Η αυτοδυναμία ξεμακραίνει και στο Μαξίμου μετρούν αντιπάλους εκεί όπου μέχρι χθες έβλεπαν χειροκροτητές – Η μάχη για την επόμενη ημέρα έχει ήδη ανοίξει, έστω κι αν κανείς δεν τολμά ακόμη να το πει φωναχτά
Του Ευάγγελου Λιαμπότη
Οι οικογενειακές φωτογραφίες τελείωσαν.
Τα χαμόγελα στα κομματικά ακροατήρια δεν μπορούν πλέον να κρύψουν το ρήγμα και οι όρκοι ενότητας ακούγονται όλο και περισσότερο σαν υποχρεωτικό κείμενο που κανείς δεν πιστεύει πραγματικά.
Η Νέα Δημοκρατία μπαίνει στο φθινόπωρο με τρία μέτωπα ανοιχτά και το Μέγαρο Μαξίμου αρχίζει να ανακαλύπτει ότι ο σοβαρότερος αντίπαλος δεν βρίσκεται απαραίτητα απέναντί του.
Βρίσκεται μέσα στην ίδια την παράταξη.
Οι «βαρόνοι» μετρούν δυνάμεις και περιμένουν το πρώτο στραβοπάτημα. Ο Αντώνης Σαμαράς καλλιεργεί την προσδοκία μιας αυτόνομης πολιτικής κίνησης στα δεξιά. Ο Κώστας Καραμανλής κρατά απόσταση, παρεμβαίνει επιλεκτικά και αρνείται να μετατραπεί σε διακοσμητικό φόντο της κυβερνητικής βιτρίνας.
Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, που για χρόνια κυβερνούσε χωρίς να αισθάνεται πραγματική εσωκομματική απειλή, βλέπει τώρα την επόμενη ημέρα να συζητείται πριν ακόμη στηθούν οι κάλπες.
Αυτό είναι το πραγματικό σοκ.
Όχι ότι υπάρχουν διαφωνίες. Αλλά ότι οι διαφωνούντες αρχίζουν να πιστεύουν πως μπορεί να έρθει η ώρα τους.
Όταν απομακρύνεται η αυτοδυναμία, τελειώνει και η πειθαρχία
Η ΝΔ παραμένει πρώτη στις δημοσκοπήσεις. Αυτό, όμως, δεν αρκεί.
Η τελευταία διαθέσιμη μέτρηση πριν από τη θερινή ανάπαυλα την κατέγραψε στο 26,8%. Μπροστά από τους αντιπάλους της, αλλά πολύ μακριά από την πολιτική παντοδυναμία που εξέπεμπε μετά τις εκλογές του 2023.
Το πρόβλημα για το Μαξίμου δεν είναι απλώς αν θα έρθει πρώτο το κόμμα. Είναι αν θα μπορεί να κυβερνήσει αυτοδύναμα, αν θα χρειαστεί συνεργασίες και, κυρίως, αν ο ίδιος ο πρωθυπουργός θα μπορέσει να κρατήσει την πολιτική πρωτοβουλία μετά την κάλπη.
Εκεί αρχίζουν τα δύσκολα.
Γιατί όσο απομακρύνεται η αυτοδυναμία, τόσο μειώνεται και η διάθεση των στελεχών να περιμένουν πειθαρχημένα στη σειρά. Οι υπουργοί ενισχύουν τα προσωπικά τους δίκτυα. Οι βουλευτές μετρούν ποιοι εκλέγονται και ποιοι μένουν εκτός. Οι κομματικοί μηχανισμοί κοιτούν προς όλες τις κατευθύνσεις, αναζητώντας εγκαίρως το επόμενο ασφαλές λιμάνι.
Κανείς δεν σηκώνει ακόμη τη σημαία της ανταρσίας.
Δεν χρειάζεται.
Η μάχη της διαδοχής δεν αρχίζει πάντοτε με δημόσια αμφισβήτηση. Αρχίζει με γεύματα, τηλεφωνήματα, περιοδείες, προσεκτικά τοποθετημένες δηλώσεις και ξαφνικό ενδιαφέρον για την «ψυχή της παράταξης».
Στην πολιτική, όταν όλοι μιλούν για ενότητα, συνήθως κάποιος έχει ήδη αρχίσει να μετρά τους συσχετισμούς.
Οι «βαρόνοι» δεν περιμένουν για να σώσουν το Μαξίμου
Οι ισχυροί παίκτες της ΝΔ γνωρίζουν ότι η εξουσία δεν παραδίδεται με πρόσκληση.
Κατακτάται όταν ο προηγούμενος κάτοχός της δείξει αδυναμία.
Γι’ αυτό και η κινητικότητα που αναμένεται από τον Σεπτέμβριο δεν θα έχει μόνο στόχο την εκλογική ενίσχυση της ΝΔ. Θα αφορά και την προσωπική επιβίωση όσων θέλουν να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή την επόμενη ημέρα.
Οι περισσότεροι δεν θα επιτεθούν ευθέως στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Θα δηλώνουν πίστη, θα χειροκροτούν στις σωστές στιγμές και ταυτόχρονα θα χτίζουν τη δική τους δύναμη.
Αυτό είναι πιο επικίνδυνο από μια καθαρή σύγκρουση.
Ο ανοιχτός αντίπαλος φαίνεται. Ο εσωκομματικός διάδοχος χαμογελά δίπλα σου μέχρι να έρθει η στιγμή να δηλώσει «παρών».
