Η κυβέρνηση επενδύει στο δίπολο «κοινωνικό μέρισμα και δημοσιονομική σταθερότητα» – Στα 12,84 δισ. ευρώ οι πρόωρες αποπληρωμές, ενώ ακολουθούν κρίσιμες αξιολογήσεις από τους διεθνείς οίκους
Με φορολογικές ελαφρύνσεις, παρεμβάσεις για τη μεσαία τάξη και ισχυρή έμφαση στη μείωση του δημόσιου χρέους αναμένεται να εμφανιστεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Η 90ή ΔΕΘ θα πραγματοποιηθεί από τις 5 έως τις 13 Σεπτεμβρίου, με τον πρωθυπουργό να παρουσιάζει κατά το εναρκτήριο Σαββατοκύριακο τους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής έως τις εθνικές εκλογές του 2027, αλλά και ένα ευρύτερο σχέδιο με ορίζοντα το 2030.
Το πακέτο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Οι κυβερνητικές διεργασίες συνεχίζονται και, μέχρι να γίνουν οι επίσημες ανακοινώσεις, δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένα ούτε τα επιμέρους μέτρα ούτε το τελικό δημοσιονομικό τους κόστος.
Η κεντρική κατεύθυνση, ωστόσο, έχει ήδη διαμορφωθεί: μόνιμες παρεμβάσεις για τα εισοδήματα, χωρίς –όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση– να διακινδυνεύονται οι δημοσιονομικοί στόχοι.
Ποιοι βρίσκονται στο επίκεντρο
Οι εξαγγελίες αναμένεται να επικεντρωθούν:
- στη μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων,
- στη στήριξη οικογενειών και μεσαίων εισοδημάτων,
- στους συνταξιούχους,
- στους μικρομεσαίους και τους ελεύθερους επαγγελματίες,
- σε νέες παρεμβάσεις για το στεγαστικό,
- στην ενίσχυση των ευάλωτων νοικοκυριών.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία θα στηριχθεί στη βελτιωμένη δημοσιονομική εικόνα, στην ανάπτυξη και στα πρόσθετα έσοδα από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής.
Το βασικό μήνυμα θα είναι ότι ένα μέρος του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου μπορεί να επιστρέψει στην κοινωνία, ενώ παράλληλα συνεχίζεται η ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους.
Αυτό που μένει να φανεί είναι εάν οι ανακοινώσεις θα μεταφραστούν σε ουσιαστική αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος ή εάν θα απορροφηθούν από την ακρίβεια, τα υψηλά ενοίκια και το αυξημένο κόστος βασικών αγαθών.
Πρόωρη αποπληρωμή χρέους 12,84 δισ. ευρώ
Κεντρική θέση στην ομιλία του πρωθυπουργού αναμένεται να έχει η απόφαση για σημαντική αύξηση των πρόωρων αποπληρωμών του δημοσίου χρέους.
Για το 2026 το συνολικό ποσό υπολογίζεται σε περίπου 12,84 δισ. ευρώ, έναντι αρχικού σχεδιασμού για 8,79 δισ. ευρώ.
Συγκεκριμένα περιλαμβάνονται:
- 6,94 δισ. ευρώ από την αποπληρωμή διμερών δανείων του πρώτου μνημονίου, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο,
- 2,5 δισ. ευρώ από την επικείμενη πρόωρη εξόφληση δανείων του EFSF,
- 1,2 δισ. ευρώ από τη μείωση των εντόκων γραμματίων,
- 2,2 δισ. ευρώ από την πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου που έληγε τον Δεκέμβριο του 2027.
Η μέση διάρκεια των υποχρεώσεων που αποπληρώνονται φτάνει τα 7,1 χρόνια και το μέσο κόστος εξυπηρέτησής τους το 2,9%.
Η εκτιμώμενη εξοικονόμηση από τους τόκους ανέρχεται σε περίπου 370 εκατ. ευρώ τον χρόνο και σε τουλάχιστον 2,6 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη επταετία.
