Με στόχο τη δεύτερη θέση, τις διαρροές από τον ΣΥΡΙΖΑ και την πολιτική πίεση στο ΠΑΣΟΚ, ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να επιστρέψει όχι ως πρώην πρωθυπουργός, αλλά ως νέος πόλος εξουσίας
Η πρεμιέρα του νέου πολιτικού εγχειρήματος του Αλέξη Τσίπρα στο Θησείο δεν είναι μια ακόμη κομματική εκδήλωση. Είναι η πρώτη οργανωμένη απόπειρα να ξαναγραφτεί ο χάρτης της αντιπολίτευσης.
Ο πρώην πρωθυπουργός δεν βγαίνει απλώς για να παρουσιάσει όνομα, λογότυπο και διακήρυξη. Βγαίνει για να διεκδικήσει κάτι πολύ πιο κρίσιμο: την πολιτική πρωτοβουλία απέναντι σε έναν κατακερματισμένο χώρο, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ υποχωρεί, το ΠΑΣΟΚ δεν πείθει ότι μπορεί να γίνει εναλλακτική εξουσίας και η κοινωνική δυσαρέσκεια αναζητά διέξοδο.
Η δεύτερη θέση είναι το πραγματικό τρόπαιο
Ο στόχος του Τσίπρα δεν είναι, σε αυτή τη φάση, η πρώτη θέση. Είναι η δεύτερη.
Όχι γιατί η δεύτερη θέση αρκεί για την εξουσία, αλλά γιατί μπορεί να λειτουργήσει ως πολιτικός μαγνήτης. Αν το νέο κόμμα εμφανιστεί από την αρχή με διψήφια δυναμική και περάσει μπροστά από το ΠΑΣΟΚ, τότε το μήνυμα θα είναι σαφές: η αντιπολίτευση αποκτά νέο κέντρο βάρους.
Αυτό ακριβώς φοβούνται οι αντίπαλοί του. Όχι την εκδήλωση. Τη δημοσκοπική εικόνα της επόμενης ημέρας.
Διότι αν ο Τσίπρας καταφέρει να φανεί ως ο μόνος που μπορεί να συγκεντρώσει δυνάμεις απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, τότε θα αρχίσει η πραγματική πίεση: σε στελέχη, βουλευτές, μηχανισμούς, ψηφοφόρους και μικρότερα κόμματα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ μπροστά στην εσωτερική αποστράγγιση
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο ποιοι θα πάνε στο Θησείο. Είναι ποιοι δεν θα πάνε — αλλά ετοιμάζονται να φύγουν.
Η απουσία στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ από την εκδήλωση δεν σημαίνει αναγκαστικά απόσταση από τον Τσίπρα. Αντιθέτως, μπορεί να σημαίνει πολιτικό συγχρονισμό. Δεν εμφανίζονται ακόμη, επειδή τυπικά παραμένουν στον ΣΥΡΙΖΑ. Όμως το ρήγμα έχει ήδη ανοίξει.
Οι παραιτήσεις που αναμένονται θα είναι το πραγματικό πρώτο τεστ. Εκεί θα φανεί αν το νέο κόμμα είναι απλώς μια προσωπική πλατφόρμα ή αν μπορεί να λειτουργήσει ως όχημα μαζικής μετακίνησης στελεχών και ψηφοφόρων.
Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται μπροστά σε υπαρξιακό πρόβλημα. Αν επιλέξει αυτόνομη κάθοδο, κινδυνεύει να φανεί ως κόμμα χωρίς ιστορικό ηγέτη, χωρίς κυβερνητική προοπτική και χωρίς καθαρή στρατηγική. Αν ανοίξει δρόμο συνεννόησης, κινδυνεύει να απορροφηθεί πολιτικά.
Σε κάθε περίπτωση, ο Τσίπρας δεν επιστρέφει απλώς στον χώρο του. Επιστρέφει για να τον αναδιατάξει.
Το ΠΑΣΟΚ πιέζεται από τα αριστερά και χάνει το κέντρο
Η δυσκολότερη εξίσωση είναι για το ΠΑΣΟΚ.
Μέχρι σήμερα επιχειρούσε να εμφανιστεί ως σοβαρή, θεσμική, κεντροαριστερή εναλλακτική. Όμως η εμφάνιση Τσίπρα αλλάζει τους όρους. Αν το νέο κόμμα τον περάσει στις δημοσκοπήσεις, το ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί σε θέση άμυνας.
