Στον συνολικό λογαριασμό μπαίνουν ήδη ψηφισμένες αλλαγές, μελλοντικά δημοσιονομικά περιθώρια και κονδύλια που θα απλωθούν σε βάθος τετραετίας
Ένα μεγάλο πακέτο στήριξης, συνολικού ύψους άνω των 6 δισ. ευρώ έως το 2030, σχεδιάζει να παρουσιάσει η κυβέρνηση στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Ο αριθμός είναι εντυπωσιακός και πολιτικά χρήσιμος. Δεν σημαίνει, όμως, ότι 6 δισ. ευρώ νέων παροχών θα πέσουν άμεσα στην αγορά ή στις τσέπες των πολιτών.
Πρόκειται για ένα τετραετές σχέδιο, στο οποίο συνυπολογίζονται νέα μέτρα, παρεμβάσεις που έχουν ήδη ανακοινωθεί και ψηφιστεί, αυξήσεις που προκύπτουν από τον πληθωρισμό, αλλά και δημοσιονομικά περιθώρια που αναμένεται να εμφανιστούν μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Η πολιτική στόχευση είναι σαφής: να μην υπάρξει μία μόνο μεγάλη εξαγγελία, αλλά πολλές μικρότερες παρεμβάσεις, ώστε η κυβέρνηση να απευθυνθεί ταυτόχρονα σε μισθωτούς, συνταξιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες, ιδιοκτήτες ακινήτων, μικρομεσαίους και νοικοκυριά που πιέζονται από το στεγαστικό κόστος.
Πώς σχηματίζεται ο λογαριασμός των 6 δισ.
Ο βασικός κορμός του σχεδίου αποτελείται από διαφορετικές πηγές χρηματοδότησης:
- Περίπου 1,3 δισ. ευρώ υπολογίζεται ότι μπορούν να διατεθούν το 2027 για νέες παρεμβάσεις.
- Επιπλέον 1,5 δισ. ευρώ επιδιώκεται να εξασφαλιστεί από την επέκταση της ρήτρας διαφυγής, όχι μόνο για αμυντικές αλλά και για ενεργειακές δαπάνες. Το ποσό μπορεί να κατανεμηθεί σε δύο ή τρία χρόνια.
- Τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι θα προκύψει κυρίως στους προϋπολογισμούς του 2029 και του 2030.
- Περίπου 2 δισ. ευρώ έχουν ήδη προβλεφθεί για μέτρα του 2027, τα οποία έχουν εξαγγελθεί ή ψηφιστεί αλλά δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί.
- Πρόσθετα έσοδα αναζητούνται από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής ή από νέες παρεμβάσεις ανακατανομής πόρων.
Εδώ βρίσκεται και το πρώτο κρίσιμο σημείο πίσω από τον μεγάλο αριθμό: άλλο το συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα μιας τετραετίας και άλλο το φρέσκο διαθέσιμο ποσό για νέα μέτρα στη ΔΕΘ.
Τα 4 δισ. του 2027 δεν είναι όλα καινούργια
Για το 2027 ο συνολικός λογαριασμός μπορεί να πλησιάσει τα 4 δισ. ευρώ. Σε αυτόν, όμως, περιλαμβάνονται περίπου 2 δισ. ευρώ από ήδη γνωστές παρεμβάσεις, 1,3 δισ. ευρώ πιθανού νέου δημοσιονομικού χώρου και 500 έως 750 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής.
Στα ήδη προγραμματισμένα μέτρα περιλαμβάνονται:
- Μείωση περίπου 400 εκατ. ευρώ στη φορολογία ελεύθερων επαγγελματιών και επιτηδευματιών.
- Μείωση κατά 244 εκατ. ευρώ των ασφαλιστικών εισφορών εργαζομένων και εργοδοτών.
- Αυξήσεις συντάξεων με δημοσιονομικό κόστος από 660 έως 760 εκατ. ευρώ, λόγω πληθωρισμού και κατάργησης της προσωπικής διαφοράς.
- Αύξηση κατά περίπου 310 εκατ. ευρώ της μισθολογικής δαπάνης στο Δημόσιο από την 1η Απριλίου 2027, λόγω της ανόδου του κατώτατου μισθού στα 950 ευρώ.
- Ελάφρυνση τουλάχιστον 90 εκατ. ευρώ για όσους αποκτούν εισόδημα από ενοίκια.
Οι αυξήσεις στις συντάξεις εκτιμάται ότι μπορεί να κινηθούν κοντά στο 3%. Για τους συνταξιούχους, πάντως, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο το ποσοστό της ονομαστικής αύξησης, αλλά αν αυτή θα καλύψει τις απώλειες από την ακρίβεια σε τρόφιμα, ενέργεια, στέγη και φάρμακα.
Πού αναμένονται οι νέες εξαγγελίες
Το πραγματικά νέο κομμάτι της ΔΕΘ αναμένεται να μοιραστεί σε περισσότερες κοινωνικές ομάδες. Στο τραπέζι βρίσκονται στοχευμένες διορθώσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών, μείωση της προκαταβολής φόρου, πρόσθετη ενίσχυση των συνταξιούχων και νέα εργαλεία για το στεγαστικό.
Για τη στέγη εξετάζονται ακόμη και χρηματοδοτικά σχήματα με δάνεια, κατά το πρότυπο προγραμμάτων όπως το «Σπίτι μου». Τέτοιες λύσεις μπορεί να έχουν μικρότερο άμεσο δημοσιονομικό κόστος, αλλά δεν αποτελούν κατ’ ανάγκην καθαρή επιδότηση για τον πολίτη.
Το αν θα προσφέρουν πραγματική διέξοδο θα κριθεί από τους όρους, τα επιτόκια, τους δικαιούχους και την επίδρασή τους στις ήδη υψηλές τιμές των ακινήτων.
Πακέτο στήριξης ή προεκλογικός οδικός χάρτης;
Ο τετραετής σχεδιασμός δεν είναι μόνο οικονομικός. Είναι και βαθιά πολιτικός. Με την αποτύπωση των διαθέσιμων περιθωρίων έως το 2030, η κυβέρνηση επιχειρεί να καθορίσει από τώρα το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η επόμενη προεκλογική αντιπαράθεση.
Τα κόμματα θα κληθούν να παρουσιάσουν κοστολογημένες προτάσεις, με τη συζήτηση να μεταφέρεται από το ποιος υπόσχεται περισσότερα στο ποιος μπορεί να αποδείξει ότι οι υποσχέσεις του χρηματοδοτούνται.
Για τους πολίτες, ωστόσο, η ουσία παραμένει απλή: πόσα από τα 6 δισ. ευρώ είναι πραγματικά νέα μέτρα, ποιοι θα τα λάβουν, πότε θα εφαρμοστούν και τι καθαρό όφελος θα απομείνει μετά την ακρίβεια και τη φορολογία.
Οι μεγάλοι αριθμοί γράφουν ωραία στα πανό της ΔΕΘ. Η καθημερινότητα, όμως, δεν μετριέται σε τετραετείς εξαγγελίες. Μετριέται στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στον λογαριασμό του ρεύματος, στο ενοίκιο και στο ποσό που μένει στο τέλος του μήνα.