Ο πρώην οργανωτικός γραμματέας της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ βρίσκεται ανάμεσα στους συλληφθέντες της νέας οικονομικής υπόθεσης. Οι χρηματοδοτήσεις του παρελθόντος, η πρωτόδικη απόφαση του 2018 και τα ερωτήματα λογοδοσίας.
Η σύλληψη του Ρίζου Ρίζου στην υπόθεση της αλυσίδας αρτοποιείων «Χωριάτικο» επαναφέρει στην επικαιρότητα ένα πρόσωπο που είχε σημαντική παρουσία στον συνδικαλισμό της ΔΕΗ και είχε βρεθεί στο επίκεντρο της υπόθεσης «ΓΕΝΟΠ Tours». Σήμερα, οι αρχές εξετάζουν διαφορετικές δραστηριότητες: τη φερόμενη συνεργασία του με τον επιχειρηματία Άγγελο Γιαννακόπουλο και τον ενδεχόμενο ρόλο του στη σύνδεση της πραγματικής διοίκησης επιχειρήσεων με πρόσωπα που εμφανίζονταν επισήμως ως διαχειριστές τους.
Σύμφωνα με τις δημοσιοποιημένες πληροφορίες, ο πρώην συνδικαλιστής φέρεται να λειτουργούσε ως ενδιάμεσος με παρένθετα πρόσωπα του εταιρικού δικτύου. Πρόκειται για ισχυρισμούς που ερευνώνται και των οποίων η βασιμότητα θα κριθεί από τη Δικαιοσύνη.
Η νέα υπόθεση αφορά φερόμενη οικονομική ζημία της τάξης των 100 εκατομμυρίων ευρώ. Οι 59 συλληφθέντες οδηγήθηκαν στον εισαγγελέα, ο οποίος άσκησε διώξεις κατά περίπτωση για σειρά αδικημάτων, μεταξύ αυτών εγκληματική οργάνωση, φοροδιαφυγή, απάτη και νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα. Η δικογραφία ανατέθηκε σε ανακριτή, με τη συνδρομή δύο επίκουρων ανακριτών. Οι κατηγορίες δεν αφορούν αυτομάτως κάθε συλληφθέντα στο σύνολό τους.
Το ενδιαφέρον για τον Ρίζο συνδέεται και με την προηγούμενη δημόσια διαδρομή του. Ως οργανωτικός γραμματέας της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ διέθετε ισχυρή επιρροή στους εσωτερικούς συσχετισμούς της Ομοσπονδίας. Η συνδικαλιστική του παρουσία συνέπεσε με μια περίοδο κατά την οποία η χρηματοδότηση της ΓΕΝΟΠ από τη ΔΕΗ αποτελούσε σταθερή πρακτική, πριν εξελιχθεί σε αντικείμενο ελεγκτικής και δικαστικής διερεύνησης.
Στο ιστορικό που παρουσιάζει το Capital.gr, οι χρηματοδοτήσεις της περιόδου 1999–2010 ξεπερνούσαν συνολικά τα 30 εκατομμύρια ευρώ. Το συνολικό ύψος αυτών των χρηματοδοτήσεων δεν ταυτίζεται με αποδεδειγμένη παράνομη δαπάνη ή δικαστικά προσδιορισμένη ζημία. Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στη νομιμότητα και στην πραγματική διάθεση συγκεκριμένων ποσών.
Ανάμεσα στις συναλλαγές που εξετάστηκαν ήταν δύο ταξίδια συνολικού κόστους 312.000 ευρώ, τα οποία, κατά το κατηγορητήριο, δεν πραγματοποιήθηκαν. Στον ίδιο ευρύτερο κύκλο ελέγχων περιλαμβάνονταν δάνειο 500.000 ευρώ προς τη ΓΕΝΟΠ και καταβολή 300.000 ευρώ για μελέτη αναδιοργάνωσης της ΔΕΗ, η οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν εκπονήθηκε.
Ιδιαίτερο βάρος έχει η στάση της ΔΕΗ όταν η υπόθεση έφτασε στο ακροατήριο το 2016, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η επιχείρηση και το Ελληνικό Δημόσιο δεν δήλωσαν παράσταση πολιτικής αγωγής. Η διοίκηση της ΔΕΗ υποστήριζε ότι δεν υπήρχε πλέον οικονομική βλάβη, επικαλούμενη την έντοκη αποπληρωμή του δανείου και την επιστροφή των χρημάτων της μελέτης.
Ωστόσο, το δημοσίευμα αναφέρει ότι η αποπληρωμή του δανείου συνδέθηκε με έκτακτη μηνιαία εισφορά δύο ευρώ από τους εργαζομένους. Η συγκεκριμένη επιλογή θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα εκπροσώπησης και λογοδοσίας: με ποια ενημέρωση και ποιες αποφάσεις ανέλαβαν οι εργαζόμενοι το κόστος μιας υποχρέωσης της συνδικαλιστικής οργάνωσης;
Στις 31 Μαΐου 2018 εκδόθηκε η πρωτόδικη απόφαση. Από τους 58 κατηγορουμένους, οι 51 αθωώθηκαν και επτά πρώην συνδικαλιστικά στελέχη κρίθηκαν ένοχα για απάτη. Στον Ρίζο Ρίζο επιβλήθηκε κάθειρξη πέντε ετών και στον Νίκο Φωτόπουλο φυλάκιση τεσσάρων ετών. Οι καταδικασθέντες αποχώρησαν ελεύθεροι, καθώς στις εφέσεις δόθηκε ανασταλτικό αποτέλεσμα. Πρόκειται για την απόφαση πρώτου βαθμού· από το διαθέσιμο υλικό δεν έχει διασταυρωθεί η μεταγενέστερη έκβαση των εφέσεων.
Η παλαιότερη υπόθεση και η σημερινή έρευνα για το «Χωριάτικο» έχουν διαφορετικό αντικείμενο. Η αναφορά στο παρελθόν εξηγεί το δημόσιο ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο πρόσωπο, αλλά δεν αποδεικνύει τις νέες κατηγορίες.
Στη σημερινή διαδικασία έχει επίσης σημασία η προστασία των εργαζομένων. Σύμφωνα με τις δημοσιοποιημένες πληροφορίες, από τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων εξαιρέθηκαν οι λογαριασμοί μισθοδοσίας, ώστε να διασφαλιστούν οι αποδοχές του προσωπικού.
Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί ποιος διοικούσε πραγματικά τις επιχειρήσεις, ποιος αποφάσιζε για τα χρήματα και ποια συγκεκριμένη ευθύνη προκύπτει για κάθε εμπλεκόμενο. Παράλληλα, χρειάζονται απαντήσεις για το πότε εντοπίστηκαν οι επίμαχες πρακτικές και πώς λειτούργησαν οι έλεγχοι. Η λογοδοσία αποκτά περιεχόμενο όταν φτάνει μέχρι τις διαδρομές του χρήματος και τις τεκμηριωμένες ευθύνες.