Επιδοτήσεις, προσλήψεις, έργα, ανακαινίσεις και αγροτικά προγράμματα ανοίγουν μέχρι τις κάλπες – Τα χρήματα είναι ευρωπαϊκά, αλλά η πολιτική κορδέλα ετοιμάζεται στην Αθήνα
Τώρα εξηγούνται πολλά.
Τώρα εξηγείται γιατί η κυβέρνηση θέλει «εκλογές στην ώρα τους». Όχι επειδή ξαφνικά ερωτεύτηκε τη θεσμική κανονικότητα. Όχι επειδή την έπιασε ο πόνος για την πολιτική σταθερότητα. Αλλά επειδή μέχρι τότε πρέπει να έχουν ανοίξει προγράμματα, να έχουν εγκριθεί επενδύσεις, να έχουν ανακοινωθεί προσλήψεις, να έχουν μοιραστεί επιδοτήσεις και να έχουν κοπεί αρκετές κορδέλες.
Το ευρωπαϊκό χρήμα έρχεται. Και στην Ελλάδα, ως γνωστόν, κάθε φορά που έρχεται χρήμα αρχίζει η μεγάλη πολιτική μάχη για το ποιος θα το παρουσιάσει ως δικό του, ποιος θα ενημερωθεί πρώτος, ποιος θα εμφανιστεί με έτοιμο φάκελο και ποιος θα μάθει ότι υπήρχε πρόγραμμα όταν θα έχει ήδη κλείσει η πλατφόρμα.
Δεν ισχυριζόμαστε ότι κάθε ευρώ θα δοθεί παράνομα ή ότι κάθε δικαιούχος θα είναι «ημέτερος». Αυτό απαιτεί στοιχεία και έλεγχο. Διαπιστώνουμε, όμως, κάτι πολιτικά αυτονόητο: η μαζική ενεργοποίηση χρηματοδοτήσεων μέσα στο 2026 και στο 2027 δημιουργεί έναν τεράστιο μηχανισμό προεκλογικής επιρροής.
Και όποιος κάνει ότι δεν το βλέπει, απλώς δεν θέλει να το δει.
Το ταμείο γεμίζει πριν από την κάλπη
Πεντακόσια εκατομμύρια ευρώ για ανακαινίσεις κατοικιών, με επιδότηση έως 95%. Άλλα 393,56 εκατ. ευρώ για παιδικούς σταθμούς και δημιουργική απασχόληση. Περισσότερα από 56 εκατ. ευρώ για τις «Νταντάδες της Γειτονιάς».
Διακόσια εκατομμύρια ευρώ για επιχειρήσεις στρατηγικών τεχνολογιών, άμυνας και ασφάλειας. Ογδόντα εκατομμύρια για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και 120 εκατ. ευρώ για μεσαίες και μεγάλες.
Περισσότερα από 615 εκατ. ευρώ στον προγραμματισμό του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+ για απασχόληση, κοινωνικές δράσεις, νέους, γυναίκες, άτομα άνω των 50 ετών και άτομα με αναπηρία. Ανάμεσά τους, 300 εκατ. ευρώ για δωδεκάμηνη επιδότηση απασχόλησης ανέργων άνω των 30 ετών και 63 εκατ. ευρώ για ανέργους ηλικίας 18–29 ετών.
Στον αγροτικό τομέα ετοιμάζονται νέα Σχέδια Βελτίωσης ύψους 262,6 εκατ. ευρώ, με επιδότηση από 50% έως 70%. Μηχανήματα, κτίρια, αρδευτικά συστήματα, Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και επενδύσεις εξοικονόμησης νερού.
Και αυτά είναι μόνο ένα μέρος του πακέτου. Ακολουθούν χρηματοδοτήσεις για αλιεία, υδατοκαλλιέργεια, ψηφιακές εφαρμογές, τεχνητή νοημοσύνη, περιβάλλον, πολιτική προστασία, ύδρευση, αποχέτευση, κοινωνικές δομές, πολιτισμό και έργα Δήμων.
