Η ανάγκη κάθε νοικοκυριού για προσιτό νερό και η λειτουργία μιας εισηγμένης εταιρείας είναι δύο διαφορετικές αφετηρίες. Η δημοτική αρχή οφείλει να ξεκαθαρίσει ποια προτεραιότητα υπερασπίζεται.
Πριν αρχίσουν οι ωραίες παρουσιάσεις, οι τεχνοκρατικές διατυπώσεις και οι υποσχέσεις περί «εξορθολογισμού», ας απαντήσουμε στο βασικό: για ποιον υπάρχει η ΔΕΥΑΧ;
Υπάρχει για τον κάτοικο της Χαλκίδας, για την οικογένεια που μετράει τα έξοδα του μήνα, για τον συνταξιούχο, για τον επαγγελματία. Η κοινωνική της αποστολή είναι συγκεκριμένη: επαρκές, ασφαλές και φθηνό νερό, με υποδομές που συντηρούνται και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του τόπου.
Αυτή την αποστολή οφείλουμε να υπερασπιστούμε. Και με αυτό το κριτήριο πρέπει να κρίνεται καθημερινά η διοίκησή της.
Απέναντι σε αυτή τη δημοτική επιχείρηση βρίσκεται η ΕΥΔΑΠ, μια εταιρεία εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών από το 2000, με μετόχους και χρηματιστηριακή παρουσία. Το στοιχείο αυτό δεν είναι υποσημείωση σε κάποια οικονομική έκθεση. Είναι ουσιαστικό χαρακτηριστικό του τρόπου λειτουργίας της.
Το Δημόσιο διατηρεί τον έλεγχο της ΕΥΔΑΠ, όπως προκύπτει από τη δημοσιευμένη μετοχική της σύνθεση. Αυτό, όμως, δεν καταργεί την ιδιότητά της ως εισηγμένης εταιρείας ούτε την ταυτίζει με μια δημοτική επιχείρηση που λογοδοτεί τοπικά. Ο δημόσιος έλεγχος και ο δημοτικός έλεγχος δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Επομένως, τι ακριβώς καλείται να αποδεχθεί η Χαλκίδα; Με ποιες δεσμεύσεις για τον λογαριασμό του νερού; Με ποια εξασφάλιση για τα κοινωνικά τιμολόγια; Με ποια δυνατότητα να καθορίζει τις προτεραιότητες των έργων στις γειτονιές και στα χωριά της;
Οι διαβεβαιώσεις δεν πληρώνονται στο ταμείο. Οι λογαριασμοί πληρώνονται.
Όποιος υποστηρίζει ότι η ένταξη στην ΕΥΔΑΠ αποτελεί καλύτερη λύση, ας παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία. Ολόκληρο τον λογαριασμό, μαζί με πάγια και αποχέτευση. Τις δεσμεύσεις για τις επενδύσεις. Τις προβλέψεις για τους ευάλωτους καταναλωτές. Τον ρόλο που θα απομείνει στον Δήμο.
Η εισαγωγή μιας εταιρείας στο χρηματιστήριο δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι κάθε λογαριασμός της είναι ακριβότερος. Αποδεικνύει, όμως, ότι μιλάμε για διαφορετικό εταιρικό πλαίσιο — και η αλλαγή αυτή απαιτεί απαντήσεις, όχι χειροκροτήματα.
Ας τελειώνουμε επίσης με την ευκολία να παρουσιάζεται κάθε πρόβλημα μιας δημοτικής επιχείρησης ως επιχείρημα για την απώλεια της αυτοτέλειάς της.
Υπάρχουν διαρροές; Να περιοριστούν. Υπάρχει ενεργειακό κόστος; Να αντιμετωπιστεί με σχέδιο. Υπάρχουν διοικητικές αδυναμίες; Να διορθωθούν και να αναληφθούν ευθύνες. Υπάρχουν ανάγκες χρηματοδότησης; Να διεκδικηθούν πόροι.
Η δουλειά μιας δημοτικής διοίκησης είναι να κάνει τη δημοτική επιχείρηση καλύτερη. Η μεταφορά της ευθύνης αλλού χρειάζεται πολύ περισσότερη τεκμηρίωση από μια υπόσχεση ότι «ο μεγάλος φορέας θα τα καταφέρει».
Και αν το κράτος διαθέτει χρήματα για να διευκολύνει μια ένταξη, το πολιτικό ερώτημα είναι απολύτως εύλογο: γιατί να μη στηρίξει με αντίστοιχη αποφασιστικότητα μια βιώσιμη δημοτική λύση; Γιατί η ενίσχυση των υποδομών πρέπει να συνδέεται με την απομάκρυνση των αποφάσεων από την τοπική κοινωνία;
Η δήμαρχος και όσοι κληθούν να τοποθετηθούν έχουν ευθύνη να απαντήσουν καθαρά. Η Χαλκίδα χρειάζεται συγκεκριμένη υπεράσπιση της δημοτικής της περιουσίας, του προσιτού νερού και της δυνατότητας των κατοίκων να ελέγχουν εκείνους που αποφασίζουν.
Η θέση υπέρ της αυτοτέλειας της ΔΕΥΑΧ συνεπάγεται και απαιτήσεις: διαφάνεια, σωστή διαχείριση, έργα, κοινωνική προστασία και λογοδοσία. Κανένα συγχωροχάρτι σε αστοχίες και διοικήσεις.
Αλλά και καμία λευκή επιταγή για τη μεταβίβαση.
Ο δημότης που ανοίγει τη βρύση θέλει να ξέρει ότι μπορεί να πληρώσει το νερό του. Αυτό είναι το μέτρο της επιτυχίας. Και όποιος προτείνει να παραδώσουμε τον δημοτικό έλεγχο, οφείλει πρώτα να αποδείξει τι ακριβώς θα κερδίσει αυτός ο δημότης.