Κηρέας, Νηλέας, Μεσσάπιος και Λήλαντας χρειάζονται ολοκληρωμένο σχεδιασμό, χρηματοδότηση και δημόσιες δεσμεύσεις με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.
Πόσες φορές πρέπει να συζητήσουμε για την αντιπλημμυρική προστασία της Εύβοιας με αφορμή εικόνες καταστροφής; Πόσες φορές θα περιοριστεί η δημόσια συζήτηση στην αποκατάσταση ενός δρόμου, στην επισκευή μιας γέφυρας και στην ανακοίνωση μιας ακόμη εργολαβίας;
Οι αποκαταστάσεις είναι αναγκαίες. Η προστασία, όμως, των κατοίκων απαιτεί σχεδιασμό που να εξετάζει ολόκληρη τη διαδρομή του νερού: από τις ορεινές πλαγιές και τους παραποτάμους μέχρι τους οικισμούς, τις καλλιέργειες και τις εκβολές.
Ένα ποτάμι δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως άθροισμα αποσπασματικών έργων.
Αυτή είναι και η ουσία της πρότασης για την ενσωμάτωση λύσεων βασισμένων στη φύση στην αντιπλημμυρική πολιτική της Εύβοιας. Προστασία των εδαφών, αποκατάσταση της βλάστησης, αναγέννηση των παραποτάμιων δασών, διατήρηση υγροτόπων και εξασφάλιση κατάλληλων χώρων όπου το νερό θα μπορεί να εκτονώνεται με ελεγχόμενο τρόπο.
Το παράδειγμα της Ολλανδίας δείχνει πώς μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να συνδυαστεί με σημαντικά τεχνικά έργα. Στο Ναϊμέχεν, στο πλαίσιο του προγράμματος «Χώρος για το Ποτάμι», μετακινήθηκε ανάχωμα και δημιουργήθηκε παράλληλο κανάλι στον ποταμό Βάαλ. Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα Climate-ADAPT καταγράφει μείωση της στάθμης κατά 35 εκατοστά, έναντι αρχικού στόχου 27 εκατοστών, μαζί με τη δημιουργία νέων χώρων φύσης και αναψυχής.
Η εμπειρία αυτή προσφέρει μια χρήσιμη κατεύθυνση για την Εύβοια, με απαραίτητη προϋπόθεση την προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες. Κάθε λεκάνη απορροής έχει διαφορετική μορφολογία, χρήσεις γης και κινδύνους. Οι κατάλληλες παρεμβάσεις πρέπει να προκύπτουν από υδρολογικές, υδραυλικές και οικολογικές μελέτες, με αξιολόγηση των επιπτώσεών τους σε όλο το ποτάμιο σύστημα.
Για τον Κηρέα, τον Νηλέα, τον Μεσσάπιο και τον Λήλαντα, το ζητούμενο είναι συγκεκριμένο: ένα συνεκτικό πρόγραμμα πρόληψης και αποκατάστασης, με σαφείς αρμοδιότητες και μετρήσιμους στόχους.
Στον σχεδιασμό αυτό πρέπει να εξεταστούν η προστασία των ορεινών εδαφών, η κατάσταση των παραποτάμιων δασών, οι δυνατότητες αποκατάστασης πλημμυρικών πεδίων και τα τεχνικά έργα που απαιτούνται για την ασφάλεια των κατοίκων. Όπου χρειάζεται να διατεθεί γη για την εκτόνωση των πλημμυρών, απαιτούνται διαβούλευση, σαφείς κανόνες και πρόβλεψη για τους ιδιοκτήτες.
Υπάρχει, παράλληλα, ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αποκατάσταση της φύσης. Ο σχετικός κανονισμός περιλαμβάνει τον στόχο επαναφοράς τουλάχιστον 25.000 χιλιομέτρων ποταμών σε ελεύθερη ροή έως το 2030, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και υποχρεώσεις σχεδιασμού και παρακολούθησης της προόδου.
Η πολιτική ευθύνη αρχίζει εκεί όπου αυτή η κατεύθυνση πρέπει να μετατραπεί σε έργο.
Η κυβέρνηση, η Περιφέρεια, οι δήμοι, οι βουλευτές και οι παρατάξεις που διεκδικούν διοίκηση οφείλουν να παρουσιάσουν τις προτάσεις τους. Ποιος συντονίζει; Ποιες μελέτες υπάρχουν και ποιες χρειάζονται; Ποια χρηματοδότηση μπορεί να εξασφαλιστεί; Πότε ξεκινούν οι παρεμβάσεις και πώς θα ελέγχεται η αποτελεσματικότητά τους;
Οι απαντήσεις πρέπει να είναι δημόσιες, γραπτές και ελέγξιμες. Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν τι προβλέπεται για την προστασία του τόπου τους και ποιος λογοδοτεί για την υλοποίησή του.
Η πολιτική βούληση για την Εύβοια θα κριθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν πριν από την επόμενη πλημμύρα.