Όταν το έργο γίνεται λάστιχο και η πόλη μαθαίνει να ζει “σε εξέλιξη”
Υπάρχει μια διοίκηση που δεν κρίνεται από το πόσα εξήγγειλε, αλλά από το πόσα τελείωσε.
Και υπάρχει και το άλλο μοντέλο: εκείνο που κυβερνά με ημερομηνίες που μετακινούνται. Με υπογραφές που γράφουν “παράταση”. Με αποφάσεις που ανανεώνουν προθεσμίες, όχι εμπιστοσύνη.
Στη Χαλκίδα, το πρόβλημα δεν είναι ότι «όλα είναι δύσκολα». Το ξέρουμε. Έργα έχουν απρόβλεπτα, χρηματοδοτήσεις έχουν γραφειοκρατία, η πραγματικότητα έχει εμπόδια.
Το πρόβλημα είναι όταν η παράταση παύει να είναι εξαίρεση και γίνεται ο τρόπος λειτουργίας. Όταν κάθε έργο μοιάζει με GPS που ξαναϋπολογίζει διαδρομή, αλλά δεν φτάνει ποτέ.
Κι έτσι η δήμαρχος γράφεται στην καθημερινή γλώσσα των δημοτών όχι ως «η δήμαρχος των ολοκληρώσεων», αλλά ως η δήμαρχος των παρατάσεων.
Η “παρατασιακούχα”: όχι ως ύβρις, αλλά ως περιγραφή ενός μοτίβου που κουράζει, αδειάζει την υπομονή και μετατρέπει την πόλη σε μόνιμο εργοτάξιο.
Η “παράταση” δεν είναι σκάνδαλο. Είναι καμπανάκι όταν γίνεται κανόνας.
Ας το πούμε καθαρά: μια παράταση μπορεί να είναι θεσμικά απολύτως νόμιμη και τεχνικά απαραίτητη.
Το ερώτημα όμως δεν είναι αν επιτρέπεται. Το ερώτημα είναι πόσο συχνά χρειάζεται, σε πόσα έργα, με τι αιτιολογία, με τι αποτέλεσμα.
Γιατί όταν το έργο είναι λάστιχο, στο τέλος δεν σπάει το λάστιχο.
Σπάει η σχέση πολίτη–Δήμου.
- Ο δημότης δεν βλέπει “διαχείριση”. Βλέπει ταλαιπωρία.
- Ο επαγγελματίας δεν βλέπει “αναβάθμιση”. Βλέπει πτώση τζίρου, πρόσβαση κομμένη, «προσωρινές» ρυθμίσεις που γίνονται μόνιμες.
- Ο κάτοικος δεν βλέπει “πρόοδο”. Βλέπει σκόνη, θόρυβο, μπαλώματα, ξανασκάψιμο.
Κι όταν η διοίκηση ζητά συνεχώς “λίγη υπομονή”, κάποια στιγμή η πόλη απαντά:
η υπομονή δεν είναι ανεξάντλητος πόρος.
Το “σύστημα παράταση”: πότε είναι εύλογο και πότε γίνεται πολιτική αποτυχία
Εύλογο/τεκμηριωμένο είναι όταν:
- υπάρχει συγκεκριμένη αιτία (τι προέκυψε, πότε, γιατί δεν προβλέφθηκε),
- υπάρχει μετρήσιμη πρόοδος στο πεδίο,
- υπάρχει νέο, ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα με ορόσημα.
Πολιτικά προβληματικό γίνεται όταν:
- οι παρατάσεις είναι επαναλαμβανόμενες στο ίδιο έργο,
- οι αιτιολογίες είναι γενικόλογες (“απρόβλεπτα”, “τεχνικές δυσκολίες” χωρίς στοιχεία),
- δεν φαίνεται έλεγχος στον ανάδοχο,
- δεν υπάρχει συστηματική δημόσια ενημέρωση για το “πού βρισκόμαστε”.
Όταν αυτά πολλαπλασιάζονται, δεν μιλάμε πια για έργα. Μιλάμε για καθεστώς “σε εξέλιξη”.
Η Χαλκίδα δεν ζητά θαύματα. Ζητά διοίκηση έργων.
Η πραγματική ικανότητα μιας δημοτικής αρχής φαίνεται πριν μπουν οι μπουλντόζες.
Φαίνεται στην ωριμότητα της μελέτης. Στον προγραμματισμό. Στον συντονισμό με δίκτυα και υπηρεσίες. Στην επίβλεψη. Στη λογοδοσία.
Δηλαδή, στην τέχνη του να τελειώνεις.