Με απλά λόγια: λεφτά υπάρχουν. Το ερώτημα είναι ποιος θα κρατάει τη λίστα.
Ευρωπαϊκά χρήματα, κυβερνητικές φωτογραφίες
Το κόλπο είναι παλιό και δοκιμασμένο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί. Το ΕΣΠΑ συγχρηματοδοτεί. Ο Έλληνας φορολογούμενος συμμετέχει. Και στο τέλος εμφανίζεται ο υπουργός, ο βουλευτής, ο περιφερειάρχης ή ο δήμαρχος μπροστά σε μια πινακίδα για να ανακοινώσει ότι «εξασφάλισε» τα χρήματα.
Σαν να τα έβγαλε από την τσέπη του.
Σαν να έκανε προσωπική δωρεά στον πολίτη.
Σαν να μην πρόκειται για θεσμοθετημένους ευρωπαϊκούς πόρους, αλλά για χάρη που πρέπει να ξεπληρωθεί στην κάλπη.
Κάπως έτσι οι επιδοτήσεις μετατρέπονται σε πολιτικά γραμμάτια. Οι εντάξεις έργων σε φωτογραφίες. Οι επιδοτούμενες προσλήψεις σε κυβερνητική «κοινωνική πολιτική». Και τα ευρωπαϊκά κονδύλια σε προεκλογικό αφήγημα.
«Σας δώσαμε», θα πουν.
Όχι. Δεν μας δώσατε. Διαχειριστήκατε χρήματα που δεν σας ανήκουν.
Η μεγάλη αξία δεν είναι μόνο το ποσό – Είναι η πληροφόρηση
Στα προγράμματα δεν κερδίζει πάντοτε αυτός που έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη. Συχνά προηγείται εκείνος που διαθέτει την έγκαιρη πληροφόρηση, τον κατάλληλο σύμβουλο, έτοιμες μελέτες και τη δυνατότητα να καλύψει την ίδια συμμετοχή.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο πεδίο πολιτικής επιρροής.
Ποιοι γνωρίζουν μήνες νωρίτερα ποιο πρόγραμμα ετοιμάζεται; Ποιοι προετοιμάζουν φακέλους πριν ακόμη δημοσιευτεί η πρόσκληση; Ποιοι Δήμοι έχουν ήδη έτοιμες μελέτες και ποιοι θα αρχίσουν να ψάχνουν μηχανικό όταν η προθεσμία θα μετρά αντίστροφα;
Ποιοι επιχειρηματίες θα ενημερωθούν εγκαίρως για τους επιλέξιμους ΚΑΔ; Ποιοι αγρότες θα μάθουν τι ακριβώς βαθμολογείται; Και ποιοι μικρομεσαίοι θα βρεθούν πάλι έξω επειδή δεν είχαν το χρήμα, τον χρόνο ή την πρόσβαση για να οργανώσουν τον φάκελό τους;
Δεν χρειάζεται να παραβιάσεις ανοιχτά έναν νόμο για να διαμορφώσεις ένα άνισο πεδίο. Αρκεί κάποιοι να ξεκινούν τον αγώνα από τη γραμμή εκκίνησης και άλλοι πενήντα μέτρα μπροστά.
Στερεά Ελλάδα και Εύβοια: Ποιοι ετοιμάστηκαν και ποιοι κοιμούνται;
Στη Στερεά Ελλάδα βρίσκεται ήδη ανοικτό το «Επιχειρώ Στερεά», ύψους 12 εκατ. ευρώ. Στον περιφερειακό προγραμματισμό περιλαμβάνονται ακόμη 7 εκατ. ευρώ για νέες επιχειρήσεις, 15 εκατ. ευρώ για ύδρευση, 8 εκατ. ευρώ για λύματα και νέες χρηματοδοτήσεις για ψυχική υγεία, άνοια, αυτισμό και παιδική φτώχεια.
Στην Εύβοια, όμως, το ερώτημα δεν είναι πόσες ανακοινώσεις θα εκδοθούν. Το ερώτημα είναι πόσοι ώριμοι φάκελοι υπάρχουν.
