικαθεστωτικοί”, μέχρι να χρειαστεί να γίνουν κάτι άλλο.
Το κρίσιμο σημείο δεν είναι αν είναι 5.000 ή 15.000. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι αποτελούν έτοιμη πρώτη ύλη: πειθαρχημένοι σε σκληρή ιδεολογία, με εμπειρία πολέμου, με κοινότητα-πλαίσιο, με δίκτυα, και — κυρίως — χωρίς “πολιτική πατρίδα” που να τους προστατεύει. Άρα είναι ιδανικοί για μισθοφορική χρήση.
Και εκεί ακριβώς κουμπώνει η τουρκική λογική: θέλεις να πιέσεις τους Κούρδους; Θέλεις να αλλάξεις το balance of power στη βόρεια Συρία; Θέλεις να έχεις ικανότητα κλιμάκωσης χωρίς να γράφει “Τουρκικός Στρατός” στο κράνος; Τότε αυξάνεις το στοκ των proxies.
Η βίζα ως εργαλείο στρατιωτικής μηχανικής
Ας το πούμε απλά: η βίζα δεν είναι χαρτί. Είναι φίλτρο. Και όταν ένα κράτος αφαιρεί φίλτρα σε μια περίοδο γεωπολιτικής έντασης, δεν το κάνει από αθωότητα. Το κάνει γιατί θέλει να διευκολύνει ροές.
Το αφήγημα “τουρισμός” είναι ο πιο πρόχειρος μανδύας. Αλλά στην πραγματική ζωή, οι μεγάλοι παίκτες δεν φτιάχνουν νόμους για να γεμίσουν ξενοδοχεία. Φτιάχνουν νόμους για να γεμίσουν μέτωπα.
Σήμερα είναι η Συρία.
Αύριο μπορεί να είναι ο Λίβανος.
Μεθαύριο μπορεί να είναι άλλη χώρα, άλλο σημείο ανάφλεξης, άλλο “εργαλείο πίεσης”.
Γιατί οι proxies δεν είναι στρατός που πολεμά έναν πόλεμο. Είναι στρατός που μπορεί να πολεμά κάθε πόλεμο — αρκεί να το ζητήσει ο εργοδότης.
Το μεγάλο παζάρι: “κερδίζει” και η Κίνα;
Υπάρχει και μια πιο κυνική ανάγνωση: η Κίνα μπορεί να μην κλαίει καθόλου αν “αναχωρούν” ακραία στοιχεία από μια στρατηγική περιοχή που θέλει να έχει σφιχτά ελεγχόμενη. Όταν ένα κράτος επιδιώκει απόλυτη σταθερότητα σε κρίσιμο διάδρομο εμπορίου, ενέργειας και πρώτων υλών, δεν έχει καμία διάθεση να συντηρεί θύλακες που δημιουργούν πονοκέφαλο ασφαλείας.
Άρα μπορεί να υπάρξει μια σιωπηρή σύμπτωση συμφερόντων:
η Τουρκία αποκτά δεξαμενή μαχητών,
η Κίνα “ξεφορτώνεται” πρόβλημα,
και η Συρία γίνεται το πεδίο όπου όλα αυτά δοκιμάζονται.
Αν αυτό ακούγεται σκληρό, είναι γιατί η γεωπολιτική δεν είναι φιλανθρωπία. Είναι μηχανική ισχύος.
Και ο Τραμπ; Η αμερικανική μεταβλητή που μπορεί να τινάξει τον σχεδιασμό
Εδώ μπαίνει το “Χ” που μπορεί να αλλάξει την εξίσωση: οι ΗΠΑ. Ειδικά όταν ο Λευκός Οίκος λειτουργεί με λογική πίεσης, επιβολής, τιμωρίας, διαρκούς συναλλαγής.
Για την Ουάσιγκτον, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η συνεργασία με το Πεκίνο. Είναι και η εικόνα μιας Τουρκίας που:
- παίζει σε διπλό ταμπλό,
- μετακινεί ανθρώπους-όπλα σε γκρίζες ζώνες,
- και ταυτόχρονα ζητά υποστήριξη, ανοχή ή “ιδιαίτερη μεταχείριση” από τη Δύση.
Όσο η Άγκυρα αυξάνει το αποτύπωμα της με τρόπους που δεν χωρούν σε δυτικές “φόρμες”, τόσο πιο εύκολα μετατρέπεται από “σύμμαχο” σε “απρόβλεπτο πρόβλημα”.
Δεν είναι τουρισμός. Είναι στρατηγική.
Η Τουρκία δεν χαλαρώνει απλώς μια διαδικασία. Χτίζει διάδρομο. Και όταν μια χώρα χτίζει διάδρομο, το κάνει για να περάσει κάτι από μέσα: ανθρώπους, όπλα, επιρροή, εξάρτηση.
Η Συρία δεν “αλώνεται” μόνο με άρματα. Αλώνεται με πληθυσμούς-εργαλεία, με μισθοφορικά σώματα, με ιδεολογικά στρατολογημένους, με στρατούς χωρίς σημαία.
Και το πιο επικίνδυνο στοιχείο δεν είναι ότι αυτό συμβαίνει.
Το πιο επικίνδυνο στοιχείο είναι ότι συμβαίνει “ήσυχα”.
Όπως ακριβώς περνούν πάντα οι κινήσεις που δεν θέλουν φως.
Αν λοιπόν κάποιος ακόμη πιστεύει ότι όλα αυτά γίνονται για “τουρισμό”, ας κοιτάξει τι ακολουθεί μετά τη βίζα. Στη Μέση Ανατολή, η γραφειοκρατία είναι συχνά ο πρόλογος του πολέμου.