Η κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Ενδιαφέρεται για τον έλεγχό της.
Αυτό είναι το πραγματικό νόημα πίσω από τις συνεχείς παρεμβάσεις στον τρόπο εκλογής των δημάρχων, πίσω από τα εκλογικά μαγειρέματα, πίσω από τις δήθεν «μεταρρυθμίσεις» που παρουσιάζονται κάθε φορά ως λύση στα προβλήματα των δήμων.
Γιατί ας μιλήσουμε καθαρά.
Ο δημότης δεν ξυπνάει το πρωί με αγωνία για το πώς θα εκλέγεται ο δήμαρχος. Δεν καίγεται για το αν η κυβέρνηση θα αλλάξει ξανά τον εκλογικό νόμο. Δεν τον απασχολεί αν κάποιο υπουργείο θέλει πιο «εύκολες» πλειοψηφίες, πιο προβλέψιμους δημάρχους, πιο βολικά δημοτικά συμβούλια.
Ο δημότης θέλει καθαρούς δρόμους.
Θέλει νερό.
Θέλει αποχέτευση.
Θέλει σχολεία που να μη στάζουν.
Θέλει φωτισμό.
Θέλει παιδικούς σταθμούς.
Θέλει κοινωνικές υπηρεσίες.
Θέλει έναν δήμο που να μπορεί να λύνει προβλήματα και όχι να στέλνει αιτήματα στα υπουργεία και να περιμένει μήνες για τα αυτονόητα.
Αλλά αυτό ακριβώς είναι που δεν θέλει το κεντρικό κράτος.
Δεν θέλει ισχυρούς δήμους. Δεν θέλει πραγματική αυτοτέλεια. Δεν θέλει αιρετούς που να λογοδοτούν πρώτα στην κοινωνία και όχι στα κομματικά γραφεία. Θέλει δημάρχους διαχειριστές της ανεπάρκειας. Θέλει δημάρχους χειροκροτητές. Θέλει Αυτοδιοίκηση χωρίς φωνή, χωρίς πόρους, χωρίς προσωπικό, χωρίς δύναμη.
Και μετά έρχεται να μας πει ότι το πρόβλημα είναι η «κυβερνησιμότητα».
Όχι κύριοι.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι δήμοι δεν ελέγχονται αρκετά.
Το πρόβλημα είναι ότι οι δήμοι έχουν φορτωθεί ευθύνες χωρίς τα αντίστοιχα εργαλεία. Έχουν υποχρεώσεις χωρίς προσωπικό. Έχουν ανάγκες χωρίς χρηματοδότηση. Έχουν κοινωνίες που ζητούν λύσεις και ένα κράτος που τους κρατάει δεμένους χειροπόδαρα.
Όταν σπάει ένας αγωγός, δεν φταίει ο εκλογικός νόμος.
Όταν μια γειτονιά μένει στο σκοτάδι, δεν φταίει ο δεύτερος γύρος.
Όταν τα σχολεία χρειάζονται επισκευές, δεν φταίει η απλή αναλογική.
Όταν οι κοινωνικές δομές δεν αντέχουν, δεν φταίει η κάλπη.
Φταίει ένα κράτος που θέλει την Αυτοδιοίκηση στην πρώτη γραμμή μόνο όταν χρειάζεται να φορτώσει ευθύνες. Και την κρατάει στην τελευταία γραμμή όταν πρέπει να δώσει χρήματα, προσωπικό και αρμοδιότητες.
Αυτό είναι το μεγάλο ψέμα.
Μιλούν για αποκέντρωση, αλλά συγκεντρώνουν τα πάντα.
Μιλούν για αυτοτέλεια, αλλά αποφασίζουν από τα υπουργικά γραφεία.
Μιλούν για ισχυρούς δήμους, αλλά τους κρατούν οικονομικά εξαρτημένους.
Μιλούν για τον πολίτη, αλλά ασχολούνται με το πώς θα ελέγξουν τον αιρετό.
Και κάπου εδώ πρέπει να μιλήσει καθαρά και η ίδια η Αυτοδιοίκηση.
Όχι με μισόλογα.
Όχι με φωτογραφίες συνεδρίων.
Όχι με χειροκροτήματα σε υπουργούς.
Όχι με ανακοινώσεις που λένε πολλά και δεν συγκρούονται με τίποτα.
Η ΚΕΔΕ και οι δήμαρχοι οφείλουν να πουν τα πράγματα με το όνομά τους: χωρίς οικονομική αυτοτέλεια, χωρίς προσωπικό, χωρίς θεσμική θωράκιση, χωρίς πραγματικές αρμοδιότητες, δεν υπάρχει Αυτοδιοίκηση. Υπάρχει διοικητικό παράρτημα του κράτους.
Και αυτό δεν είναι δημοκρατία στην πράξη.
Είναι έλεγχος με αυτοδιοικητικό περιτύλιγμα.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι μηχανισμός εξυπηρέτησης κυβερνητικών σχεδιασμών. Δεν είναι κομματικό υποκατάστημα. Δεν είναι εργαλείο για να βολεύονται πλειοψηφίες. Είναι ο πιο κοντινός θεσμός στον πολίτη. Είναι εκεί που η πολιτική φαίνεται στην καθημερινότητα. Στον δρόμο, στο σχολείο, στη γειτονιά, στο νερό, στα σκουπίδια, στο πεζοδρόμιο.
Γι’ αυτό και πρέπει να είναι ελεύθερη.
Όχι διακοσμητική.
Όχι φοβισμένη.
Όχι εξαρτημένη.
Όχι χειροκροτήτρια.
Η κυβέρνηση, λοιπόν, ας αφήσει τα παιχνίδια με τους εκλογικούς νόμους και ας απαντήσει στο βασικό ερώτημα:
Θέλει πραγματική Τοπική Αυτοδιοίκηση ή θέλει δημάρχους σε ρόλο κομματικού υπαλλήλου;
Γιατί ο πολίτης έχει καταλάβει.
Δεν του λείπει άλλος ένας νόμος.
Του λείπουν λύσεις.
Και οι λύσεις δεν έρχονται με ελεγχόμενους δημάρχους.
Έρχονται με δυνατούς δήμους, πραγματική αυτοτέλεια και αιρετούς που λογοδοτούν στην κοινωνία, όχι στην κυβέρνηση.