Μετά τις αντιδράσεις και τα δημοσιεύματα για πρόσωπα που εμφανίζονται γύρω από το νέο κίνημα, η Μαρία Καρυστιανού επιχειρεί να κλείσει τη συζήτηση: στελέχη θα θεωρούνται μόνο όσοι αναρτηθούν επισήμως, με βιογραφικό, στην ιστοσελίδα του φορέα.
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία για το υπό ίδρυση κίνημα της Μαρίας Καρυστιανού δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι οργανωτική, θεσμική και επικοινωνιακή. Ποιος μιλάει για το κίνημα; Ποιος το εκπροσωπεί; Ποιος είναι απλός υποστηρικτής και ποιος πραγματικό στέλεχος;
Με ανάρτησή της, η κ. Καρυστιανού επιχειρεί να βάλει σαφή γραμμή: επίσημες θέσεις είναι μόνο όσες δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του κινήματος και στελέχη είναι αποκλειστικά τα πρόσωπα που θα ανακοινωθούν εκεί με πλήρες βιογραφικό. Το νέο πολιτικό σχήμα παρουσιάστηκε στο Ολύμπιον της Θεσσαλονίκης με την ονομασία «Ελπίδα για τη Δημοκρατία – Μαρία Καρυστιανού – Ανεξάρτητο Κίνημα Πολιτών».
Από την κοινωνική φόρτιση στην πολιτική λογοδοσία
Η Μαρία Καρυστιανού εισέρχεται στην πολιτική σκηνή έχοντας πίσω της ένα βαρύ συμβολικό φορτίο. Το όνομά της συνδέθηκε με το αίτημα δικαιοσύνης για τα Τέμπη, με την κοινωνική απαίτηση για διαφάνεια και με την οργή απέναντι σε θεσμούς που μεγάλο μέρος της κοινωνίας θεωρεί ότι δεν λειτούργησαν όπως όφειλαν.
Όμως άλλο πράγμα η ηθική απήχηση και άλλο η πολιτική συγκρότηση.
Ένα κίνημα που ζητά να εκπροσωπήσει πολίτες δεν μπορεί να μένει στη δύναμη του συμβόλου. Οφείλει να απαντήσει σε σκληρά ερωτήματα: ποιοι το στελεχώνουν, ποιο είναι το πρόγραμμά του, ποια είναι η οργανωτική του δομή, ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην αυθόρμητη υποστήριξη και την επίσημη εκπροσώπηση.
Η σημερινή παρέμβαση της Καρυστιανού δείχνει ακριβώς αυτό: ότι το πρώτο πολιτικό πρόβλημα εμφανίστηκε πριν ακόμη ολοκληρωθεί η πλήρης συγκρότηση του φορέα.
Το μήνυμα: «Μην ταυτίζετε τους υποστηρικτές με το Κίνημα»
Η κεντρική γραμμή της ανακοίνωσης είναι καθαρή: μεμονωμένες δηλώσεις, παρεμβάσεις ή τοποθετήσεις ανθρώπων που δηλώνουν υποστηρικτές δεν συνιστούν αυτομάτως θέση του κινήματος.
Πρόκειται για απαραίτητη αποσαφήνιση. Διότι σε κάθε νέο πολιτικό εγχείρημα, ειδικά όταν αυτό γεννιέται μέσα από έντονη κοινωνική συγκίνηση, συγκεντρώνονται γύρω του πρόσωπα διαφορετικών αφετηριών, ιδεολογικών διαδρομών και προσωπικών επιδιώξεων.
Εκεί κρίνεται η σοβαρότητα.
Δεν αρκεί ένα κίνημα να λέει ότι είναι «των πολιτών». Πρέπει να αποδεικνύει ποιοι πολίτες το εκφράζουν θεσμικά, ποιοι έχουν ρόλο ευθύνης και ποιοι απλώς το στηρίζουν από απόσταση.
Η επίκληση της επίσημης ιστοσελίδας ως μοναδικού σημείου αναφοράς είναι μια προσπάθεια ελέγχου του πολιτικού μηνύματος. Είναι και ένα πρώτο τεστ πειθαρχίας.
Το δύσκολο σημείο: το όνομα στον τίτλο
Υπάρχει, όμως, και ένα βαθύτερο πολιτικό ζήτημα. Το πλήρες όνομα του φορέα περιλαμβάνει το όνομα της ίδιας της Μαρίας Καρυστιανού. Αυτό από μόνο του δημιουργεί έναν ισχυρό προσωποπαγή συμβολισμό.
Μπορεί η ίδια να μιλά για κίνημα πολιτών. Μπορεί να δηλώνει ότι δεν ζητά πίστη σε «σωτήρες», όπως μεταδόθηκε από την παρουσίαση του νέου φορέα. Όμως η πολιτική σημειολογία είναι αμείλικτη: όταν το όνομα του επικεφαλής μπαίνει στον τίτλο, το εγχείρημα προσωποποιείται από την πρώτη ημέρα.
Αυτό δεν το καθιστά αυτομάτως προβληματικό. Το κάνει, όμως, πιο απαιτητικό.
Διότι ένα προσωποκεντρικό ξεκίνημα χρειάζεται ακόμη ισχυρότερες εγγυήσεις εσωτερικής δημοκρατίας, διαφάνειας, συλλογικών αποφάσεων και καθαρών διαδικασιών επιλογής στελεχών.
Αλλιώς η «ελπίδα για τη δημοκρατία» κινδυνεύει να μείνει σύνθημα, όχι πολιτική πρακτική.
Η ιστοσελίδα γίνεται το πρώτο μητρώο ευθύνης
Η ανακοίνωση ότι τα στελέχη θα αναρτηθούν επισήμως με πλήρες βιογραφικό είναι σημαντική. Αν εφαρμοστεί σοβαρά, μπορεί να λειτουργήσει ως φίλτρο λογοδοσίας.
Ο πολίτης έχει δικαίωμα να ξέρει ποιος συμμετέχει, τι έχει κάνει, ποιες θέσεις έχει εκφράσει, ποια δημόσια διαδρομή κουβαλά. Ιδίως όταν ένα νέο κίνημα εμφανίζεται με υψηλές αξιώσεις ηθικής υπεροχής και θεσμικής αναγέννησης.
Το κρίσιμο, λοιπόν, δεν είναι μόνο να αναρτηθούν ονόματα.
Το κρίσιμο είναι να υπάρξει πραγματικός έλεγχος, πλήρης διαφάνεια και πολιτική ευθύνη για τις επιλογές. Γιατί στην πολιτική δεν αρκεί να λες «αυτός δεν είναι στέλεχος». Πρέπει εγκαίρως να δείχνεις ποιος είναι.
Η Μαρία Καρυστιανού προσπαθεί να τραβήξει γραμμή ανάμεσα στο επίσημο κίνημα και τον θόρυβο γύρω του. Σωστά κάνει. Αλλά από εδώ και πέρα δεν αρκεί η διάψευση. Χρειάζεται καθαρό μητρώο προσώπων, καθαρές θέσεις και καθαρές διαδικασίες.
Γιατί όποιος σηκώνει τη σημαία της Δημοκρατίας, δεν κρίνεται μόνο από αυτά που καταγγέλλει. Κρίνεται κυρίως από τον τρόπο που οργανώνεται.
