Η δημόσια τοποθέτηση του Πέδρο Σάντσεθ κατά της επίθεσης ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν δεν εξέθεσε μόνο όσους επένδυσαν στην αφωνία. Εξέθεσε πρωτίστως την ελληνική κυβέρνηση, η οποία καλείται πλέον να απαντήσει σε ένα ερώτημα που αποφεύγει συστηματικά: θεωρεί ή όχι ότι παραβιάζεται το διεθνές δίκαιο;
Το ΠΑΣΟΚ έθεσε καθαρή γραμμή: καμία εμπλοκή, καμία χρήση ελληνικών βάσεων, καμία συμμετοχή σε έναν πόλεμο χωρίς νομιμοποιητική βάση. Η Νέα Δημοκρατία, αντί καθαρής θέσης, αντέταξε επικοινωνιακά υποκατάστατα, τρολ, συμψηφισμούς και επιλεκτική “ευαισθησία”. Και τώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με τις ίδιες τις αντιφάσεις της.
Το ερώτημα που καίει την κυβέρνηση
Η ουσία δεν βρίσκεται στα συνθήματα περί «σωστής εξωτερικής πολιτικής», ούτε στις γενικές αναφορές περί γεωπολιτικής σοβαρότητας.
Η ουσία είναι μία και συγκεκριμένη:
Παραβιάζουν ή όχι το διεθνές δίκαιο οι ενέργειες ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν;
Αν η απάντηση είναι όχι, τότε η κυβέρνηση οφείλει να το πει καθαρά και να αναλάβει το πολιτικό βάρος αυτής της θέσης.
Αν η απάντηση είναι ναι, τότε οφείλει να εξηγήσει γιατί σιωπά, γιατί δεν καταγγέλλει, γιατί δεν διαφοροποιείται.
Δεν μπορεί η Αθήνα να επικαλείται το διεθνές δίκαιο όταν αφορά την Τουρκία, αλλά να παριστάνει ότι δεν ακούει όταν οι παραβιάσεις προέρχονται από ισχυρούς συμμάχους.
Το διεθνές δίκαιο δεν είναι à la carte.
Η κατάρρευση της κυβερνητικής γραμμής άμυνας
Η κυβέρνηση και το παρασύστημά της δοκίμασαν διαδοχικά τρεις γραμμές άμυνας — και και οι τρεις κατέρρευσαν.
Πρώτον: επιστρατεύτηκε το επιχείρημα ότι «άλλο η Ισπανία, άλλο η Ελλάδα».
Λες και η γεωγραφική θέση καταργεί τις αρχές της διεθνούς νομιμότητας.
Δεύτερον: αναπτύχθηκε η γνωστή λάσπη κατά Σάντσεθ, με υπαινιγμούς περί “φιλοτουρκικής” στάσης και απουσίας από την Κύπρο.
Μέχρι που η πραγματικότητα διέλυσε το αφήγημα.
Τρίτον: ανακυκλώθηκαν ισχυρισμοί ότι η ισπανική στάση δήθεν μεταβλήθηκε στην πράξη λόγω στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή.
Η επίσημη διάψευση από την ίδια τη Μαδρίτη άφησε εκτεθειμένους όσους επένδυσαν σε πρόχειρη προπαγάνδα.
Το αποτέλεσμα;
Η κυβέρνηση δεν κατάφερε να αντικρούσει την πολιτική ουσία της θέσης Σάντσεθ.
Απλώς επιχείρησε να τη θολώσει.
Το επικίνδυνο επιχείρημα της ΝΔ γυρίζει μπούμερανγκ
Ο εκπρόσωπος Τύπου της ΝΔ επέλεξε να απαντήσει με το επιχείρημα ότι η Ισπανία εξοπλίζει την Τουρκία, δηλαδή μια χώρα που διατηρεί casus belli κατά κράτους-μέλους της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
Πολύ σοβαρά.
Αλλά αν αυτό αποτελεί πράγματι θέση αρχής της κυβέρνησης, τότε γεννά αμέσως μια αλυσίδα ερωτημάτων:
- Θα υπάρξει αντίστοιχη καταγγελία προς τη Γερμανία;
- Θα υπάρξει αντίστοιχη πολιτική πίεση προς τη Βρετανία;
- Θα υπάρξει αντίστοιχη κριτική προς την Ιταλία;
- Θα υπάρξει διαμαρτυρία προς κάθε χώρα που συνεργάζεται αμυντικά ή εξοπλιστικά με την Τουρκία;
- Και κυρίως: θα τολμήσει η κυβέρνηση να πει το ίδιο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, που αποτελούν κεντρικό παράγοντα στον εξοπλιστικό ιστό της Άγκυρας;
Αν όχι, τότε η κυβερνητική θέση δεν είναι θέση αρχής.
Είναι θέση ευκαιρίας.
Και όταν η “αρχή” εφαρμόζεται επιλεκτικά, μετατρέπεται σε εργαλείο υποκρισίας.
Πώς η κυβέρνηση εγκλωβίστηκε
1. Ο Πέδρο Σάντσεθ καταγγέλλει την επίθεση ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν και θέτει ζήτημα διεθνούς νομιμότητας.
2. Το ΠΑΣΟΚ παίρνει σαφή θέση: καμία εμπλοκή, καμία χρήση βάσεων, πυξίδα το διεθνές δίκαιο.
3. Η κυβέρνηση αποφεύγει την ευθεία απάντηση και επιλέγει υπεκφυγές περί “διαφορετικής γεωπολιτικής θέσης”.
4. Επιστρατεύονται τρολ και διακινητές συμψηφισμών για να στοχοποιήσουν τον Ισπανό πρωθυπουργό.
5. Τα επιχειρήματα καταρρέουν το ένα μετά το άλλο υπό το βάρος των ίδιων των γεγονότων.
6. Η ΝΔ μεταφέρει τη συζήτηση στους ισπανικούς εξοπλισμούς προς την Τουρκία.
7. Έτσι όμως ανοίγει μόνη της έναν πολύ μεγαλύτερο φάκελο αντιφάσεων, που αγγίζει όλο το δυτικό εξοπλιστικό πλέγμα προς την Άγκυρα.
8. Και το αρχικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: είναι ή όχι με τη νομιμότητα;
Η κυβέρνηση δεν κρίνεται από το πόσο εύκολα προφέρει τις λέξεις «διεθνές δίκαιο».
Κρίνεται από το αν το υπερασπίζεται και όταν δεν τη βολεύει.
Γιατί η νομιμότητα δεν είναι σημαία για εσωτερική κατανάλωση.
Ή ισχύει για όλους, ή γίνεται άλλοθι των υποτελών.