Η «συζήτηση» που μοιάζει με τελεσίγραφο: εγκατάλειψη, χρέη ή ξεπούλημα — και στο τέλος η γη συγκεντρώνεται σε μεγάλες βιομηχανικού τύπου μονάδες.
Σε μια περίοδο που η ύπαιθρος ζητάει κανόνες επιβίωσης, το μήνυμα που επιστρέφει στους αγρότες μοιάζει πιο πολύ με διοικητική παραίτηση παρά με πολιτική λύση. Όχι «πώς θα σταθεί ο παραγωγός», αλλά «πώς θα τελειώσει»: να φύγει, να πνιγεί στα χρέη ή να πουλήσει. Και μετά, να επιστρέψει ως εργάτης στη γη που κάποτε του ανήκε.
Τι ειπώθηκε “επί της ουσίας” (πίσω από τις λέξεις)
Η πρόσκληση σε «διάλογο» δεν συνοδεύτηκε από ένα καθαρό πλαίσιο που να απαντά στο βασικό: πώς μένει βιώσιμος ο μικρός και μεσαίος παραγωγός. Αντί γι’ αυτό, το πραγματικό δίλημμα που παράγεται είναι τριπλό:
- Εγκατάλειψη της γης: όταν δεν βγαίνει ο λογαριασμός, η έξοδος βαφτίζεται «ρεαλισμός».
- Παραμονή μέχρι ασφυξίας: συνεχίζεις, συσσωρεύεις οφειλές, και τελικά πέφτεις μόνος σου.
- Ξεπούλημα “για να σωθείς”: πουλάς περιουσία και κόπο μιας ζωής, για να περάσει η γη σε σχήματα μεγαλύτερης κλίμακας.
Το αποτέλεσμα είναι προβλέψιμο: συγκέντρωση γης, μετατροπή των παραγωγών σε μισθωτή εργασία, και αγροτική παραγωγή που μετακινείται προς μοντέλα βιομηχανικού τύπου.
- Ποια είναι η ελάχιστη εγγυημένη βιωσιμότητα (εισόδημα/κόστος) που αναγνωρίζει το κράτος για τον παραγωγό;
- Υπάρχει σχέδιο για να σταματήσει η συγκέντρωση γης και παραγωγής σε λίγους;
- Πόσοι εγκαταλείπουν κάθε χρόνο και πόση γη αλλάζει χέρια — και γιατί αυτό δεν είναι δημόσιο KPI;
- Γιατί η «λύση» παρουσιάζεται ως ατομική επιλογή («πούλα/κλείσε») αντί ως πολιτική παρέμβαση;
- Ποιος κερδίζει όταν ο αγρότης γίνεται εργάτης; και ποιος χάνει όταν η ύπαιθρος αδειάζει;
Δεν είναι διάλογος όταν το δίλημμα είναι “διάλεξε πώς θα χαθείς”.
Και δεν είναι «εκσυγχρονισμός» όταν ο παραγωγός ξεριζώνεται από την ιδιοκτησία του, για να επιστρέψει ως μισθωτός στη γη του.
Το αγροτικό δεν είναι «κλάδος». Είναι κοινωνική ασφάλεια τροφής, οικονομία περιφέρειας, πληθυσμός, συνοχή.
Κι αν η πολιτική κατάληξη είναι να δουλεύεις ως εργάτης στις μονάδες που χτίστηκαν πάνω στην καταστροφή σου, τότε αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι μεταφορά ισχύος.