Υπάρχει, πάντως, μία κρίσιμη λογιστική διευκρίνιση. Η αποπληρωμή χρέους αποτελεί χρηματοοικονομική και ταμειακή συναλλαγή. Δεν καταγράφεται ως κοινωνική δαπάνη και δεν μεταβάλλει άμεσα το πρωτογενές αποτέλεσμα.
Η κυβέρνηση αξιοποιεί πλεονάζοντα ταμειακά διαθέσιμα, περιορίζοντας μελλοντικές υποχρεώσεις και τόκους.
Στο 136,8% του ΑΕΠ το χρέος το 2026
Με βάση τις κυβερνητικές προβλέψεις, το δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει στο 136,8% του ΑΕΠ το 2026, έναντι 146,1% το 2025.
Η καθοδική πορεία προβλέπεται να συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, με στόχο να πέσει κοντά στο 119% του ΑΕΠ το 2029 και να προσεγγίσει το 110% το 2031.
Μακροπρόθεσμος στόχος είναι να σπάσει το όριο του 100% του ΑΕΠ προς τα μέσα της δεκαετίας του 2030.
Οι προβλέψεις αυτές εξαρτώνται, όμως, από τη διατήρηση της ανάπτυξης, των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Μία διεθνής οικονομική επιβράδυνση ή νέα γεωπολιτική κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει την πορεία.
Πέντε κρίσιμα ραντεβού με τους ξένους οίκους
Λίγο πριν και αμέσως μετά τη ΔΕΘ ξεκινά νέος κύκλος αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας.
Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει:
- 4 Σεπτεμβρίου: DBRS,
- 18 Σεπτεμβρίου: Moody’s και Scope,
- 23 Οκτωβρίου: Standard & Poor’s,
- 6 Νοεμβρίου: Fitch.
Η Ελλάδα αξιολογείται με BBB και σταθερές προοπτικές από DBRS, Standard & Poor’s και Fitch.
Η Moody’s δίνει βαθμολογία Baa3 με σταθερές προοπτικές, η οποία βρίσκεται επίσης εντός της επενδυτικής βαθμίδας, ενώ η Scope αξιολογεί τη χώρα με BBB και θετικές προοπτικές.
Οικονομικοί αναλυτές θεωρούν ότι η ταχύτερη μείωση του χρέους και η δημοσιονομική υπεραπόδοση μπορούν να ενισχύσουν την προοπτική νέων αναβαθμίσεων.
Αυτό, ωστόσο, δεν αποτελεί προεξοφλημένη εξέλιξη, ιδιαίτερα από τους οίκους που διατηρούν σταθερές προοπτικές για την ελληνική οικονομία.
Η συνέχεια των προηγούμενων εξαγγελιών
Το φετινό πακέτο αναμένεται να παρουσιαστεί ως συνέχεια των παρεμβάσεων της δεύτερης κυβερνητικής τετραετίας.
Το 2023 το βάρος είχε πέσει στο «ξεπάγωμα» των τριετιών, στην αύξηση του αφορολόγητου για οικογένειες με παιδιά και στην επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Το 2024 ανακοινώθηκαν μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες και μέτρα για τη στέγαση, όπως το «Σπίτι μου 2» και τα κίνητρα για την επιστροφή κλειστών ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση.
Το 2025 ακολούθησαν αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος με έμφαση στις οικογένειες, στους νέους εργαζομένους και στους κατοίκους μικρών οικισμών.
Στη ΔΕΘ του 2026 η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να συνδέσει όλα τα παραπάνω με μία εικόνα οικονομικής σταθερότητας και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
Η τελική αξιολόγηση, όμως, δεν θα γίνει μόνο από τους ξένους οίκους. Θα γίνει από τους πολίτες, όταν δουν εάν οι εξαγγελίες μειώνουν πραγματικά τον μηνιαίο λογαριασμό τους ή απλώς βελτιώνουν τους οικονομικούς δείκτες.