Η στάση του στο θέμα Στουρνάρα δείχνει ήδη αμηχανία. Από τη μία θέλει να διαφοροποιηθεί από τη Νέα Δημοκρατία. Από την άλλη, όσο μετακινείται προς τα αριστερά για να μην αφήσει χώρο στον Τσίπρα, τόσο απομακρύνεται από το κέντρο που υποτίθεται ότι διεκδικεί.
Αυτό είναι το στρατηγικό δίλημμα Ανδρουλάκη:
να μείνει στο κέντρο και να κινδυνεύσει να χάσει την αντιπολιτευτική δυναμική ή να στραφεί αριστερά και να χάσει την εικόνα της κυβερνησιμότητας.
Ο Τσίπρας ποντάρει ακριβώς εκεί. Στην πίεση του ΠΑΣΟΚ ανάμεσα σε δύο ταυτότητες.
Η Νέα Δημοκρατία βλέπει πολλαπλά μέτωπα
Η κυβέρνηση δεν έχει απέναντί της μόνο τον Τσίπρα. Έχει και το εσωτερικό μέτωπο της δικής της παράταξης.
Η νέα κοινή παρουσία Καραμανλή – Σαμαρά, με αιχμές για την εξωτερική πολιτική και τη συνολική στρατηγική της κυβέρνησης, δημιουργεί βαρύ πολιτικό σκηνικό. Όταν δύο πρώην πρωθυπουργοί της ΝΔ ασκούν κριτική που πολλές φορές ακούγεται αυστηρότερη από εκείνη της αντιπολίτευσης, το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι πολιτικό.
Η κυβέρνηση πιέζεται από τρεις πλευρές:
από τον Τσίπρα που επιχειρεί επανεκκίνηση, από το ΠΑΣΟΚ που ψάχνει θέση, και από το εσωτερικό της κεντροδεξιάς που δεν αποδέχεται αδιαμαρτύρητα όλες τις επιλογές Μητσοτάκη.
Αυτή η εικόνα δεν σημαίνει ανατροπή. Σημαίνει όμως ότι η πολιτική περίοδος γίνεται πιο ρευστή.
Το νέο κόμμα θα κριθεί από το αν έχει σχέδιο, όχι μόνο σκηνοθεσία
Η πρεμιέρα έχει επικοινωνιακή σημασία. Το μυστικό όνομα, το λογότυπο, ο ύμνος, η πλατφόρμα, οι υπογραφές, η συγκέντρωση, όλα χτίζουν εικόνα.
Όμως η εικόνα δεν αρκεί.
Ο Τσίπρας κουβαλά κυβερνητικό παρελθόν. Θα κριθεί για όσα έκανε, για όσα δεν έκανε, για όσα υποσχέθηκε και για όσα τώρα λέει ότι μπορεί να διορθώσει. Το rebranding δεν σβήνει την ιστορία. Μπορεί όμως να της δώσει νέο πολιτικό αφήγημα — αν συνοδευτεί από πρόγραμμα, πρόσωπα, αξιοπιστία και σαφή στρατηγική εξουσίας.
Αυτό είναι το στοίχημα.
Όχι να γεμίσει μια πλατεία.
Όχι να κερδίσει ένα βίντεο.
Όχι να προκαλέσει θόρυβο για λίγες ημέρες.
Το στοίχημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει την προσωπική επιστροφή σε πολιτικό ρεύμα.
Ο Τσίπρας δεν επιστρέφει για να συμμετάσχει απλώς στο παιχνίδι της αντιπολίτευσης. Επιστρέφει για να αλλάξει τους παίκτες, τις ισορροπίες και τους κανόνες.
Αν αποτύχει, θα είναι ακόμη μία απόπειρα προσωπικής επανεκκίνησης.
Αν πετύχει, τότε ολόκληρος ο χώρος από τον ΣΥΡΙΖΑ μέχρι το ΠΑΣΟΚ θα μπει σε περίοδο βίαιης αναδιάταξης.
Και εκεί θα φανεί ποιος έχει κόμμα, ποιος έχει μηχανισμό και ποιος έχει πραγματικό πολιτικό ρεύμα.