Σαφείς προειδοποιήσεις για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τη στάση των συμμάχων διατύπωσε ο πρώην πρωθυπουργός.
Κατηγορηματικό μήνυμα κατά οποιασδήποτε διαδικασίας που θα έθετε την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου υπό τουρκική έγκριση έστειλε ο Κώστας Καραμανλής, υπογραμμίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο για την άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Μιλώντας στο Πολεμικό Μουσείο, σε εκδήλωση της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο πρώην πρωθυπουργός τόνισε ότι η ουσία μιας ενδεχόμενης συνεννόησης με την Άγκυρα δεν αλλάζει με την ονομασία της.
«Οποιοδήποτε αίτημα για εκχώρηση άδειας από την Τουρκία για το καλώδιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι η ίδια θέση ισχύει ακόμη και εάν μια τέτοια κίνηση παρουσιαστεί ως ενημέρωση ή ανακοίνωση.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η αποδοχή τουρκικού δικαιώματος έγκρισης στο συγκεκριμένο έργο θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αντίστοιχες απαιτήσεις σε άλλες υποδομές του Αιγαίου. Η προειδοποίησή του αφορούσε ακόμη και έργα σύνδεσης μεταξύ ελληνικών νησιών, τα οποία, όπως υποστήριξε, θα κινδύνευαν να τεθούν υπό ανάλογη αμφισβήτηση.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το λιβυκό Κοινοβούλιο, χαρακτηρίζοντάς την αρνητική εξέλιξη για τα ελληνικά συμφέροντα. Κατά τον Κώστα Καραμανλή, η αξιολόγηση της συγκεκριμένης κίνησης δεν μπορεί να περιορίζεται στο κατά πόσο παράγει νομικά αποτελέσματα. Πρέπει να συνυπολογίζεται η πολιτική της διάσταση, καθώς η Τουρκία επιχειρεί να επιδείξει ισχύ, να ενισχύσει την επιρροή της και να δημιουργήσει τετελεσμένα.
Ο πρώην πρωθυπουργός περιέγραψε τις διεκδικήσεις της Άγκυρας ως τμήματα ενός συνολικού σχεδιασμού. Συνέδεσε την απειλή πολέμου, τις «γκρίζες ζώνες», την αμφισβήτηση των θαλάσσιων δικαιωμάτων των νησιών, τις απαιτήσεις αποστρατιωτικοποίησης και τις τουρκικές αντιδράσεις για τα θαλάσσια πάρκα με την επιδίωξη ανατροπής του υφιστάμενου καθεστώτος στο Αιγαίο.
Με αυτή την προσέγγιση απέρριψε την αντίληψη ότι η ελληνική πλευρά υπερβάλλει στην αξιολόγηση της τουρκικής πολιτικής. Αμφισβήτησε επίσης την άποψη ότι οι διαφορές μπορούν να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά μέσα από αμοιβαίες υποχωρήσεις, επιμένοντας στην ανάγκη συνολικής αποτίμησης των στόχων της γειτονικής χώρας.
Αιχμηρή ήταν η τοποθέτησή του και απέναντι σε συμμάχους και εταίρους. Τους καταλόγισε στάση ίσων αποστάσεων, αναφερόμενος στην εξοπλιστική συνεργασία ευρωπαϊκών χωρών με την Τουρκία, στην αντιμετώπιση του Κυπριακού και στις πιέσεις που, όπως είπε, δέχεται η Αθήνα.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η συμμετοχή της Ελλάδας στη Δυτική Συμμαχία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ορθή στρατηγική επιλογή. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι οι συμμαχικές σχέσεις απαιτούν αμοιβαιότητα και ουσιαστική αλληλεγγύη. Η Ελλάδα, κατά την τοποθέτησή του, δεν μπορεί να βρίσκεται διαρκώς στη θέση εκείνου από τον οποίο ζητούνται δεσμεύσεις, χωρίς να λαμβάνει αντίστοιχη στήριξη.
Ιδιαίτερα αυστηρός εμφανίστηκε απέναντι στην αντίληψη ότι η χώρα πρέπει να αποφεύγει την επίμονη προβολή των εθνικών της ζητημάτων, προκειμένου να μη γίνεται δυσάρεστη στους εταίρους της. Για τον ίδιο, η υπεράσπιση των δικαιωμάτων και των αρχών της αποτελεί βασική προϋπόθεση διεθνούς σεβασμού.
Η ομιλία του επεκτάθηκε και στις κοινωνικές εξελίξεις στην Ευρώπη. Ο Κώστας Καραμανλής αναφέρθηκε στη διεύρυνση των ανισοτήτων και στη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης, συνδέοντάς τες με την εντεινόμενη αμφισβήτηση του μεταπολεμικού πολιτικού και κοινωνικού μοντέλου.
Κλείνοντας, ανέδειξε την ηγεσία, την προετοιμασία και το φρόνημα ως διαχρονικά διδάγματα του 1940. Συνέδεσε την υπεράσπιση της εθνικής ακεραιότητας με την ενότητα, την ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα και την αποφασιστικότητα, θέτοντας την υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης ως κρίσιμο ζήτημα για τη στάση της Ελλάδας απέναντι στις τουρκικές απαιτήσεις.