Όταν τα «σκάνδαλα κατάρτισης» δεν είναι ποτέ μόνο συνδικαλιστικά — είναι πρωτίστως ζήτημα κρατικής εποπτείας
Η διαγραφή ενός συνδικαλιστικού στελέχους από ένα κόμμα μπορεί να είναι πολιτικά «καθαρή» κίνηση. Δεν είναι όμως απάντηση στο βασικό ερώτημα: πώς περνάει χρήμα (ιδίως κοινοτικό), με καταγγελίες για παρατυπίες, χωρίς κρατική ευθύνη; Γιατί τα προγράμματα επιμόρφωσης/κατάρτισης εργαζομένων δεν είναι ιδιωτική υπόθεση κανενός. Είναι διοικητική αλυσίδα με εγκρίσεις, ελέγχους, υπογραφές, εκταμιεύσεις. Και αυτή η αλυσίδα —σε κάθε σοβαρό κράτος— έχει ονοματεπώνυμα, υπηρεσίες, πρωτόκολλα και ίχνη.
Το πολιτικό άλλοθι τελειώνει εκεί που αρχίζει η αρμοδιότητα
Όταν υπάρχει δημόσια συζήτηση για ενδεχόμενη υπεξαίρεση ή κακοδιαχείριση κοινοτικών πόρων (ή για «παράνομες διαδρομές» χρημάτων), η αυτοματοποίηση των δικαιολογιών είναι γνωστή:
- «Φταίνε οι ενδιάμεσοι.»
- «Φταίνε οι φορείς.»
- «Φταίνε οι “κακοί” στη βάση.»
- «Το σύστημα είναι σύνθετο.»
Ναι, είναι σύνθετο. Αλλά ακριβώς γι’ αυτό υπάρχει κράτος. Δεν υπάρχει “σκάνδαλο” χωρίς θεσμικό διάδρομο. Και ο θεσμικός διάδρομος είναι οι αρμόδιες υπηρεσίες και η πολιτική ηγεσία που:
- ορίζει κανόνες,
- εγκρίνει σχέδια/πλαίσια,
- εποπτεύει ελέγχους,
- τελικά βάζει την υπογραφή ή την πολιτική ευθύνη πάνω στην εκταμίευση.
Αν, λοιπόν, ένα κόμμα προχωρά σε διαγραφή προσώπου ως πολιτική πράξη, αυτό δεν αντικαθιστά το κεντρικό ερώτημα:
Το Υπουργείο Εργασίας (και οι αρμόδιες δομές του) άσκησαν τον έλεγχο που όφειλαν; Και πότε;
Τι ισχύει / Τι λένε / Τι οφείλουν να δημοσιοποιήσουν
Τι ισχύει:
- Τα προγράμματα κατάρτισης/επιμόρφωσης με δημόσια ή κοινοτική χρηματοδότηση δεν είναι «εσωτερική υπόθεση» φορέων. Υπάρχει διοικητική ευθύνη, ελεγκτικός μηχανισμός και ίχνη σε αποφάσεις/πρωτόκολλα.
Τι λένε (πολιτικά):
- Η συζήτηση συχνά μετατοπίζεται από το ποιος ενέκρινε/ποιος έλεγξε στο ποιος είναι ο “αποδιοπομπαίος”.
Τι οφείλουν να δημοσιοποιήσουν (θεσμικά):
- Ποια ήταν τα κριτήρια έγκρισης των προγραμμάτων,
- ποια τα στάδια ελέγχου (προληπτικός/κατασταλτικός),
- ποιοι υπέγραψαν αποφάσεις ένταξης/εκταμίευσης,
- ποια ευρήματα προέκυψαν και τι ανακτήθηκε ή πάγωσε,
- ποια είναι τα χρονικά ορόσημα: πότε υπήρξαν ενδείξεις/καταγγελίες και πότε κινήθηκαν διαδικασίες.
Το ζήτημα δεν είναι το άρθρο 86 — είναι η πολιτική βούληση
Η παραπομπή στη δικαιοσύνη για ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες, όπου συντρέχουν στοιχεία, δεν είναι θεωρητικό debate. Είναι πρακτική επιλογή:
- να σταλεί φάκελος,
- να αρθούν εμπόδια,
- να τεθεί στη διάθεση των ελεγκτικών/δικαστικών αρχών κάθε έγγραφο,
- να μην κρυφτεί τίποτα πίσω από “διοικητική ομίχλη”.
Αν η απάντηση σε μια απλή υποθετική ερώτηση —«θα διαγραφεί/θα παραπεμφθεί όποιος υπουργός εμπλέκεται;»— αποφεύγεται, τότε το πρόβλημα δεν είναι το Σύνταγμα. Είναι το αντανακλαστικό αυτοπροστασίας του συστήματος εξουσίας.
5 αριθμημένα ερωτήματα προς τους κυβερνώντες (και ειδικά το Υπουργείο Εργασίας)
- Ποιος έχει την τελική ευθύνη έγκρισης και εκταμίευσης ανά πρόγραμμα και ποιοι υπέγραψαν τα κρίσιμα στάδια (ένταξη/τροποποιήσεις/πληρωμές);
- Τι ελέγχους κάνατε πριν την πληρωμή (προληπτικούς) και τι ελέγχους μετά (κατασταλτικούς); Υπάρχουν πορίσματα;
- Πότε ενημερωθήκατε για τις πρώτες ενδείξεις/καταγγελίες και ποια ήταν η ακριβής αντίδραση (πάγωμα πληρωμών, επανέλεγχος, ανάκτηση);
- Υπάρχει χαρτογράφηση ροών χρήματος (audit trail) και συνεργασία με αρμόδιες αρχές για ενδεχόμενη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα;
- Αν δεν υπήρχε πολίτης/καταγγέλλων και ευρωπαϊκές αρχές, ποιος μηχανισμός του κράτους θα το εντόπιζε; Και, κυρίως: γιατί δεν το εντόπισε νωρίτερα;
Και το πιο πικρό: μαθαίνουμε μόνο όταν κάποιος «σπάει» τον φόβο
Αν η αποκάλυψη κρίσιμων υποθέσεων εξαρτάται από έναν πολίτη που θα πάει στην αρμόδια αρχή ή από προσφυγές σε ευρωπαϊκούς θεσμούς, τότε μιλάμε για κράτος που λειτουργεί αντιδραστικά, όχι προληπτικά. Και εκεί γεννιέται η κοινωνική οργή: όχι μόνο για το χρήμα που χάθηκε ή που «κινήθηκε» ύποπτα, αλλά για την αίσθηση ότι η διαφάνεια είναι ατύχημα, όχι κανόνας.
- Χωρίς υπογραφή δεν φεύγει χρήμα. Χωρίς έλεγχο δεν στέκεται υπογραφή.
- Το “θα δούμε” δεν είναι απάντηση — είναι καθυστέρηση.
- Το πρόβλημα δεν είναι η θεωρία του 86. Είναι η πράξη της ευθύνης.
Κυβέρνηση υπάρχει; Έλεγχοι γίνονται;
Αν η απάντηση δεν δοθεί με έγγραφα, ημερομηνίες και πρωτόκολλα, τότε η απάντηση έχει ήδη δοθεί.