Η εκεχειρία κρατά, αλλά η διπλωματία μοιάζει κολλημένη. Ο Αμερικανός πρόεδρος στέλνει νέο τελεσίγραφο στην Τεχεράνη, ενώ το Στενό του Ορμούζ παραμένει το μεγάλο χαρτί πίεσης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζει ξανά τους τόνους απέναντι στο Ιράν, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη «θα περάσει πολύ δύσκολη περίοδο» εάν δεν υπάρξει σύντομα συμφωνία. Η δήλωση έγινε ενώ η εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου εξακολουθεί να ισχύει, χωρίς όμως να έχει μετατραπεί σε σταθερή πολιτική λύση. Σύμφωνα με το Al Jazeera, οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ δεν οδήγησαν σε διαρκή συμφωνία, ενώ οι δύο πλευρές συνεχίζουν να αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις και έλλειψη πραγματικής βούλησης.
«Δεν έχω ιδέα αν θα υπάρξει συμφωνία. Αν δεν το κάνουν, θα περάσουν πολύ δύσκολα. Έχουν συμφέρον να καταλήξουν σε συμφωνία», φέρεται να δήλωσε ο Τραμπ σε τηλεφωνική συνέντευξη στο BFMTV. Η φράση δεν είναι απλώς διπλωματική πίεση. Είναι μήνυμα ισχύος, σε μια στιγμή που η Ουάσιγκτον επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτή την πόρτα των συνομιλιών, αλλά και να δείξει ότι δεν εγκαταλείπει τη στρατιωτική και ναυτική πίεση.
Το Ιράν μιλά για δυσπιστία
Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επαφών, υπογραμμίζοντας όμως ότι στην Τεχεράνη παραμένει βαθιά δυσπιστία για τις πραγματικές προθέσεις της Ουάσιγκτον. Η ιρανική πλευρά θεωρεί ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική διαπραγμάτευση όσο συνεχίζονται μέτρα πίεσης, ιδίως γύρω από τη ναυσιπλοΐα και τους ιρανικούς λιμένες. Το Al Jazeera έχει μεταδώσει ότι η Τεχεράνη συνέδεσε τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό με την αδυναμία προόδου στις συνομιλίες.
Το Στενό του Ορμούζ ως παγκόσμιο νεύρο
Η κρίση δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ και το Ιράν. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ένας από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους για την παγκόσμια ενέργεια. Το Reuters μετέδωσε ότι ο Τραμπ δήλωσε πως ο Σι Τζινπίνγκ συμφωνεί ότι το Ιράν πρέπει να ανοίξει το Στενό, χωρίς όμως να υπάρχει σαφές σημάδι ότι η Κίνα θα αναλάβει ενεργό ρόλο πίεσης προς την Τεχεράνη.
Αυτό είναι και το πραγματικό βάθος της κρίσης. Δεν πρόκειται μόνο για μια διαπραγμάτευση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Πρόκειται για έναν κόμβο όπου συναντώνται ενέργεια, στρατιωτική ισχύς, διεθνές εμπόριο, Κίνα, Μέση Ανατολή και η αξιοπιστία της αμερικανικής αποτροπής.
Διπλωματία με το δάχτυλο στη σκανδάλη
Ο Τραμπ εμφανίζεται να κινείται στη γνωστή του γραμμή: πίεση, απειλή, διαπραγμάτευση, επίδειξη ισχύος. Όμως η Τεχεράνη δεν δείχνει διατεθειμένη να εμφανιστεί ότι υποχωρεί υπό αμερικανικό τελεσίγραφο. Ανάλυση του Reuters σημειώνει ότι η σκληρή διπλωματική τακτική του Τραμπ συναντά όρια απέναντι στο Ιράν, καθώς η ιρανική ηγεσία έχει εσωτερικούς λόγους να μην εμφανιστεί ταπεινωμένη.
Το αποτέλεσμα είναι μια εύθραυστη ισορροπία. Η εκεχειρία υπάρχει, αλλά δεν έχει πολιτικό βάθος. Οι συνομιλίες υπάρχουν, αλλά δεν έχουν εμπιστοσύνη. Οι απειλές υπάρχουν, αλλά κάθε νέα κλιμάκωση μπορεί να μετατρέψει μια περιφερειακή κρίση σε παγκόσμιο σοκ.
Η τελική εικόνα
Η προειδοποίηση Τραμπ προς το Ιράν δείχνει ότι η Ουάσιγκτον δεν θέλει να αφήσει την Τεχεράνη να κερδίσει χρόνο χωρίς κόστος. Την ίδια στιγμή, το Ιράν επιχειρεί να εμφανιστεί ανθεκτικό, προβάλλοντας το Στενό του Ορμούζ ως μοχλό πίεσης απέναντι σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Ασία.
Η ειρήνη, λοιπόν, δεν έχει ακόμη κερδηθεί. Απλώς η σύγκρουση έχει προσωρινά μεταφερθεί από τα πεδία της φωτιάς στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων. Και εκεί, πολλές φορές, οι λέξεις είναι απλώς η συνέχεια του πολέμου με άλλα μέσα.