Η ΔΕΥΑΧ χάνει τον ρόλο της, περιουσία και λογαριασμοί μπαίνουν σε διαδικασία μεταφοράς, ενώ τοπικές αρμοδιότητες συγκεντρώνονται σε μία Ανώνυμη Εταιρεία
Να ξεκαθαρίσουμε πρώτα κάτι σημαντικό: ο Φάνης Σπανός δεν ψήφισε τυπικά το νομοσχέδιο. Δεν είναι βουλευτής και το Περιφερειακό Συμβούλιο δεν νομοθετεί.
Πολιτικά, όμως, είπε «ναι» στον πυρήνα του σχεδίου.
Στις 20 Ιουλίου 2026 η πλειοψηφία του Περιφερειακού Συμβουλίου, έπειτα από εισήγησή του, δεν ζήτησε την απόρριψη της μεταφοράς των αρμοδιοτήτων της Κωπαΐδας στην ΕΥΔΑΠ. Αντίθετα, αποδέχθηκε τη μεταφορά ως βάση και κατέθεσε επτά προϋποθέσεις για τον τρόπο εφαρμογής της.
Ο ίδιος ο Φάνης Σπανός χαρακτήρισε τη μεταβολή «αναγκαία μεταρρύθμιση» που πρέπει να συνοδευτεί από εγγυήσεις. Αυτή είναι η πολιτική ουσία της τοποθέτησής του: όχι απόρριψη, αλλά αποδοχή με όρους.
Μόνο που στις μεγάλες θεσμικές ανατροπές, όταν λες πρώτα «ναι» και μετά ζητάς εγγυήσεις, έχεις ήδη ανοίξει την πόρτα.
Τι προβλέπει πραγματικά το νομοσχέδιο
Το σχέδιο νόμου δεν προβλέπει μια απλή συνεργασία Δήμων και ΕΥΔΑΠ. Προβλέπει υποχρεωτική επέκταση της γεωγραφικής αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ σε ολόκληρη την Εύβοια –εκτός Σκύρου–, τη Βοιωτία και τη Φωκίδα.
Αυτό σημαίνει ότι η ΔΕΥΑΧ και οι υπόλοιποι τοπικοί πάροχοι παύουν να αποφασίζουν για την ύδρευση και την αποχέτευση ως αυτόνομοι δημοτικοί φορείς.
Η διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα σε δώδεκα μήνες από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Μέσα στον πρώτο μήνα, κάθε ΔΕΥΑ και δημοτικός πάροχος θα πρέπει να παραδώσει φάκελο με όλα τα οικονομικά, τεχνικά και περιουσιακά στοιχεία. Θα ακολουθήσουν έλεγχος, αποτίμηση του ενεργητικού και του παθητικού και τελικά πράξη «ειδικής διαδοχής» από την ΕΥΔΑΠ.
Με απλά λόγια: καταγράφουν τι έχει η ΔΕΥΑΧ, τι χρωστά, ποια δίκτυα διαθέτει, ποια έργα εκτελεί, ποιες απαιτήσεις έχει και ποια περιουσία συνδέεται με το νερό.
Τι γίνεται με την περιουσία της ΔΕΥΑΧ
Ο Δήμος μπορεί να αποφασίσει ότι δεν μεταβιβάζει την κυριότητα ορισμένων παγίων. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κρατά και τον έλεγχο.
Στην περίπτωση αυτή η ΔΕΥΑ καταργείται, τα πάγια περνούν τυπικά στον Δήμο, αλλά η ΕΥΔΑΠ αποκτά εκ του νόμου το δικαίωμα χρήσης, διαχείρισης, εκμετάλλευσης, συντήρησης και επισκευής των δικτύων και των εγκαταστάσεων.
Δηλαδή ο Δήμος μπορεί να κρατά τον τίτλο ιδιοκτησίας, αλλά η ΕΥΔΑΠ κρατά τα κλειδιά.
Ακόμη περισσότερο: όσα νέα δίκτυα κατασκευάζονται ή αντικαθίστανται από την ΕΥΔΑΠ θα περιέρχονται αυτοδικαίως στην ίδια την εταιρεία.