Γιατί αλλιώς η πόλη μπαίνει σε ένα γνώριμο έργο-σενάριο:
- Εξαγγελία με φωτογραφίες και τίτλους.
- Έναρξη με εργοτάξιο και “λίγη υπομονή”.
- Πρώτη παράταση – “απρόβλεπτα”.
- Δεύτερη παράταση – “τεχνικά”.
- Τρίτη παράταση – “τροποποίηση/επικαιροποίηση”.
- Τέλος; Όχι. Νέο “σύντομα”.
Και στο τέλος, το έργο γίνεται σαν σκαλωσιά: ξεκίνησε για λίγο, έμεινε για πάντα.
Οι 9 ερωτήσεις που δεν απαντιούνται με δελτίο τύπου
- Πόσα έργα/συμβάσεις έχουν πάρει παράταση στη θητεία;
- Ποια είναι η μέση καθυστέρηση (σε μήνες) ανά έργο;
- Τι ποσοστό έργων ολοκληρώνεται εντός αρχικής προθεσμίας;
- Πόσα έργα βρίσκονται σήμερα “εντός παράτασης”;
- Σε πόσες περιπτώσεις επιβλήθηκαν ρήτρες (και τι ποσά);
- Πόσες παρατάσεις έχουν επαναλαμβανόμενη/γενική αιτιολογία;
- Πόσες συμβάσεις τροποποιήθηκαν στην πορεία και γιατί;
- Πότε και πώς ενημερώθηκαν οι κάτοικοι/επαγγελματίες με χάρτη και ορόσημα;
- Ποιος έχει την ευθύνη της διοίκησης έργων και ποιος λογοδοτεί δημόσια;
(Όλα αυτά, ως δεδομένα, πρέπει να είναι ανιχνεύσιμα σε Διαύγεια και στα συστήματα ΚΗΜΔΗΣ / ΕΣΗΔΗΣ.)
Όταν η πόλη ζει “με παρακάμψεις”, κάτι πάει λάθος
Η καθυστέρηση δεν είναι μόνο διοικητικό θέμα. Είναι κοινωνικό και οικονομικό.
Και κυρίως: είναι θέμα εμπιστοσύνης.
Ο δημότης δεν ζητά να γίνει η Χαλκίδα “Ντουμπάι”.
Ζητά το στοιχειώδες:
να ξέρει πότε θα τελειώσει κάτι, τι ακριβώς γίνεται, γιατί καθυστερεί, ποιος ελέγχει, ποιος απαντά.
Όταν αυτά δεν έρχονται, η παράταση παύει να είναι τεχνικός όρος.
Γίνεται πολιτικός χαρακτηρισμός.
Και τότε η δήμαρχος δεν χάνει μόνο χρόνο. Χάνει το πιο κρίσιμο: το δικαίωμα να ζητά άλλη υπομονή.
Η “παράταση” ως κουλτούρα: τι πληρώνει ο δημότης
- Πληρώνει αβεβαιότητα: κανείς δεν πιστεύει ημερομηνίες.
- Πληρώνει φθορά: ημιτελές σημαίνει πιο γρήγορα χαλασμένο.
- Πληρώνει οικονομικό κόστος: αγορά και πρόσβαση στραγγαλίζονται.
- Πληρώνει ασφάλεια: πρόχειρες ρυθμίσεις και μπαλώματα.
- Πληρώνει εμπιστοσύνη: “θα” που καίγονται.
Το έργο-λάστιχο σε 6 πράξεις (η καθημερινή πραγματικότητα)
- Ανακοίνωση → “Ξεκινάμε.”
- Σκάψιμο → “Υπομονή.”
- Πρώτη παράταση → “Απρόβλεπτο.”
- Δεύτερη παράταση → “Τεχνικό.”
- Τρίτη παράταση → “Τροποποίηση.”
- Νέα ανακοίνωση → “Σύντομα.”
Η πόλη δεν θυμάται πλέον ποια ημερομηνία ειπώθηκε.
Θυμάται ότι πάντα πάμε πίσω.
Η παράταση δεν είναι έργο. Είναι χαρτί.
Η παράταση δεν είναι λύση. Είναι αναβολή ευθύνης.
Το “σε εξέλιξη” δεν είναι πολιτική. Είναι δικαιολογία.
Η Χαλκίδα δεν χρειάζεται άλλη ημερομηνία. Χρειάζεται αποτέλεσμα.
Και αν το μόνο σταθερό σε μια θητεία είναι η παράταση, τότε το ερώτημα δεν είναι «πότε τελειώνει το έργο;».
Είναι:
πότε τελειώνει το μοντέλο της παράτασης;