Η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλάζει τροχιά στο Μεταναστευτικό και περνά σε μια νέα φάση αυστηροποίησης, με το Ευρωκοινοβούλιο να ανοίγει τον δρόμο για δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Με φόντο τη χαμηλή εφαρμογή των αποφάσεων απέλασης και την πίεση που έχουν δεχθεί τα κράτη-μέλη τα τελευταία χρόνια, οι Βρυξέλλες επιλέγουν πλέον μια πολιτική πιο σκληρή, πιο επιθετική και σαφώς πιο αποτρεπτική.
Τι αλλάζει με τους νέους «κόμβους επιστροφής»
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτρέπει στα κράτη-μέλη να προχωρούν σε συμφωνίες με τρίτες χώρες για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής, όπου θα μεταφέρονται παράτυποι μετανάστες που δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ.
Με απλά λόγια, η Ευρώπη επιχειρεί να μεταφέρει εκτός των συνόρων της ένα κρίσιμο μέρος της διαχείρισης των επιστροφών, επιδιώκοντας να ξεμπλοκάρει μια διαδικασία που μέχρι σήμερα αποδεικνυόταν αργή, δυσκίνητη και σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματική.
Κράτηση έως δύο χρόνια και αυστηρότερες απαγορεύσεις εισόδου
Η σκλήρυνση δεν σταματά στη δημιουργία εξωευρωπαϊκών hubs. Το νέο πλαίσιο προβλέπει αύξηση της νόμιμης κράτησης έως και 24 μήνες, αλλά και πολύ αυστηρότερες απαγορεύσεις επανεισόδου για όσους επιστρέφονται.
Παράλληλα, επιχειρείται να περιοριστεί το αυτόματο «πάγωμα» των απελάσεων μέσω προσφυγών, με την τελική κρίση να μεταφέρεται ανά περίπτωση στις δικαστικές αρχές. Στόχος είναι να πάψει το σύστημα να λειτουργεί ως μηχανισμός μόνιμης καθυστέρησης και να αυξηθεί επιτέλους το ποσοστό των πραγματικών επιστροφών.
Η πολιτική στροφή της Ευρώπης είναι πλέον καθαρή
Το μήνυμα που εκπέμπεται από τις Βρυξέλλες είναι σαφές: ακόμη και χώρες που στο παρελθόν κρατούσαν πιο ήπια στάση, μετακινούνται πλέον προς μια πολύ πιο σκληρή γραμμή. Η πίεση των μεταναστευτικών κρίσεων, η κοινωνική φθορά στο εσωτερικό των κρατών και η άνοδος πιο αυστηρών πολιτικών αφηγημάτων αλλάζουν συνολικά τον χάρτη.
Δεν είναι τυχαίο ότι χώρες όπως η Δανία, η Αυστρία, η Ελλάδα, η Γερμανία και η Ολλανδία εμφανίζονται ήδη διατεθειμένες να εξετάσουν πιλοτικά σχήματα, αναζητώντας ένα νέο μοντέλο διαχείρισης που θα μειώνει τις ροές και θα ενισχύει τον έλεγχο των συνόρων.
Η Ευρώπη δεν συζητά πια πώς θα ενσωματώσει περισσότερο· συζητά πώς θα επιστρέφει γρηγορότερα, θα κρατά αυστηρότερα και θα απομακρύνει μακρύτερα. Και αυτό δεν είναι μια τεχνική αλλαγή πολιτικής. Είναι η καθαρή ομολογία ότι το μεταναστευτικό μπαίνει πλέον στον πυρήνα μιας νέας, σκληρής ευρωπαϊκής εποχής.