Τα χρήματα στην ΕΥΔΑΠ – Οι «τρύπες» στους Δήμους
Σε περίπτωση πλήρους μεταβίβασης, τα ταμειακά διαθέσιμα και οι τραπεζικοί λογαριασμοί των παρόχων περνούν στην ΕΥΔΑΠ. Χρησιμοποιούνται αρχικά για την εξόφληση ληξιπρόθεσμων οφειλών και ό,τι απομένει προορίζεται για έργα ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης στην αντίστοιχη περιοχή.
Υπάρχει, όμως, μια πολύ κρίσιμη πρόβλεψη: εάν από την αποτίμηση προκύψει αρνητική αξία, το σχετικό ποσό βαρύνει τον Δήμο.
Παράλληλα, οικονομικές υποχρεώσεις από δικαστικές υποθέσεις ή διοικητικές κυρώσεις που αφορούν την περίοδο πριν από τη μεταφορά εξακολουθούν να επιβαρύνουν τον οικείο Δήμο.
Το υγιές κομμάτι περνά στον νέο φορέα. Οι παλιές πληγές μπορούν να μείνουν στους δημότες.
Τι θα γίνει με τους εργαζομένους
Το προσωπικό των ΔΕΥΑ, μαζί με τους νομικούς συμβούλους και τους δικηγόρους τους, προβλέπεται να μεταφερθεί αυτοδικαίως στις αντίστοιχες οργανικές μονάδες της ΕΥΔΑΠ.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για τη διατήρηση των εργασιακών σχέσεων, δεν απαντά όμως σε όλα τα ζητήματα της μελλοντικής υπηρεσιακής εξέλιξης, των μετακινήσεων και της στελέχωσης των τοπικών υπηρεσιών.
Γι’ αυτό και η ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας ζητά ρητή εγγύηση ότι δεν θα υπάρξει καμία βλαπτική μεταβολή για τους εργαζομένους.
Θα αυξηθούν οι λογαριασμοί;
Κανείς δεν μπορεί σήμερα να ισχυριστεί με βεβαιότητα ότι οι λογαριασμοί θα αυξηθούν αμέσως. Το νομοσχέδιο, όμως, δεν περιλαμβάνει γενική και ξεκάθαρη εγγύηση ότι τα σημερινά τιμολόγια θα παγώσουν.
Η τιμολογιακή πολιτική περνά στο κεντρικό σύστημα κοστολόγησης και ανάκτησης του κόστους των υπηρεσιών ύδατος. Για ορισμένες κατηγορίες ακινήτων, όπως βιομηχανίες, ξενοδοχεία, νοσοκομεία και επιχειρήσεις, τα τέλη χρήσης αποχέτευσης θα καθορίζονται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΥΔΑΠ.
Προβλέπονται ακόμη υποχρεωτικές συνδέσεις με την αποχέτευση και χρηματικές ποινές όταν οι ιδιοκτήτες δεν προχωρούν έγκαιρα στη σύνδεση.
Άρα, η αλήθεια είναι απλή: αύξηση δεν έχει ακόμη αποφασιστεί, αλλά η δυνατότητα καθορισμού των χρεώσεων απομακρύνεται από τα Δημοτικά Συμβούλια και περνά στην ΕΥΔΑΠ και στο κεντρικό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η Κωπαΐδα παραδίδεται ολόκληρη
Το άρθρο 16 μεταφέρει στην ΕΥΔΑΠ το σύνολο των αρμοδιοτήτων που ασκούσε η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας ως διάδοχος του πρώην Οργανισμού Κωπαΐδας.
Δεν πρόκειται μόνο για το πότισμα των χωραφιών. Στην ΕΥΔΑΠ περνούν η διαχείριση των εγγειοβελτιωτικών έργων, οι αποστραγγιστικές τάφροι, τα θυροφράγματα, τα αντιπλημμυρικά έργα και ολόκληρη η λεκάνη απορροής του Βοιωτικού Κηφισού.
Οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων έχουν μόλις τρεις μήνες για να αποφασίσουν ότι θέλουν να εξαιρεθούν. Εάν δεν λάβουν απόφαση, καταργούνται και το προσωπικό τους μεταφέρεται στην ΕΥΔΑΠ.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο ο Φάνης Σπανός δεν είπε «όχι». Ζήτησε επτά εγγυήσεις για το πώς θα γίνει η παράδοση.
Η «έδρα στη Χαλκίδα» δεν σημαίνει τοπικό έλεγχο
Το νομοσχέδιο προβλέπει τη δημιουργία Γενικής Διεύθυνσης Ύδρευσης και Αποχέτευσης Στερεάς Ελλάδας με έδρα τη Χαλκίδα.
Αυτό θα παρουσιαστεί ως αναβάθμιση της πόλης. Όμως άλλο διοικητική έδρα και άλλο πολιτικός έλεγχος.
Η Χαλκίδα μπορεί να φιλοξενεί γραφεία, αλλά ο Δήμος Χαλκιδέων δεν θα αποφασίζει για την τιμολογιακή πολιτική, τις επενδύσεις και τη συνολική στρατηγική της εταιρείας.
Προβλέπεται μόλις ένας εκπρόσωπος της ΠΕΔ Στερεάς στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΥΔΑΠ, ο οποίος θα υποδειχθεί μετά την πάροδο ενός έτους, για συνολική θητεία τεσσάρων ετών και θα πρέπει να εκλεγεί από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων.
Αυτό δεν είναι αυτοδιοικητικός έλεγχος. Είναι περιορισμένη εκπροσώπηση σε μια ήδη διαμορφωμένη εταιρική διοίκηση.
Η μεγάλη αντίφαση του Σπανού
Στις 20 Ιουλίου η περιφερειακή πλειοψηφία του Φάνη Σπανού είπε «ναι, αλλά με εγγυήσεις».
Στις 27 Ιουλίου η ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας είπε κάτι τελείως διαφορετικό: «όχι επί της αρχής», απόσυρση του νομοσχεδίου και επέκταση της ΕΥΔΑΠ μόνο εφόσον συμφωνήσουν προηγουμένως τα Δημοτικά Συμβούλια.
Το νομοσχέδιο, στις 28 Ιουλίου, βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της επεξεργασίας στις κοινοβουλευτικές επιτροπές και δεν έχει γίνει νόμος. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ακόμη χρόνος για τροποποιήσεις, πίεση και δημόσια τοποθέτηση των Δημοτικών Συμβουλίων.
Τι μας ετοιμάζουν, λοιπόν;
Δεν αποδεικνύεται από το συγκεκριμένο νομοσχέδιο ότι αύριο ιδιωτικοποιείται το νερό ή ότι αυξάνονται αυτομάτως όλοι οι λογαριασμοί.
Αποδεικνύεται, όμως, κάτι εξίσου σοβαρό: προετοιμάζεται η συγκέντρωση της ύδρευσης, της αποχέτευσης, της άρδευσης, των δικτύων, των έργων και των οικονομικών δεδομένων της Στερεάς Ελλάδας σε μία Ανώνυμη Εταιρεία.
Οι Δήμοι χάνουν την αρμοδιότητα. Οι ΔΕΥΑ απορροφώνται ή καταργούνται. Η τοπική περιουσία μπαίνει σε διαδικασία αποτίμησης και μεταφοράς. Οι αποφάσεις για χρεώσεις και επενδύσεις απομακρύνονται από τα Δημοτικά Συμβούλια.
Και ο Φάνης Σπανός, αντί να πει ένα καθαρό «όχι», αποδέχθηκε τη μεταφορά και ζήτησε επτά εγγυήσεις.
Μόνο που όταν παραδίδεις το νερό, τα δίκτυα και τις αρμοδιότητες, οι εγγυήσεις μένουν στο χαρτί. Ο έλεγχος, όμως, αλλάζει χέρια.