Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε σχέδιο για την παράδοση των όπλων, τη σταδιακή αποχώρηση του Ισραήλ και τη μεταβίβαση της ασφάλειας σε νέα παλαιστινιακή δύναμη – Η Χαμάς επιβεβαιώνει τη συμφωνία, αλλά θέτει όρους
Μια συμφωνία που μπορεί να μεταβάλει ριζικά τα δεδομένα στη Λωρίδα της Γάζας ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Το σχέδιο προβλέπει τον σταδιακό και πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και των υπόλοιπων ένοπλων παλαιστινιακών οργανώσεων, παράλληλα με την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον παλαιστινιακό θύλακα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική» και «μνημειώδες βήμα» για την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή. Πρόκειται για τον βασικό πυρήνα της δεύτερης φάσης του αμερικανικού σχεδίου για τη Γάζα, έπειτα από πολύμηνες και εξαιρετικά δύσκολες διαπραγματεύσεις.
Η ανακοίνωση Τραμπ δεν αφορά μόνο την παράδοση των όπλων. Επιχειρεί να διαμορφώσει ολόκληρη την επόμενη ημέρα στη Γάζα: χωρίς ένοπλη κυριαρχία της Χαμάς, χωρίς μόνιμη παρουσία του ισραηλινού στρατού και με νέα παλαιστινιακή διοίκηση που θα αναλάβει τόσο τις πολιτικές όσο και τις αστυνομικές αρμοδιότητες.
Αφοπλισμός και σταδιακή αποχώρηση
Σύμφωνα με το σχέδιο, ο αφοπλισμός δεν θα πραγματοποιηθεί σε μία ημέρα, αλλά σε διαδοχικά και ελεγχόμενα στάδια. Η διαδικασία θα περιλαμβάνει την καταγραφή, τη συγκέντρωση και την αχρήστευση του οπλισμού, υπό την επίβλεψη διεθνούς μηχανισμού επαλήθευσης.
Παράλληλα, οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποχωρούν σταδιακά από τις περιοχές όπου θα πιστοποιείται ότι έχει ολοκληρωθεί η παράδοση των όπλων. Η σύνδεση των δύο διαδικασιών –αφοπλισμού και αποχώρησης– αποτελεί το δυσκολότερο σημείο της συμφωνίας, καθώς καμία από τις δύο πλευρές δεν εμπιστεύεται την άλλη.
Μετά την αποχώρηση του Ισραήλ, την ασφάλεια προβλέπεται να αναλάβει νέα παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη, με τη συνδρομή Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης. Τη διοίκηση της Γάζας αναμένεται να αναλάβει επιτροπή Παλαιστινίων τεχνοκρατών, χωρίς κυβερνητικό ρόλο για τη Χαμάς.
Το ακριβές επιχειρησιακό χρονοδιάγραμμα του αφοπλισμού αναμένεται να καταρτιστεί εντός 14 ημερών, ενώ η συνολική εφαρμογή του σχεδίου μπορεί να απαιτήσει αρκετούς μήνες.
Η επιβεβαίωση της Χαμάς και οι όροι
Στελέχη της Χαμάς επιβεβαίωσαν ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία για τη δεύτερη φάση της διαδικασίας. Η παλαιστινιακή οργάνωση αποδέχεται ότι το ζήτημα των όπλων της θα τεθεί υπό τη διαχείριση της νέας παλαιστινιακής διοίκησης.
Ωστόσο, η επιβεβαίωση συνοδεύεται από σαφείς προϋποθέσεις. Εκπρόσωποι της Χαμάς επιμένουν ότι κανένα βήμα αφοπλισμού δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς αντίστοιχη ισραηλινή αποχώρηση. Δηλώνουν επίσης ότι η παράδοση και φύλαξη των όπλων πρέπει να γίνει από παλαιστινιακό φορέα και όχι από το Ισραήλ ή άλλη ξένη αρχή.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και η πρώτη σοβαρή διαφωνία στην ερμηνεία της συμφωνίας. Ο Τραμπ παρουσιάζει τον αφοπλισμό ως προϋπόθεση για την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων. Η Χαμάς, από την άλλη, υποστηρίζει ότι οι δύο διαδικασίες πρέπει να προχωρούν ταυτόχρονα, με αμοιβαία και επαληθεύσιμα βήματα.
Η στάση του Ισραήλ
Το Ισραήλ απαιτεί εδώ και καιρό την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας, τη διάλυση των ένοπλων δομών της Χαμάς και την καταστροφή του δικτύου σηράγγων.
Παρά την αισιοδοξία του Λευκού Οίκου, ισραηλινές επιφυλάξεις παραμένουν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η ισραηλινή κυβέρνηση θεωρεί ότι ο μηχανισμός καταγραφής και αποθήκευσης των όπλων ισοδυναμεί πράγματι με οριστικό αφοπλισμό. Παραμένει επίσης ασαφές ποιος θα πιστοποιεί ότι μία περιοχή έχει αποστρατιωτικοποιηθεί και πότε ακριβώς θα υποχρεούται ο ισραηλινός στρατός να αποχωρεί.
Η ανακοίνωση Τραμπ αποτελεί αναμφίβολα σοβαρή διπλωματική εξέλιξη. Δεν αποτελεί όμως ακόμη το τέλος της κρίσης. Το χαρτί υπεγράφη· τώρα πρέπει να εφαρμοστεί σε μια περιοχή όπου οι συμφωνίες έχουν πολλές φορές καταρρεύσει μπροστά στην καχυποψία, τις επιθέσεις και τις διαφορετικές ερμηνείες.
Η Ιστορία, τελικά, δεν θα κρίνει τη συμφωνία από τους πανηγυρικούς χαρακτηρισμούς της Ουάσιγκτον, αλλά από τρία απλά και δύσκολα αποτελέσματα: αν θα παραδοθούν πραγματικά τα όπλα, αν θα αποχωρήσει πράγματι ο ισραηλινός στρατός και αν οι κάτοικοι της Γάζας θα μπορέσουν επιτέλους να ζήσουν χωρίς πόλεμο.