Έχει ο Δήμος Χαλκιδέων έτοιμες μελέτες για ύδρευση, αποχέτευση, ενεργειακή αναβάθμιση και κοινωνικές υποδομές; Είναι έτοιμη η ΔΕΥΑΧ να διεκδικήσει χρηματοδοτήσεις ή θα παρακολουθεί τις προθεσμίες να περνούν; Έχουν ενημερωθεί ισότιμα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις της Χαλκίδας και της Εύβοιας ή θα μάθουν τα προγράμματα από τους «γνωστούς γνωστών»;
Και όταν εγκριθούν τα έργα, θα δοθούν αναλυτικά στη δημοσιότητα οι βαθμολογίες, οι δικαιούχοι, τα ποσά και τα κριτήρια; Ή θα αρκεστούμε πάλι σε φωτογραφίες, χαμόγελα και δελτία Τύπου περί «ιστορικών χρηματοδοτήσεων»;
«Εκλογές στην ώρα τους» – Τώρα καταλαβαίνουμε γιατί
Η εξάντληση της κυβερνητικής θητείας παρουσιάζεται ως απόδειξη σταθερότητας. Μόνο που η σταθερότητα αυτή συμπίπτει εξαιρετικά βολικά με το χρονοδιάγραμμα των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.
Μέχρι να φτάσουν οι κάλπες μπορούν να έχουν ανοίξει τα μεγάλα επιχειρηματικά προγράμματα, να έχουν προχωρήσει τα αγροτικά σχέδια, να έχουν ανακοινωθεί οι επιδοτούμενες θέσεις εργασίας και να έχουν ενταχθεί εκατοντάδες δημοτικά και περιφερειακά έργα.
Μια κυβέρνηση που θα πάει στις εκλογές με άδεια χέρια έχει πρόβλημα.
Μια κυβέρνηση που θα πάει στις εκλογές μοιράζοντας εγκρίσεις, επιδοτήσεις, προσλήψεις και έργα έχει αφήγημα.
Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του παράνομη συναλλαγή. Αποδεικνύει, όμως, γιατί η διαφάνεια δεν είναι διακοσμητική λεπτομέρεια. Είναι ο μοναδικός τρόπος να μη μετατραπεί το ευρωπαϊκό χρήμα σε κομματικό εργαλείο.
Όλα στο φως – Πριν και μετά τις εγκρίσεις
Αν η κυβέρνηση και οι φορείς διαχείρισης θέλουν πραγματικά να μην υπάρχει σκιά, ο δρόμος είναι απλός:
- Δημοσιοποίηση όλων των δικαιούχων και των ποσών.
- Ανάρτηση της αναλυτικής βαθμολογίας των αιτήσεων.
- Γεωγραφική κατανομή των χρηματοδοτήσεων ανά Περιφέρεια και Δήμο.
- Καταγραφή των αιτήσεων που απορρίφθηκαν και σαφής αιτιολόγηση.
- Έλεγχος των απευθείας αναθέσεων που συνδέονται με τα χρηματοδοτούμενα έργα.
- Έγκαιρη και ισότιμη ενημέρωση όλων των πολιτών και επιχειρήσεων, όχι ενημέρωση από κομματικά γραφεία και πολιτικούς μεσάζοντες.
Τα ευρωπαϊκά κονδύλια δεν είναι προεκλογικό ταμείο. Δεν είναι περιουσία υπουργών, βουλευτών, περιφερειαρχών ή δημάρχων. Και σίγουρα δεν είναι φιλοδώρημα προς έναν λαό που πρέπει μετά να αποδείξει την ευγνωμοσύνη του στην κάλπη.
Είναι δημόσιο χρήμα. Και το δημόσιο χρήμα απαιτεί δημόσιο έλεγχο.
Διαφορετικά, το περίφημο «εκλογές στην ώρα τους» θα αποκτήσει την πραγματική του μετάφραση:
Να προλάβουν να ανοίξουν τα προγράμματα. Να ανακοινωθούν οι εγκρίσεις. Να μοιραστεί το χρήμα. Και μετά να στηθούν οι κάλπες.