Μέσα σε μόλις 24 ώρες, ο Ντόναλντ Τραμπ πέρασε από την εξαγγελία επιβολής διοδίων στη διέλευση των Στενών του Ορμούζ στην πλήρη αναδίπλωση, ύστερα από έντονες αντιδράσεις τόσο από τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και από στενούς συνεργάτες του στον Λευκό Οίκο.
Η υπόθεση αποκάλυψε για ακόμη μία φορά τον απρόβλεπτο τρόπο με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος διαχειρίζεται κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, σε μια περίοδο όπου η ένταση με το Ιράν παραμένει ιδιαίτερα υψηλή.
Αιφνιδιασμός με πρόταση για «διόδια»
Ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα λειτουργούν ως «φύλακας των Στενών του Ορμούζ», προτείνοντας την επιβολή τέλους 20% σε κάθε φορτίο που διέρχεται από το στρατηγικό πέρασμα.
Η εξαγγελία προκάλεσε άμεση αναστάτωση, καθώς επί μήνες Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν προειδοποιήσει ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα ερχόταν σε αντίθεση με τη μέχρι τότε θέση της Ουάσιγκτον περί ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Διπλωματικός πυρετός
Αμέσως μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ξεκίνησε ένας μαραθώνιος επαφών.
Στον Λευκό Οίκο εξεταζόταν ακόμη και ο τρόπος εφαρμογής του μέτρου, ενώ ταυτόχρονα η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Μπαχρέιν επιδίωκαν απευθείας επικοινωνία με τον Τραμπ, προκειμένου να τον αποτρέψουν από την υλοποίηση του σχεδίου.
Η ανησυχία ήταν έντονη, καθώς οποιαδήποτε επιβάρυνση στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει νέα άνοδο στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και να επιβαρύνει την παγκόσμια οικονομία.
Η αναδίπλωση
Τελικά, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι εγκαταλείπει την ιδέα των διοδίων, υποστηρίζοντας πως οι χώρες του Κόλπου δεσμεύθηκαν να ενισχύσουν τις επενδύσεις τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο ίδιος δήλωσε ότι δέχθηκε τηλεφωνήματα από ηγέτες και μονάρχες της περιοχής, οι οποίοι του πρότειναν μια διαφορετική προσέγγιση, την οποία τελικά αποδέχθηκε.
Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος υποστήριξε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να θεωρεί πως οι ΗΠΑ έχουν επωμιστεί για χρόνια το κόστος προστασίας της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, χωρίς όμως να προχωρήσει τελικά στην επιβολή οικονομικών μέτρων.
Οι αντιρρήσεις των συμβούλων
Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, οι σύμβουλοι του Τραμπ διαφωνούσαν σταθερά με την πρόταση.
Εκτιμούσαν ότι:
- θα προκαλούσε νέα αύξηση στις τιμές πετρελαίου και καυσίμων,
- θα επιβάρυνε τους Αμερικανούς καταναλωτές,
- θα δημιουργούσε πολιτικό κόστος ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών,
- θα αναιρούσε την πάγια θέση των ΗΠΑ ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να επιβάλλει τέλη σε διεθνή θαλάσσια οδό.
Μάλιστα, μόλις λίγες εβδομάδες πριν, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε επαναλάβει ότι το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει την επιβολή διοδίων στα Στενά του Ορμούζ.
Η απάντηση του Ιράν
Η Τεχεράνη αξιοποίησε άμεσα τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί υποστήριξε ότι ακόμη και ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε πως όποιος εγγυάται την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας δικαιούται αποζημίωση, σχολιάζοντας ειρωνικά ότι το ποσοστό του 20% ήταν υπερβολικό και πως το Ιράν θα ήταν… «πιο δίκαιο».
Το Ορμούζ παραμένει στο επίκεντρο
Παρά την αναδίπλωση της Ουάσιγκτον, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες εστίες ανησυχίας για τη διεθνή αγορά ενέργειας.
Το πέρασμα εξακολουθεί να θεωρείται κρίσιμο για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, ενώ η συνεχιζόμενη ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν διατηρεί τον κίνδυνο νέας αποσταθεροποίησης στην περιοχή και αυξάνει την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.