Κοστίζουν 500 έως 1.000 ευρώ, υπόσχονται μείωση λογαριασμού έως 25% και μετατρέπουν μπαλκόνια, βεράντες και κήπους σε μικρούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας
Μια νέα ενεργειακή συνήθεια αρχίζει να κάνει την εμφάνισή της και στην Ελλάδα: τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού, γνωστά και ως plug-and-play φωτοβολταϊκά. Πρόκειται για μικρά συστήματα που τοποθετούνται σε κάγκελα, στηθαία, πέργκολες, ταράτσες ή κήπους και συνδέονται απευθείας σε πρίζα σούκο, δίνοντας τη δυνατότητα σε ένα νοικοκυριό να παράγει μέρος του ρεύματος που καταναλώνει.
Το κόστος τους κυμαίνεται συνήθως από 500 έως 1.000 ευρώ, ενώ σύμφωνα με εκτιμήσεις μπορούν να μειώσουν τον ετήσιο λογαριασμό ρεύματος κατά 15% έως 25%. Δεν πρόκειται για λύση που σηκώνει ενεργοβόρες συσκευές, αλλά για μια πρακτική παρέμβαση που μπορεί να καλύπτει μέρος της καθημερινής κατανάλωσης: ψυγείο, ρούτερ, τηλεόραση, φωτισμό και μικρές οικιακές ανάγκες.
Η μικρή ενεργειακή επανάσταση του διαμερίσματος
Η μεγάλη διαφορά τους από τα κλασικά φωτοβολταϊκά είναι η απλότητα. Δεν απαιτούν μόνιμη εγκατάσταση σε στέγη ή ταράτσα, δεν χρειάζονται βαριές διαδικασίες σύνδεσης και μπορούν να μεταφερθούν από ένα σπίτι σε άλλο. Αυτό τα κάνει ιδιαίτερα ελκυστικά για ενοικιαστές, μικρά νοικοκυριά και πολίτες που δεν έχουν πρόσβαση σε ταράτσα ή ιδιόκτητη στέγη.
Στην πράξη, ένα τυπικό σύστημα αποτελείται από δύο φωτοβολταϊκά πάνελ, έναν μικρομετατροπέα έως 800 Watt και μια βάση στήριξης. Η ενέργεια που παράγεται καταναλώνεται άμεσα μέσα στο σπίτι, μειώνοντας την ποσότητα ρεύματος που αντλείται από το δίκτυο.
Η τεχνολογία αυτή έχει ήδη γνωρίσει μεγάλη εξάπλωση στη Γερμανία, όπου περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια μπαλκόνια έχουν μετατραπεί σε μικρούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Το θεσμικό κενό στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η αγορά έχει ήδη αρχίσει να κινείται. Φωτοβολταϊκά μπαλκονιού διατίθενται από μεγάλες αλυσίδες λιανικής, όμως το θεσμικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μέσω του νέου νομοσχεδίου για τις ΑΠΕ, ανοίγει τον δρόμο για τη θεσμοθέτηση της εγκατάστασής τους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, αναμένεται υπουργική απόφαση μέσα στον Μάιο, η οποία θα προβλέπει απλή γνωστοποίηση στον ΔΕΔΔΗΕ.
Ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημιουργήσει ψηφιακή πλατφόρμα όπου οι πολίτες θα δηλώνουν τον εξοπλισμό που εγκαθιστούν. Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί η αγορά κινείται ήδη, αλλά οι καταναλωτές χρειάζονται σαφείς κανόνες, τεχνικές προδιαγραφές και οδηγίες ασφαλείας.
Πού αποδίδουν καλύτερα
Η απόδοση των πάνελ εξαρτάται από τον προσανατολισμό, την κλίση και τη σκίαση. Τα νότια μπαλκόνια, οι ταράτσες, οι στέγες γκαράζ και οι κήποι χωρίς σκιά προσφέρουν καλύτερες συνθήκες.
Αντίθετα, κάθετα τοποθετημένα πάνελ έχουν μειωμένη απόδοση κατά 30% έως 45% σε σχέση με την ιδανική κλίση. Επίσης, η σκίαση από δέντρα, τοίχους, τέντες ή γειτονικά κτίρια μπορεί να περιορίσει σημαντικά την παραγωγή.
Τι πρέπει να προσέξουν οι καταναλωτές
Παρότι παρουσιάζονται ως απλές plug-and-play συσκευές, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται πρόχειρα. Η ασφαλής στερέωση είναι βασική προϋπόθεση, ειδικά σε μπαλκόνια που εκτίθενται σε δυνατό άνεμο.
Οι ειδικοί συνιστούν χρήση κατάλληλων βάσεων, σύνδεση σε εξωτερική ενισχυμένη και αδιάβροχη πρίζα, καθώς και έλεγχο από ηλεκτρολόγο σε παλαιότερες κατοικίες. Ο ηλεκτρικός πίνακας πρέπει να είναι κατάλληλος και η εγκατάσταση να μην γίνεται με αυτοσχέδιες λύσεις.
Σε περίπτωση διακοπής ρεύματος, οι μικρομετατροπείς αποσυνδέονται αυτόματα, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος για τεχνικούς που εργάζονται στο δίκτυο.
Απόσβεση και προοπτική
Με κόστος 500 έως 1.000 ευρώ και διάρκεια ζωής των πάνελ που μπορεί να φτάσει τα 20-25 χρόνια, η απόσβεση θεωρείται σχετικά γρήγορη. Στη Γερμανία υπολογίζεται περίπου στα 4-5 χρόνια, ιδιαίτερα λόγω μηδενικού ΦΠΑ και επιδοτήσεων σε ορισμένους δήμους.
Το Βερολίνο, για παράδειγμα, επιδοτεί την αγορά φωτοβολταϊκών μπαλκονιού με 500 ευρώ. Μηδενικό ΦΠΑ εφαρμόζουν επίσης χώρες όπως η Αυστρία, η Βρετανία, η Κροατία, η Ιρλανδία και η Ολλανδία.
Το ρεύμα δεν είναι πια μόνο υπόθεση των μεγάλων
Τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού δεν λύνουν μόνα τους το πρόβλημα του ενεργειακού κόστους. Δεν αντικαθιστούν ένα ολοκληρωμένο φωτοβολταϊκό σύστημα, ούτε μηδενίζουν τον λογαριασμό. Αλλά αλλάζουν κάτι ουσιαστικό: δίνουν στον πολίτη τη δυνατότητα να περάσει από τον ρόλο του παθητικού καταναλωτή στον ρόλο του μικρού παραγωγού.
Και σε μια χώρα με τόσο ήλιο, τόσο υψηλό κόστος ρεύματος και τόσους ανθρώπους που ζουν σε διαμερίσματα, το ερώτημα δεν είναι αν αυτή η τεχνολογία έχει μέλλον.
Το ερώτημα είναι αν το κράτος θα προλάβει να τη ρυθμίσει σωστά, πριν η αγορά τρέξει πιο γρήγορα από τους κανόνες.