Ο Σαμαράς δεν έχει ακόμη κόμμα – Έχει όμως ήδη τρομάξει το Μαξίμου
Το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως.
Δεν υπάρχει ακόμη όνομα, ιδρυτική διακήρυξη, ψηφοδέλτια ή επίσημη ημερομηνία παρουσίασης. Υπάρχουν πληροφορίες, διεργασίες και ένα πιθανό ορόσημο μέσα στον Σεπτέμβριο.
Αυτό πρέπει να λέγεται καθαρά.
Εξίσου καθαρά, όμως, πρέπει να ειπωθεί ότι ο Σαμαράς έχει ήδη καταφέρει κάτι σημαντικό χωρίς να ιδρύσει κόμμα: έχει αναγκάσει ολόκληρη τη ΝΔ να συζητά τι θα συμβεί εάν το ιδρύσει.
Το Μαξίμου δεν φοβάται μόνο τις ψήφους που μπορεί να χαθούν προς τα δεξιά. Φοβάται τη δημιουργία ενός δεύτερου κέντρου πολιτικής αναφοράς για όσους θεωρούν ότι η κυβερνητική παράταξη εγκατέλειψε την παραδοσιακή της ταυτότητα.
Φοβάται πρώην βουλευτές, πολιτευτές και τοπικά στελέχη που δεν βλέπουν μέλλον στα ψηφοδέλτια της ΝΔ. Φοβάται τη συσπείρωση ενός ακροατηρίου που αισθάνεται πολιτικά άστεγο. Φοβάται, πάνω απ’ όλα, ότι η αμφισβήτηση μπορεί να αποκτήσει όνομα, αρχηγό και οργανωτικό μηχανισμό.
Σε σχετική δημοσκοπική ερώτηση, το 12% απάντησε ότι θα ψήφιζε «πολύ» ή «αρκετά» πιθανόν ένα κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα τέτοιο κόμμα θα έπαιρνε πράγματι 12% στην κάλπη. Σημαίνει, όμως, ότι η απειλή δεν είναι αποκύημα φαντασίας.
Υπάρχει πολιτικό ακροατήριο. Μένει να αποδειχθεί αν υπάρχει και πολιτικό σχέδιο.
Ο Καραμανλής δεν φωνάζει – Αλλά η σιωπή του ακούγεται
Ο Κώστας Καραμανλής δεν χρειάζεται ούτε να ιδρύσει κόμμα ούτε να σηκώσει το γάντι σε μια μετωπική σύγκρουση.
Η απόστασή του αρκεί.
Η απουσία του από το συνέδριο της ΝΔ, οι επιλεκτικές παρεμβάσεις του για τα εθνικά και θεσμικά ζητήματα και η άρνησή του να προσφέρει εικόνα πλήρους συστράτευσης αποτελούν πολιτικό μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση.
Ο πρώην πρωθυπουργός δεν εμφανίζεται ως υποψήφιος διάδοχος. Λειτουργεί, όμως, ως σημείο αναφοράς για έναν ολόκληρο χώρο που θεωρεί ότι η σημερινή ΝΔ έχει απομακρυνθεί από τις ιστορικές της ρίζες.
Και εδώ χρειάζεται φρένο στις υπερβολές.
Δεν υπάρχει δημόσιο στοιχείο που να αποδεικνύει ότι ο Καραμανλής «ετοιμάζει κάτι μεγάλο» ή οργανώνει πολιτικό φορέα. Υπάρχει, όμως, μια απόσταση που δεν γεφυρώνεται και μια επιρροή που το Μαξίμου δεν μπορεί να διαγράψει με επικοινωνιακά χαμόγελα.
Ο Καραμανλής δεν χρειάζεται να πει πολλά. Σε μια παράταξη που έχει μάθει να απαιτεί απόλυτη στοίχιση, ακόμη και η άρνηση χειροκροτήματος μπορεί να ακουστεί σαν πολιτική καταδίκη.
Το Μαξίμου ελέγχει ακόμη το κόμμα – Δεν ελέγχει όμως την επόμενη ημέρα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραμένει πρωθυπουργός, πρόεδρος της ΝΔ και κυρίαρχος του κομματικού μηχανισμού. Δεν υπάρχει οργανωμένη εξέγερση ούτε επίσημη διαδικασία διαδοχής.
Αυτό είναι το παρόν.
Το μέλλον, όμως, δεν υπακούει πλέον τόσο εύκολα.
Το Μαξίμου καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τη φθορά της πολυετούς διακυβέρνησης, την απόσταση από την αυτοδυναμία, την πίεση στα δεξιά και μια παράταξη στην οποία όλο και περισσότεροι κοιτούν πέρα από τον σημερινό αρχηγό.
Οι «βαρόνοι» δεν έχουν ακόμη βγει ανοιχτά στα χαρακώματα. Ο Σαμαράς δεν έχει ακόμη ανακοινώσει κόμμα. Ο Καραμανλής δεν έχει ακόμη αποκαλύψει κάποια νέα πολιτική κίνηση.
Αλλά στην πολιτική οι μεγάλες ανατροπές δεν αρχίζουν την ημέρα των ανακοινώσεων.
Αρχίζουν όταν οι ισχυροί παύουν να φοβούνται τον αρχηγό και αρχίζουν να φοβούνται μήπως αργήσουν να πάρουν θέση.
Και αυτή η στιγμή για τη Νέα Δημοκρατία φαίνεται να πλησιάζει επικίνδυνα.