Ο φασισμός δεν γεννιέται στο κενό.
Τρέφεται από τη φτώχεια, την ανασφάλεια, την ταπείνωση, την κοινωνική εγκατάλειψη.
Ανθίζει όταν οι άνθρωποι χάνουν την πίστη τους στη Δημοκρατία, δηλαδή στην ίδια τους τη δύναμη να αλλάξουν τη ζωή τους.
Τότε εμφανίζεται η Ακροδεξιά.
Ύπουλη. Ευέλικτη. Υποκριτική.
Δεν μπαίνει πάντα από την πόρτα με μπότες και συνθήματα. Μπαίνει και με γραβάτα, με σημαίες, με λόγια περί «τάξης», «πατρίδας», «ασφάλειας» και «κανονικότητας».
Φορά προβιά για να γίνει αρεστή. Και όταν γίνει αρεστή, γίνεται επικίνδυνη.
Γιατί ο φασισμός έχει έναν μόνο μηχανισμό:
παράγει φόβο, δείχνει ενόχους, οργανώνει μίσος.
Δεν τα βάζει ποτέ με τους πραγματικά ισχυρούς.
Δεν χτυπά την κορυφή της αδικίας.
Δεν συγκρούεται με τα συστήματα που συνθλίβουν κοινωνίες.
Χτυπά πάντα προς τα κάτω.
Στοχοποιεί τον πρόσφυγα.
Τη γυναίκα που σηκώνει κεφάλι.
Τη μειονότητα.
Τον διαφορετικό.
Όποιον δεν έχει δύναμη να απαντήσει με τους ίδιους όρους.
Αυτό είναι το «θάρρος» του.
Η επίθεση στον αδύναμο.
Γι’ αυτό ο φασισμός δεν είναι ιδεολογία ισχύος. Είναι ιδεολογία δειλίας.
Η μεγάλη του απάτη είναι ο διχασμός.
Το ψεύτικο «εμείς ή αυτοί».
Η κοινωνία τεμαχίζεται, ο άνθρωπος παύει να είναι συμπολίτης και μετατρέπεται σε απειλή.
Κι έτσι το μίσος βαφτίζεται πολιτική πρόταση.
Μαζί έρχεται και ο γνωστός μύθος:
ένα δήθεν ένδοξο, καθαρό παρελθόν που «μας έκλεψαν».
Πάντα το ίδιο παραμύθι.
Πάντα οι ίδιοι ένοχοι.
Πάντα η ίδια συνταγή: λιγότερη ελευθερία, λιγότερη ισότητα, περισσότερος φόβος.
Εκεί πρέπει να μπαίνει η γραμμή.
Χωρίς αστερίσκους.
Χωρίς «ναι μεν, αλλά».
Χωρίς εξωραϊσμούς.
Ο φασισμός δεν είναι «μια άλλη άποψη».
Δεν είναι «αγανακτισμένος πατριωτισμός».
Δεν είναι «φωνή του λαού».
Είναι η πολιτική οργάνωση της δειλίας, του μίσους και της βίας.
Και όποιος τον χαϊδεύει στο όνομα της εκλογικής σκοπιμότητας, όποιος τον ξεπλένει στο όνομα της ουδετερότητας, όποιος τον κανονικοποιεί στο όνομα της «πολυφωνίας», ανοίγει τον δρόμο στο δηλητήριο.
Η Δημοκρατία δεν αυτοπροστατεύεται.
Θέλει πολίτες όρθιους.
Θέλει μνήμη.
Θέλει καθαρές λέξεις.
Θέλει σύγκρουση με το σκοτάδι πριν αυτό γίνει καθεστώς.
Γιατί στο τέλος το δίλημμα είναι απλό:
ή θα υπερασπιστούμε τον άνθρωπο,
ή θα παραδοθούμε στους δειλούς που παριστάνουν τους δυνατούς.
Και με τον φασισμό δεν υπάρχει συνύπαρξη.
Υπάρχει μόνο αντίσταση.